Tροιζήνα ...the village

Χρήστος Φουρνιάδης (Καθηγητής Γαλλικών) [1898-1968]

2011-07-08T01:10:00.003+03:00

Για τον Χρήστο Φουρνιάδη την ζωή του και ο έργο του μίλησε η αρχαιολόγος Ελένη Κονσολάκη- Γιαννοπούλου στα πλαίσια της εκδήλωσης «Φουρνιάδεια 2011» που έγινε στην Τροιζήνα στις 03/07/2011.
Η ομιλία της:

ΤΟ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟ ΕΡΓΟ ΤΟΥ ΧΡ. ΦΟΥΡΝΙΑΔΗ ΣΤΗΝ ΤΡΟΙΖΗΝΙΑ

Πρώτα απ’ όλα θέλω να ευχαριστήσω τον Δήμο και τους Πολιτιστικούς Συλλόγους της Τροιζηνίας που μου έκαναν την τιμή να με προσκαλέσουν να μιλήσω απόψε στην εκδήλωση που διοργάνωσαν στη μνήμη του Χρήστου Φουρνιάδη. Επίσης θέλω να τους συγχαρώ θερμά για αυτήν την ωραία πρωτοβουλία τους.

Ο Χρήστος Φουρνιάδης ήταν ένας ξεχωριστός άνθρωπος, από αυτούς που δεν μας χαρίζει συχνά η φύση, ένα είδος σύγχρονου ιππότη ταγμένου στην υπεράσπιση των μεγάλων ιδεών. Γεννήθηκε στην Κερασούντα του Πόντου το 1898 και πέθανε στην Αθήνα το 1968, δηλαδή σε ηλικία 70 χρονών. Την τελευταία δεκαετία της ζωής του, όλα τα ψυχικά και σωματικά του αποθέματα καθώς και τη μικρή περιουσία που διέθετε τα ξόδεψε προσπαθώντας να δώσει στα παιδιά της Τροιζηνίας ένα πολιτιστικό όραμα και ένα καλύτερο μέλλον. Όσα θα σας αναφέρω για τη δράση του στην Τροιζηνία στηρίζονται σε πληροφορίες που βρήκα στο αρχείο της Β΄ Εφορείας Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων και περιέχονται στο άρθρο που έχω δημοσιεύσει, ως αφιέρωμα στον Χρήστο Φουρνιάδη, στα Πρακτικά του 1ου Αρχαιολογικού Συνεδρίου του Αργοσαρωνικού.

Ο Φουρνιάδης ήταν καθηγητής Γαλλικών στη Μέση Εκπαίδευση, αλλά έχοντας μια ευρύτερη πνευματική καλλιέργεια και μια πληθωρική προσωπικότητα, δεν περιόριζε τη δραστηριότητά του στα κοινά επαγγελματικά του καθήκοντα. Πάντοτε αγωνιζόταν για κάποιο ιερότερο σκοπό, από το να μάθει απλώς στα παιδιά μια ξένη γλώσσα. Το 1957 αποσπάσθηκε στο Γυμνάσιο του Πόρου από το Γυμνάσιο της Νίκαιας, όπου υπηρετούσε μέχρι τότε. Η απομάκρυνσή του από εκεί προφανώς οφείλεται στο γεγονός ότι είχε καταγγείλει κάποιους από τους συναδέλφους του για χρηματισμό και, όπως συμβαίνει συνήθως, θίγοντας τα κακώς κείμενα έγινε ανεπιθύμητος. Οι καταγγελίες του, πάντως, πρέπει να ήταν αληθινές, γιατί στη δίκη που έγινε αργότερα οι αντίπαλοί του καταδικάσθηκαν.

Στον Πόρο βρήκε ένα νέο πεδίο δράσης, καθώς διαπίστωσε ότι οι αρχαιότητες της Τροιζηνίας ήταν εγκαταλειμμένες στην τύχη τους από την αρμόδια Αρχαιολογική Υπηρεσία, η οποία υπαγόταν τότε στο Υπουργείο Εθνικής Παιδείας. Με τη βοήθεια των τοπικών Αρχών και των νεαρών μαθητών του άρχισε να περισυλλέγει τα διάσπαρτα εδώ κι εκεί αρχαία και να τα συγκεντρώνει στο Δημοτικό Γραφείο του Πόρου. Με αυτόν τον τρόπο δημιούργησε, με δική του πρωτοβουλία και χωρίς καμιά επίσημη εξουσιοδότηση, μια Αρχαιολογική Συλλογή, που την ονόμασε «Μουσείο Πόρου». Ένας πρώτος κατάλογος των αρχαίων αυτής της συλλογής, συνταγμένος από τον ίδιο με τον δικό του γλαφυρό τρόπο, στάλθηκε στις 13 Αυγούστου του 1958 στον τότε Διευθυντή Αρχαιοτήτων στην Αθήνα.

Ο κατάλογος αποτελείται από 6 δακτυλογραφημένες σελίδες και αρχίζει με τις εξής φράσεις: «Μουσείον Πόρου. Αδαπάνως διά το Δημόσιον και τον Δήμο Πόρου, δαπάναις του Ποντίου καθηγητού Χρήστου Φουρνιάδη, κόποις και μόχθοις αυτού και των παρ’ αυτού γαλβανισθέντων μαθητών του Γυμνασίου Πόρου, ιδρυθέν το 1958 έτος». Ο κατάλογος αυτός δεν είναι βέβαια μια επιστημονική καταγραφή των αρχαίων, αλλά μας δίνει πολύτιμα στοιχεία για την προέλευσή τους και είναι μια αυθεντική μαρτυρία για την κατάσταση που επικρατούσε τότε ως προς το ζήτημα της προστασίας των αρχαιοτήτων, καθώς και για τους αγώνες που χρειάσθηκαν έως ότου γίνει κοινή συνείδηση ότι τα αρχαία ανήκουν στα Μουσεία του Κράτους. Συχνά περιγράφονται σε αυτόν και τα περιστατικά που προηγήθηκαν για να μπορέσουν τα αρχαία να μεταφερθούν στο Μουσείο, άλλοτε με τη συνδρομή των Λιμενικών ή των Αστυνομικών Αρχών, και άλλοτε με τη βοήθεια προσκόπων ή νεοσυλλέκτων στρατιωτών.

Το πρώτο εύρημα που έχει καταγραφεί σε αυτόν τον κατάλογο, με τον αύξοντα αριθμό 1, είναι το πέλμα ενός μαρμάρινου αγάλματος υπερφυσικού μεγέθους, το οποίο βρέθηκε στο Ιερό του Ποσειδώνα στην αρχαία Καλαύρεια από τον μαθητή Αλκιβιάδη Κώνστα. Ο Φουρνιάδης, με τον ενθουσιασμό που ένοιωθε πάντοτε στη θέα των αρχαίων, απέδωσε αμέσως αυτό το πέλμα στο υπερφυσικό και μεγαλοπρεπές άγαλμα του θεού Ποσειδώνα, μπροστά στο οποίο ο Δημοσθένης ήπιε το δηλητήριο. Στο τέλος της περιγραφής του υπάρχει η σημείωση: «Το εν λόγω πέλμα εν υαλοφράκτω παρ’ εμού θήκη ενεκλείσθη προς συντήρησιν».

Η γυάλινη προθήκη που αναφέρει εδώ ο Φουρνιάδης και η χειρόγραφη επεξηγηματική πινακίδα που είχε φτιάξει ο ίδιος βρέθηκαν στην αποθήκη του σημερινού Μουσείου Πόρου και το γλυπτό έχει τώρα εκτεθεί έτσι ακριβώς όπως ήθελε εκείνος. Η καθ. Κλασικής Αρχαιολογίας κ. Όλγα Παλαγγιά που μελέτησε αυτό το εύρημα υποστηρίζει ότι είναι εξίσου πιθανό αυτό να ανήκει σε έναν κολοσσιαίο ανδριάντα Ρωμαίου αυτοκράτορα με τη μορφή θεού. Σε κάθε περίπτωση, πάντως, αυτό το εύρημα ήταν η μαγιά από την οποία δημιουργήθηκε το τωρινό Μουσείο, που ίσως δεν θα είχε ιδρυθεί ποτέ, αν δεν μας είχε ανοίξει τον δρόμο εκείνος ο πρωτοπόρος σκαπανέας της Αρχαιολογίας.

Από την παλαιά Αρχαιολογική Συλλογή του Φουρνιάδη προέρχονται και δύο επτύμβιες στήλες της έκθεσης του Μουσείου Πόρου. Η μία είναι διακοσμημένη με δύο ανάγλυφους ρόδακες και χρονολογείται στον 4ο αι. π.Χ., δηλαδή στους κλασικούς χρόνους. Η άλλη χρονολογείται στον 2ο αι. μ.Χ., δηλαδή στους ρωμαϊκούς χρόνους, και παριστάνει μια γυναίκα με χιτώνα και ιμάτιο, που στέκεται κάτω από ένα τόξο.

Αυτή η δεύτερη στήλη είναι η υπ’ αρ. 3 στον κατάλογο του Φουρνιάδη, ο οποίος, εκτός από την περιγραφή της, μας δίνει και το ιστορικό της, αναφέροντας τα εξής: «…καθώς βεβαιοί ο κ. Π. Κάτσουλας, απόστρατος αξιωματικός του Βασιλικού Ναυτικού, Γερμανός τις προ του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου προσέφερε 15.000 δρχ. εάν μετέφερον αυτήν προς παράδοσιν αυτώ δια λέμβου. Δια να λάβω εις την κατοχήν μου το πολύτιμον τούτο καλλιτέχνημα, επεκαλέσθην την συνδρομήν του Διοικητού του Αστυνομικού Τμήματος Πόρου κ. Παν. Τομαρά, μετά του οποίου μεταβάντες εις την αποθήκην του Π. Κατσίγκρα απεκομίσαμεν ταύτην».

Η συνδρομή του Αστυνομικού Διοικητή Παν. Τομαρά αναφέρεται και σε άλλα σημεία του καταλόγου Φουρνιάδη, όπως για παράδειγμα στα ευρήματα υπ’ αρ. 10 και 12. Το υπ’ αρ. 12 είναι μια μαρμάρινη κολώνα που κατάφερε να αποσπάσει από τον Ποριώτη παντοπώλη Γαβριήλ Ταρσάνη, ο οποίος ήταν έτοιμος να τη χρησιμοποιήσει ως οικοδομικό υλικό. Ο ίδιος παντοπώλης, όπως γράφει ο Φουρνιάδης, είχε προηγουμένως αγοράσει από έναν ιερέα αντί 50 δραχμών κάποια αρχαία που βρίσκονταν πίσω από τη μητροπολιτική εκκλησία του Αγ. Γεωργίου και τα είχε κομματιάσει για να τα χρησιμοποιήσει ως οικοδομικό υλικό στο νεόκτιστο σπίτι του και στη μάντρα του κήπου του.

Στην επόμενη σελίδα, στους αριθμούς 29, 30 και 31, γίνεται λόγος για τη μεγάλη μαρμάρινη κολώνα που ήταν παλαιότερα στημένη στην ομώνυμη πλατεία του Πόρου, αλλά η Λιμενική Επιτροπή την είχε στο μεταξύ αφαιρέσει από αυτή τη θέση και ο Φουρνιάδης την βρήκε, μαζί με άλλα αρχαία, στο 2ο Δημοτικό Σχολείο. Εδώ καταγράφονται και κάποιες πληροφορίες που του έδωσαν τότε για το ιστορικό εκείνης της κολώνας, πριν από το στήσιμό της στην πλατεία. Όπως του είπαν, αυτή είχε ανασυρθεί από τη θάλασσα, όπου είχε πέσει πριν από πολλά χρόνια, όταν επιχείρησαν να τη φορτώσουν μαζί με άλλα αρχαία σε ένα πλοίο με προορισμό τη Βαυαρία, κατ’ εντολή του βασιλιά της Βαυαρίας Λουδοβίκου, πατέρα του τότε βασιλιά της Ελλάδας Όθωνα.

Για μια άλλη μαρμάρινη κολώνα, την υπ’ αρ. 46 στον κατάλογο, αναφέρει ότι τη βρήκε πεταμένη ανάμεσα στους θάμνους κάτω από μια γέφυρα, σε απόσταση μισής ώρας από το Μοναστήρι της Ζωοδόχου Πηγής, και ότι κατάφερε να την πάρει από εκεί με την βοήθεια προσκόπων επισκεπτών από τον Υμηττό, οι οποίοι τη μετέφεραν στο Μουσείο με φορτηγό αυτοκίνητο του Προγυμναστηρίου Πόρου.

Στην ίδια σελίδα, για τα υπ’ αρ. 53, 54 και 55 ο Φουρνιάδης γράφει ότι τα ανακάλυψε στην περιοχή Άρτιμο, όπου πήγε μαζί με τον αγροφύλακα Γκογκόση, τον οποίο χαρακτηρίζει ως «ενθουσιώδη αρχαιόφιλο» και «κάλλιστο Έλληνα». Όπως αναφέρεται στο ίδιο σημείο, ο αγρονόμος κ. Θεοφίλης είχε εκδώσει τότε εγκύκλιο διαταγή προς τους αγροφύλακες της περιοχής να αναζητούν αρχαιότητες και να τις παραδίνουν στο Μουσείο.

Στον αριθμό 65 ο Φουρνιάδης σχολιάζει πάλι τη μεγάλη κολώνα της πλατείας του Πόρου, που ανακάλυψε στο 2ο Δημοτικό Σχολείο και που πίστευε ότι προερχόταν από τον ναό της Απατουρίας Αθηνάς. Για τον κίονα αυτό, ο οποίος ζύγιζε 650 οκάδες, γράφει ότι τον ανέσυρε από τον τάφο του χρησιμοποιώντας παλαμάρια και 30 νεοσύλλεκτους στρατιώτες.

Είναι αξιοθαύμαστο πως ο Φουρνιάδης κατάφερνε να κινητοποιεί τους πάντες για να επιτύχει τον σκοπό του και πως είχε την ικανότητα να μεταδίνει, σε μικρούς και μεγάλους, τον δικό του ενθουσιασμό για τη διάσωση των αρχαίων. Για τη συμπαράσταση που είχε από τους τοπικούς παράγοντες διαβάζουμε στο τέλος της σελίδας 5 και στη αρχή της σελίδας 6 το εξής σχόλιο: «Το ανωτέρω Μουσείον δεν κατέστη δυνατόν να ιδρυθεί μόνον δια του χαρακτηρίζοντός με ενθέου ζήλου, αλλά τη προτροπή και ενισχύσει του τετιμημένου Προέδρου του Δημοτικού Συμβουλίου, ενθέρμου Έλληνος Δικηγόρου, κ. Κ. Σαμπάνη και των συνεργατών του, ως και του κ. Βασ. Καρρά, Δικηγόρου, Προέδρου Λιμενικού Ταμείου Πόρου, και γενικότερον της ευγενούς πόλεως Πόρου».

Στο τέλος αυτού του καταλόγου, στο κάτω μέρος της σελίδας 6, υπάρχει μια χειρόγραφη σημείωση που λέει: «Εγγραφέντων περί τα 100 μέλη, ιδρύεται οσονούπω μέγας Σύλλογος Αρχαιοφίλων Τροιζηνίας». Όπως φαίνεται, λοιπόν, ήδη από το καλοκαίρι του 1958 ο Φουρνιάδης είχε επεκτείνει τη δραστηριότητά του και στην ευρύτερη περιοχή της Τροιζηνίας.

Αυτό, άλλωστε προκύπτει και από ένα πολυσέλιδο υπόμνημα με ημερομηνία 5 Σεπτεμβρίου 1958 που στέλνει σε πολλούς αποδέκτες, τον Αρχιεπίσκοπο Θεόκλητο, τους Βασιλείς Παύλο και Φρειδερίκη, τον Πρόεδρο της Κυβερνήσεως, τον Υπουργό Παιδείας, το Υπουργικό Συμβούλιο, τον Έφορο των Αρχαιοτήτων και άλλους, ελπίζοντας να τραβήξει την προσοχή τους στις πλούσιες, αλλά παραμελημένες από το Κράτος, αρχαιότητες της Τροιζηνίας. Πρόσωπα και καταστάσεις της εποχής ζωντανεύουν μέσα από αυτό το χειμαρρώδες κείμενο, όπου ο Φουρνιάδης περιγράφει, με ρομαντική διάθεση και σε ύφος λυρικό, τις αρχαιολογικές ανακαλύψεις του κατά τη διάρκεια των «σταυροφορικών» εξορμήσεών του.

Στη σελίδα 5 του υπομνήματος γίνεται για πρώτη φορά λόγος για το κτήμα του Αναργύρου Τίτιρη στη θέση Αγία Σωτείρα της Τροιζήνας, στο οποίο βρέθηκε αργότερα η περίφημη στήλη με το ψήφισμα του Θεμιστοκλή. Εδώ ο Φουρνιάδης βρήκε μια άλλη, ρωμαϊκή επιγραφή, που είχε λαξευθεί ξανά στις στενές πλευρές της για να μετατραπεί σε επίκρανο ενός πεσσού χριστιανικής βασιλικής. Τότε προστέθηκαν και οι ανάγλυφοι σταυροί στη μία πλευρά της. Για την ερειπωμένη εκκλησία της Αγ. Σωτείρας ή Μεταμόρφωσης σημειώνεται ότι πρέπει να κατέχει τη θέση του αρχαίου ναού της Αρτέμιδας Σωτείρας, που μνημονεύει ο Παυσανίας.

Στη σελίδα 8 περιγράφεται μια πολύωρη αρχαιολογική εκδρομή, που είχε διοργανώσει ο «κάλλιστος», όπως τον ονομάζει, φίλος του Θεόδωρος Μέλος. Στην εκδρομή αυτή συμμετείχαν και μερικοί άλλοι, που χαρακτηρίζονται από τον Φουρνιάδη ως θερμοί αρχαιόφιλοι: ο Γ. Βλάχος, αγγλομαθής κτηματίας, ο Ιωάννης Λίτσας, κτηματίας και τελειόφοιτος της Γαλλικής Σχολής Saint Paul, o Δ. Μέλος, δάσκαλος και Δ/ντής του Σχολείου του Δαμαλά, και ο Μ. Κατσάβελας. Αφού έφθασαν με λεωφορείο στην αγροικία του Θεόδωρου Μέλου, κοντά στην Ψήφτα, συνέχισαν την περιήγησή τους με ημιόνους. Πρώτα επισκέφθηκαν την εκκλησία των Αγίων Θεοδώρων στο κτήμα του Π. Μέλου. Εκεί, όπως γράφει ο Φουρνιάδης, ανασκίρτησε στη θέα ενός κατάλευκου ιωνικού κιονοκράνου και είδε τρεις μαρμάρινους κίονες, πεσμένους σαν αδέλφια ο ένας δίπλα στον άλλο, που έμοιαζαν να τους εκλιπαρούν να τους ανασηκώσουν και να ξαναβρούν τις βάσεις και τα κιονόκρανά τους. Κατόπιν πήγαν να δουν την ερειπωμένη εκκλησία του Αγίου Νικολάου, γύρω από την οποία βρήκαν και πολλά άλλα αρχαία ερείπια. Από εκεί, μετά από μια πολύ κουραστική, δίωρη ανάβαση στην οροσειρά Αδέρες, έφθασαν στο βυζαντινό κάστρο της Κοκκινιάς. Μετά από ένα λιτό εκστρατευτικό γεύμα και αφού απόλαυσαν τη μαγευτική θέα του Σαρωνικού που έχει κανείς από εκεί πάνω, πήραν ένα απότομο κατηφορικό μονοπάτι για να γυρίσουν πίσω με τα πόδια. Στο δρόμο της επιστροφής σταμάτησαν για να δουν την καταστραμμένη εκκλησία του Αγ. Γεωργίου, δίπλα στη δεξαμενή του Σπύρου Δημητράτου.

Την επομένη ημέρα ο Φουρνιάδης επέστρεψε στον Άγιο Γεώργιο για να βρεί ένα μεγάλο πιθάρι που του είχαν πει ότι υπάρχει θαμμένο εκεί, και πραγματικά το βρήκε, αλλά δεν μπόρεσε να το μεταφέρει στο Μουσείο του γιατί κινδύνευε να διαλυθεί. Τη μεθεπομένη πήγε για τρίτη φορά στην Τροιζήνα και συνάντησε τον Μανώλη Κρίκωνα, που εργαζόταν στο κτήμα του. Εκείνος του έδωσε τον βοσκό του για να τον οδηγήσει στα ερείπια της βυζαντινής εκκλησίας των Αγίων Αποστόλων. Η εκκλησία αυτή βρίσκεται σε ένα ύψωμα σε κοντινή απόσταση και πάνω από το κτήμα του Μανώλη Κρίκωνα.

Αφού επισκέφθηκε και θαύμασε εκείνη την εκκλησία, ανέβηκε μόνος του ψηλότερα για να βρεί ένα αρχαίο υδραγωγείο για το οποίο είχε ακούσει, αλλά περιπλανήθηκε και βρέθηκε σε μια χαράδρα με αιωνόβιες βελανιδιές, όπου πήγαζε το νερό που ποτίζει τα κρικωναίκα κτήματα. Δεν εγκατέλειψε όμως τον σκοπό του και την άλλη μέρα ξαναπήγε στην Τροιζήνα και ζήτησε πάλι τη βοήθεια του Μανώλη Κρίκωνα. Εκείνος αυτή τη φορά του έδωσε μαζί ένα γέροντα εργάτη του, ο οποίος τον οδήγησε τελικά στο υδραγωγείο που αναζητούσε τόσο επίμονα και που βρισκόταν, καθώς διαπίστωσε, περίπου 600-700 μ. ψηλότερα από τους Αγίους Αποστόλους, στο κτήμα του Γεωργίου Κατσίγρα.

Μια θερμή Αυγουστιάτικη Κυριακή αποφάσισε να ανέβει, με οδηγό τον νεαρό Μπέλο, στην ακρόπολη της Τροιζήνας, που βρίσκεται πάνω από την αρχαία πόλη, ανάμεσα στα ρέματα του Αγίου Αθανασίου και του Διαβολογέφυρου. Η κορυφή της έχει ύψος 313 μ. Εκεί, κατά τη μαρτυρία του Παυσανία, υπήρχε ένας ναός της Αθηνάς Σθενιάδος, ο οποίος εικονίζεται, μαζί με τον βράχο της ακρόπολης σε ένα χάλκινο νόμισμα της Τροιζήνας, του 2ου αι. μ.Χ. Όπως γράφει ο Φουρνιάδης στη σελίδα 10, η απότομη και ανηφορική άνοδος με τον αφόρητο καύσωνα, που κυριολεκτικά του έκαιγε το σώμα, ήταν για εκείνον ένας πραγματικός Γολγοθάς. Όταν τελικά, μετά από πολλές ταλαιπωρίες, κατάφερε να πατήσει το πόδι του στην κορυφή, αισθάνθηκε απέραντη ανακούφιση που η «εκούσια σταυροφορία» του είχε φθάσει στο τέρμα της. Από εκεί είδε ψηλότερα και το μεσαιωνικό κάστρο του Δαμαλά, αλλά ο εξηντάχρονος καθηγητής ήταν τόσο καταπονημένος που δεν επιχείρησε μια νέα ανάβαση. Τελικά αναγνωρίζει ότι όσα είχε ανακαλύψει δεν αποτελούσαν παρά μόνο ένα μικρό μέρος του ανεκτίμητου αρχαιολογικού πλούτου της περιοχής και καλεί τον τότε καταρτιζόμενο Σύλλογο Αρχαιοφίλων Τροιζηνίας να συνεχίσει τις δικές του προσπάθειες.

Όλες αυτές οι σωματικές ταλαιπωρίες φαίνεται ότι κλόνισαν την υγεία του και ένα μήνα αργότερα βρίσκεται νοσηλευόμενος στο νοσοκομείο «Ευαγγελισμός». Εκεί, στις 22 Σεπτεμβρίου του 1958, αποτελείωσε το γράψιμο αυτού του υπομνήματος, όπως δείχνει το υστερόγραφο στη σελίδα 14. Εδώ αξίζει να προσέξουμε την προτελευταία παράγραφο του κειμένου, γιατί αποτελεί ένα είδος πνευματικής παρακαταθήκης που αφήνει ο Φουρνιάδης στις επόμενες γενεές. Σας διαβάζω τα δικά του λόγια: «Περαιώνων το παρόν μου, εύχομαι όπως ουδείς εκ των ομαιμόνων αδελφών μου Ελλήνων, Ποντίων και Τροιζηνίων, ευρεθεί φθονών την ποντιακήν μου πρωτοβουλίαν ταύτην, ήτις τόσους κόπους, μόχθους και χρήματα μοι εστοίχισεν, εν τη τεραστία δεκαμήνω προσπαθεία μου ταύτη, της επιτυχίας μου της οποίας τους μελιρρύτους και αγλαείς καρπούς αυτά ταύτα τα τέκνα των, και προσφιλείς μου μαθηταί, θέλουσι πρωτίστως γευθεί, ίνα, ανδρούμενοι αύριον, εύρωσι μίαν Ελλάδαν ευτυχεστέραν και λαμπροτέραν, λέγοντες: Αληθώς, ο καθηγητής Φουρνιάδης έπραξε και το προς ημάς, αλλά και το προς την με το φωτοστέφανον της δόξης, αλλά και με τον ακάνθινον στέφανον, κεκοσμημένην πατρίδα μας. Τούτο μοι αρκεί». Ο Φουρνιάδης εδώ φαίνεται να προαισθάνεται και να φοβάται όσα ακολούθησαν αργότερα, όπως θα ακούσετε παρακάτω.

Αφού θεραπεύθηκε προσωρινά και βγήκε από το νοσοκομείο, συνέχισε ακλόνητος το αρχαιολογικό έργο του. Αμέσως πηγαίνει στην Τροιζήνα για να φωτογραφήσει το ρωμαϊκό μαυσωλείο στο λεμονόκηπο Δρίβα και εξοργισμένος από την κατάσταση του διαπίστωσε στέλνει στις 28 Σεπτεμβρίου 1958 μια αναφορά στον τότε Διευθυντή Αρχαιοτήτων Ιω. Παπαδημητρίου, στον Γενικό Γραμματέα του Υπουργείου Εθνικής Παιδείας, στην Αρχαιολογική Εταιρεία και σε άλλους ιθύνοντες, στους οποίους επισημαίνει με σκληρό ύφος: «Το μαυσωλείον τούτο, προκαλέσαν τον παμφάγον χρόνον και διασωθέν εν μέσω εθνικών περιπετειών χιλιετηρίδων, χρήζει αμέσου επισκευής και συντηρήσεως. Δι΄ο και εξορκίζω υμάς αποστείλητε πάραυτα αρχαιολόγον, άλλως τυγχάνομεν συνυπεύθυνοι δι’ ολιγωρίαν επί πιθανώ ανοσιουργήματι καταρρεύσεως προγονικού τούτου εξαισίου αριστουργήματος».

Στο τέλος αυτού του κειμένου έχει προσθέσει δύο χειρόγραφες σημειώσεις. Στην πρώτη, αριστερά, λέει, μεταξύ άλλων, ότι πρέπει να τοποθετηθεί ένα στέγαστρο στον οκταγωνικό κίονα με το αρχαϊκό επίγραμμα, που βρίσκεται δυτικά του ρέματος του Διαβολογέφυρου, στο κτήμα Κανελλοπούλου, και τον βλέπετε στην εικόνα όπως είναι ακόμη σήμερα. Στη δεύτερη σημείωση, κάτω από το όνομά του, καλεί απεγνωσμένα τους απόντες αρμοδίους να ενδιαφερθούν για την Τροιζήνα, λέγοντας: «Ανασκαφάς, ανασκαφάς, ανασκαφάς! Ο γεωργός εν Τροιζήνι Νικολάου, γαμβρός Αναργύρου Τίτιρη, ζητεί χρήματα ίνα δείξει υπό την γην μαρμαρίνας αρχαιότητας». Δυστυχώς, αυτή η δραματική έκκλησή του δεν βρήκε τότε καμιά ανταπόκριση από τους αρμοδίους.

Η έντονη αρχαιολογική δραστηριότητα του Φουρνιάδη στην Τροιζηνία φαίνεται ότι είχε φέρει σε αμηχανία την άπραγη Αρχαιολογική Υπηρεσία, η οποία αποφάσισε να του αναθέσει επίσημα τα καθήκοντα του Έκτακτου Επιμελητή Αρχαιοτήτων Περιφερείας Πόρου και Επαρχίας Τροιζηνίας, ώστε να τον έχει τουλάχιστον υπό τον έλεγχό της. Η σχετική Απόφαση του Υπουργείου Εθνικής Παιδείας έχει ημερομηνία 30-9-58.

Ο Φουρνιάδης, όμως, δεν ανήκε σε εκείνο το είδος των ανθρώπων που συμμορφώνονται προς τις υποδείξεις των ανωτέρων τους, παραβιάζοντας τις αρχές τους. Δεν γνωρίζουμε τι ακριβώς μεσολάβησε, αλλά όπως μαθαίνουμε από μια γραπτή διαμαρτυρία του Συλλόγου Αρχαιοφίλων Τροιζηνίας, με ημερομηνία 22-1-59, μετά από λίγους μήνες η Διεύθυνση Αρχαιοτήτων του αφαίρεσε την ιδιότητα του Έκτακτου Επιμελητή και ανέθεσε τα καθήκοντά του στον καθηγητή Θεολογίας Πολυζώη Πήλια. Ο Φουρνιάδης διατάχθηκε να παραδώσει τα κλειδιά του Μουσείου Πόρου, που ήταν δικό του δημιούργημα, στον Γυμνασιάρχη του. Η αρχαιολογική Συλλογή του Πόρου στεγαζόταν τότε προσωρινά στην παλαιά οικία Κορυζή, η οποία αργότερα, το 1962, δωρίσθηκε από τους κληρονόμους του Αλέξανδρου Κορυζή στο Ελληνικό Δημόσιο και στη συνέχεια κατεδαφίσθηκε για να κατασκευασθεί το σημερινό Μουσείο.

Ο Πολυζώης Πήλιας όχι μόνο δεν συνέχισε το έργο του προκατόχου του, αλλά προσπάθησε να φέρει εμπόδια και στη δραστηριότητά του ως προέδρου του Συλλόγου Αρχαιοφίλων Τροιζηνίας. Σε μια αναφορά του με ημερομηνία 13 Μαΐου 1959 καταγγέλλει τον Φουρνιάδη ότι ίδρυσε αναρμοδίως Μουσείο στο Δαμαλά και ότι συλλέγει αρχαιολογικά ευρήματα από την περιοχή της Τροιζήνας και τα τοποθετεί στο νέο Μουσείο.

Πραγματικά την περίοδο εκείνη ο Φουρνιάδης είχε πείσει τους κατοίκους της Τροιζήνας να του παραδώσουν όσα αρχαία είχαν στα σπίτια τους για να δημιουργηθεί με αυτά ένα προσωρινό τοπικό Μουσείο. Τα αρχαία στεγάζονταν τότε μέσα σε ένα ιδιαίτερο δωμάτιο του καφενείου του Σταύρου Μπέλου, που είχε το όνομα «Γ΄ Εθνοσυνέλευσις», όπως και σήμερα. Πάνω από την πόρτα εκείνου του δωματίου ο Φουρνιάδης είχε τοποθετήσει μια πινακίδα με την επιγραφή «Μουσείον Τροιζήνος Συλλόγου Αρχαιοφίλων».

Εκεί μεταφέρθηκε στις 23 Απριλίου 1959 και η περίφημη στήλη με το ψήφισμα του Θεμιστοκλή, την οποία είχε ξεθάψει πριν από 27 χρόνια ο Ανάργυρος Τίτιρης από το χωράφι του στην Αγ. Σωτείρα και μέχρι τότε την είχε στο σπίτι του. Μαζί με τη στήλη ο Τίτιρης παρέδωσε στον Φουρνιάδη και μια οινοχόη, δηλαδή κανάτα, των γεωμετρικών χρόνων, που τώρα βρίσκεται στην έκθεση του Μουσείου Πόρου.

Το καλοκαίρι του 1959 πέρασε από την Τροιζήνα ο Αμερικανός αρχαιολόγος M. Jameson, ο οποίος είδε τη στήλη και καταλαβαίνοντας τη μεγάλη αρχαιολογική σημασία της πήρε ένα έκτυπο, δηλαδή αντίγραφο, για να τη μελετήσει. Ένα χρόνο αργότερα, το 1960, δημοσίευσε τη μελέτη του στο αμερικανικό αρχαιολογικό περιοδικό Hesperia. Αμέσως έγινε μεγάλος θόρυβος στους αρχαιολογικούς κύκλους, γιατί επρόκειτο για μια συνταρακτική ανακάλυψη, αφού η στήλη διασώζει όλο το κείμενο του αθηναϊκού ψηφίσματος που πρότεινε ο Θεμιστοκλής το 480 π.Χ. για τα μέτρα αντιμετώπισης της περσικής εισβολής στην Αττική, δηλαδή να εκκενωθεί η Αθήνα να δοθεί ναυμαχία στην περιοχή της Σαλαμίνας και να μεταφερθούν τα γυναικόπαιδα των Αθηναίων για ασφάλεια στην Τροιζήνα. Η Τροιζήνα τράβηξε τότε τα φώτα της δημοσιότητας και ο γνωστός δημοσιογράφος Μ. Παρασκευαΐδης ήλθε εδώ για κάνει επιτόπιο ρεπορτάζ και να πάρει συνέντευξη από τον 95χρονο Ανάργυρο Τίτιρη. Το σχετικό άρθρο του Παρακευαΐδη δημοσιεύθηκε στο περιοδικό «Εικόνες».

Στη συνέχεια η Αρχαιολογική Συλλογή του Φουρνιάδη στεγάσθηκε στο παλιό Σχολείο της Κοινότητας, αφού το Δημοτικό Σχολείο εγκαταστάθηκε σε νέο κτίριο. Η στήλη με το ιστορικό ψήφισμα, μετά τον θόρυβο που ξέσπασε όταν ανακοινώθηκε η ανακάλυψή της, μεταφέρθηκε στις 2 Ιουνίου 1960 από την Αρχαιολογική Υπηρεσία στο Επιγραφικό Μουσείο Αθηνών, όπου τώρα βρίσκεται. Τα υπόλοιπα αρχαία μεταφέρθηκαν αρχικά από το παλιό Σχολείο στο Κοινοτικό Κατάστημα και κατόπιν από εκεί στο υπόγειο της εκκλησίας του Αγ. Ιωάννου Χρυσοστόμου. Η μεταφορά τους στο νέο Μουσείο Πόρου έγινε πολύ αργότερα, το 1975.

Στο μεταξύ η πολύπαθη Αρχαιολογική Συλλογή της Τροιζήνας είχε εμπλουτισθεί και με νέα ευρήματα που προήλθαν από περισυλλογή ή παράδοση αρχαίων, όπως για παράδειγμα δύο ρωμαϊκές επιτύμβιες στήλες, που τώρα κοσμούν την έκθεση του Μουσείου Πόρου. Στη μία από αυτές παριστάνεται ένα ζευγάρι, ενώ στην άλλη σώζεται μόνο μια γυναικεία μορφή από ένα παρόμοιο ζευγάρι. Όπως μας πληροφορεί η επιγραφή που είναι χαραγμένη στο επιστύλιο, κάτω από το αέτωμα, η γυναίκα αυτή ονομαζόταν Διονυσία.

Ο πρωτοπόρος ιδρυτής των Αρχαιολογικών Συλλογών της Τροιζήνας και του Πόρου είχε αντιληφθεί ήδη από το 1959 ότι για να παραμείνουν στο τόπο τους τα αρχαία έπρεπε να στεγασθούν σε κατάλληλο Μουσείο και είχε τυπώσει τότε ένα ενημερωτικό έντυπο του Συλλόγου Αρχαιοφίλων Τροιζηνίας στην Αγγλική, με πληροφορίες για την αρχαία Τροιζήνα και την αρχαία Καλαύρεια, το οποίο έστελνε σε διάφορους οργανισμούς στην Αμερική, ζητώντας οικονομική ενίσχυση για την ανέγερση κανονικών Μουσείων στην Τροιζήνα και στον Πόρο. Για την προώθηση αυτού του σκοπού είχε εκλεγεί μια επιτροπή που την αποτελούσαν ο Βασ. Καράς, δικηγόρος, ο Δημ. Δρακόπουλος, Δ/ντής της Εθνικής Τράπεζας Πόρου, ο Αιμίλιος Βαγιάννης, βιοτέχνης, ο Κων. Σαμπάνης, δικηγόρος, ο Νικ. Κωστόπουλος, ιερέας, και ο Χρήστος Φουρνιάδης. Το έντυπο αυτό υπογράφουν ο Φουρνιάδης ως Πρόεδρος και ο οδοντίατρος Αθανάσιος Ανδρέου ως Γενικός Γραμματέας του Συλλόγου. Οι προσπάθειες όμως αυτές δεν συνεχίσθηκαν, γιατί το 1960, ενώ είχε φθάσει στο αποκορύφωμα της αρχαιολογικής του προσφοράς με τη διάσωση του ψηφίσματος του Θεμιστοκλή, ο Φουρνιάδης υποχρεώθηκε να επιστρέψει στη θέση του στη Νίκαια.

Ο έρωτάς του, όμως, για τις αρχαιότητες της Τροιζηνίας δεν έσβησε. Το 1965, αφού συνταξιοδοτήθηκε, επιστρέφει στον Πόρο, ελεύθερος πια από τις δημοσιοϋπαλληλικές του εξαρτήσεις. Κατ’ αρχήν στέλνει ένα γραπτό χαιρετισμό, με ημερομηνία 3-7-65, προς όλους τους κατοίκους της Τροιζηνίας, Ποριώτες, Γαλατιώτες, Δαμαλίτες, Μεθανίτες και άλλους, και τους καλεί να ενεργοποιήσουν και πάλι τον Σύλλογο Αρχαιοφίλων, ο οποίος στο διάστημα της απουσίας του είχε περιπέσει σε αδράνεια. Γίνονται νέες εκλογές και ο Φουρνιάδης επανεκλέγεται παμψηφεί ως πρόεδρος.

Όπως φαίνεται σε ένα έγγραφο της Κοινότητας Τροιζήνας με ημερομηνία 20 Ιουλίου 1965, οι Τροιζήνιοι είχαν ανάλογα αισθήματα αγάπης και εκτίμησης για τον Φουρνιάδη. Εκεί αναφέρονται όλες οι τιμητικές διακρίσεις που του είχαν απονείμει στο διάστημα 1959-60: Τον ανακήρυξαν επίτιμο δημότη Τροιζήνας, του απένειμαν χρυσό μετάλλιο, έδωσαν το όνομά του στον δρόμο που οδηγεί προς τις Αρχαιότητες και ανάρτησαν την εικόνα του στο Κοινοτικό Κατάστημα. Με το έγγραφο αυτό η Κοινότητα Τροιζήνας ζητούσε από τους αρμόδιους κυβερνητικούς παράγοντες να του απονείμει και η Πολιτεία τα ανώτερα παράσημα, τιμώντας τον για το σπουδαίο έργο του, τώρα που βρισκόταν στη δύση του βίου του.

Παρά το προχωρημένο της ηλικίας του, μετά την επανεκλογή του στην προεδρία του Συλλόγου Αρχαιοφίλων ο Φουρνιάδης συνεχίζει με τον ίδιο ζήλο την αρχαιολογική δράση του. Στις 18-9-65 στέλνει ένα μακροσκελές, πυκνογραμμένο υπόμνημα προς τους εκπροσώπους της Κυβέρνησης, τον τότε Γενικό Διευθυντή Αρχαιοτήτων Ιω. Κοντή και τον Έφορο Αρχαιοτήτων της Β’ Περιφερείας Ν. Βερδελή, με το οποίο διαμαρτύρεται εντονότατα για την πλήρη εγκατάλειψη των αρχαιοτήτων της Τροιζηνίας από το Κράτος.

Το υπόμνημα αυτό περιλαμβάνει και έναν κατάλογο 13 αιτημάτων, που δείχνουν την έντονη ανησυχία του Φουρνιάδη για το μέλλον των αρχαιοτήτων της Τροιζηνίας και τον διακαή πόθο του να δει το έργο του να συνεχίζεται και να ολοκληρώνεται από τους νεοτέρους, Τα αιτήματά του είναι συνοπτικά τα εξής:

1) Άμεση εγκατάσταση Επιμελητή Αρχαιοτήτων στον Πόρο. 2) Επίσπευση ανέγερσης Μουσείου Πόρου. 3) Ανέγερση Μουσείου στην Τροιζήνα. 4) Έναρξη σωστικών ανασκαφών στην Τροιζήνα. 5) Αναστήλωση των κιόνων της Επισκοπής. 6) Επισκευή και στερέωση του ρωμαϊκού μαυσωλείου στο κτήμα Δρίβα. 7) Περίφραξη του αρχαιολογικού χώρου της Τροιζήνας. 8) Καταγραφή όλων των ερειπωμένων χριστιανικών ναών από βυζαντινολόγο. 9) Περίφραξη του ναού Ποσειδώνος στον Πόρο. 10) Διάνοιξη δρόμου προς τον ναό Ποσειδώνος. 11) Ασφαλτόστρωση κεντρικής οδού προς Τροιζήνα. 12) Επιχορήγηση ανέγερσης Μουσείων στον Πόρο και στην Τροιζήνα από το Κρατικό Λαχείο. 13) Ανέγερση ξενοδοχείου από τον Ε.Ο.Τ. στην Τροιζήνα.

Επί πλέον τονίζει ότι ο νέος Επιμελητής Αρχαιοτήτων πρέπει να μελετήσει καλά τα «Κορινθιακά» του Παυσανία, όπου περιλαμβάνεται η περιγραφή της Τροιζηνίας, καθώς και τα δικά του διαφωτιστικά υπομνήματα. Στο τέλος του εγγράφου υπάρχει και η σφραγίδα του Συλλόγου Αρχαιοφίλων Τροιζηνίας, που είχε ως έμβλημα στο κέντρο τον χάρτη της Επαρχίας Τροιζηνίας.

Το κείμενο αυτό του Φουρνιάδη σε ορισμένα σημεία μοιάζει με παραλήρημα και φαίνεται ότι η κατάσταση της υγείας του είχε επιδεινωθεί σοβαρά. Τον επόμενο χρόνο φεύγει από τον Πόρο για να νοσηλευθεί σε νοσοκομείο και στη συνέχεια αποσύρεται στο σπίτι που είχε στη Σητεία για να ξεκουραστεί.

Στις προσπάθειες που έκανε ο Φουρνιάδης για να προβάλει τις αρχαιότητες της Τροιζηνίας εντάσσεται και μια αυτοσχέδια αφίσα που έφτιαξε εκείνη την εποχή, με τη φράση «Επισκεφθήτε αρχαιότητας Τροιζήνος» σε πέντε γλώσσες, διανθισμένη με διάφορα γνωστά εμβλήματα του Ελληνικού Πολιτισμού και με δικά του χειρόγραφα σχόλια.

Στο μεταξύ στη Β΄ Εφορεία Αρχαιοτήτων έχει τοποθετηθεί ως Έφορος ο Δημήτριος Λαζαρίδης, ο οποίος αντιμετώπιζε τον Φουρνιάδη με μεγαλύτερη συμπάθεια και εκτίμηση από τους προκατόχους του. Με το υπ’ αρ. 999/5-5-66 έγγραφό του ο Λαζαρίδης ζητεί από τη Διεύθυνση Αρχαιοτήτων να μεριμνήσει για να εκφρασθεί σε αυτόν Υπουργική Ευαρέσκεια, δεδομένου ότι, όπως γράφει, «κατά την διάρκειαν της μακράς εν Πόρω θητείας του επέδειξεν έφεσιν και ζήλον περί τα αρχαιολογικά θέματα της περιοχής υπερβαίνοντα όλως τα συμβατικάς υποχρεώσεις δημοσίου υπαλλήλου, ηνάλωσεν αυτόχρημα τας δυνάμεις του διά την ανεύρεσιν, φύλαξιν και προστασίαν των αρχαιοτήτων, και συνετέλεσε πρωταρχικώς εις την ίδρυσιν των Μουσειακών Συλλογών Πόρου και Τροιζήνος». Η πρόταση του Λαζαρίδη για την έκφραση Υπουργικής Ευαρέσκειας στον Φουρνιάδη δυστυχώς δεν βρήκε ποτέ ανταπόκριση από τους ιθύνοντες της Κεντρικής Υπηρεσίας, παρά το γεγονός ότι εκείνος την επανέλαβε, με νεότερο έγγραφό του, και ένα χρόνο αργότερα.

Όταν ο Φουρνιάδης βγήκε από το νοσοκομείο και πήγε στη Σητεία, βρήκε στο σπίτι του την κοινοποίηση του εγγράφου του Λαζαρίδη και συγκινημένος, του έστειλε ένα θερμό ευχαριστήριο γράμμα, με ημερομηνία 2-9-66. Σε αυτό το γράμμα αφήνει για πρώτη φορά να διαφανεί η κόπωση και η πικρία του, καθώς λέει: «…εύρον εδώ εις Σητείαν το ανωτέρω έγγραφόν σας, που ήτο και είναι πραγματικώς βάλσαμον στη πονεμένη μου καρδιά, διότι, δυστυχώς, διαπιστώνω καθ’ εκάστην τόσας ατελείας και ελαττώματα εις τους ομαίμονας Παλαιοελλαδίτας, εγώ, ο Πόντιος, και πονώ, υποφέρω…».

Στο ίδιο γράμμα επαναλαμβάνει επίμονα ότι πρέπει να καθαριστεί και να αναστηλωθεί το ρωμαϊκό μαυσωλείο στο κτήμα Δρίβα, να κατασκευαστεί στέγαστρο στον οκταγωνικό κίονα με την αρχαϊκή επιγραφή και να αναστηλωθούν οι κίονες της της Επισκοπής. Επίσης, τονίζει και πάλι την αρχαιολογική σημασία του αγρού Τίτιρη, γράφοντας τα εξής: «Ο γεωργός Νικολάου, γαμβρός Τίτιρη, γνωρίζει λεμονόκηπον, ίσως του πενθερού του Αναργ. Τίτιρη, Σωτείρας Αρτέμιδος, όπου υπό τα δένδρα υπάρχουν πολλά μάρμαρα, αλλά ζητεί χρήματα. Θα ηδύνασθε να τον καλέσητε δια του Προέδρου κ. Π. Δρίβα». Για άλλη μια φορά, όμως, οι σοφές παραινέσεις του προς την Αρχαιολογική Υπηρεσία έπεσαν στο κενό.

Από το 1966 και μετά ο Φουρνιάδης, προαισθανόμενος ότι πλησιάζει το τέλος του, αρχίζει να διαμοιράζει τη μικρή προσωπική περιουσία του, διαθέτοντας διάφορα, σεβαστά για την εποχή εκείνη, ποσά σε δωρεές για κοινωφελείς και, κυρίως, πολιτιστικούς σκοπούς. Μεταξύ άλλων, στις 6-9-66 στέλνει μια επιστολή προς τον Διευθυντή του Υποκαταστήματος της Εθνικής Τράπεζας στον Πόρο, με την οποία του δίνει την εντολή, σε περίπτωση θανάτου του, να διατεθούν οι καταθέσεις του, που ήταν τότε 22.042 δρχ., για την ανέγερση Μουσείου και Βιβλιοθήκης-Αγροτολέσχης στην Τροιζήνα.

Ο τελευταίος χρόνος της ζωής του είναι επίσης αφιερωμένος σε δωρεές. Με μια επιστολή που στέλνει στις 12 Ιουνίου του 1967 προς τον Λυκειάρχη και τον Γυμνασιάρχη Πόρου τους γνωστοποιεί ότι χαρίζει την πολυτελή βιβλιοθήκη του με 560 περίπου βιβλία στα σχολεία τους και εκφράζει την πεποίθηση ότι η ανάγνωση αυτών των βιβλίων θα κάνει τους μεν καθηγητές ικανότερους στο παιδαγωγικό έργο τους, τους δε μαθητές μια πεφωτισμένη ιθύνουσα τάξη της μεγάλης χώρας στην οποία έχουν το προνόμιο να ανήκουν.

Οι δωρεές του προς την Τροιζήνα καταγράφονται αναλυτικά σε μια άλλη επιστολή, με ημερομηνία 15 Ιουνίου 1967, που στέλνει προς τον Πρόεδρο και το Κοινοτικό Συμβούλιο. Σε αυτήν επαναλαμβάνει κατ’ αρχήν την επιθυμία του να ανεγερθεί στην Τροιζήνα ένα Μουσειακό κτίριο, στο οποίο θα υπάρχει και βιβλιοθήκη με τα 250 βιβλία που είχε χαρίσει στην Κοινότητα το 1958. Η αίθουσα της βιβλιοθήκης ήθελε να χρησιμεύει και ως Αγροτολέσχη, ώστε να πηγαίνουν εκεί και να περνούν την ώρα τους διαβάζοντας οι κάτοικοι και ιδιαίτερα τα παιδιά. Για τον σκοπό αυτό προσφέρει συνολικά 52.000 δρχ.

Επί πλέον τους ενημερώνει ότι κληροδοτεί στην Κοινότητα, με διαθήκη που είχε συντάξει νωρίτερα και είχε καταθέσει στον συμβολαιογράφο Σητείας Ιω. Κοτσιφάκη, το ήμισυ της οικίας του στη Σητεία με όλα τα πολυτελή έπιπλα, βιβλιοθήκη, κ.λπ. Ιδιαίτερα συγκινητική είναι μια λεπτομέρεια που αποκαλύπτει το μέγεθος της γενναιοδωρίας του. Όπως αναφέρεται εδώ, ο Φουρνιάδης είχε ήδη φροντίσει να καταθέσει στην Εθνική Τράπεζα του Πόρου το ποσόν των 2.000 δρχ. για να καλυφθούν τα έξοδα της μετάβασης του Πρόεδρου της Κοινότητας στη Σητεία και της μεταφοράς στην Τροιζήνα όλων των υπαρχόντων του, όταν εκείνος πεθάνει. Στο γράμμα αυτό περιέχονται επίσης μερικές τελευταίες συμβουλές του προς τους κατοίκους της Τροιζήνας για την προβολή των αρχαιοτήτων τους και την τουριστική ανάπτυξη του τόπου τους.

Στις αρχές του 1968 ο Φουρνιάδης βρίσκεται ετοιμοθάνατος στο νοσοκομείο των Μελισσίων. Από εκεί στέλνει μια χειρόγραφη επιστολή, με ημερομηνία 11-1-68, στον Έφορο Αρχαιοτήτων Δημ. Λαζαρίδη και τον παρακαλεί να τον επισκεφθεί στο μοναχικό του δωμάτιο για να συζητήσουν. Όπως δείχνει αυτό το γράμμα, ακόμη και στα πρόθυρα του θανάτου του παρακολουθεί με ζωηρό ενδιαφέρον την υπόθεση της κατασκευής του νέου Μουσείου Πόρου και γνωρίζει όλες τις πρόσφατες εξελίξεις.

Η τελευταία επιστολή του από το νοσοκομείο έχει ημερομηνία 3-2-68 και φαίνεται ότι είναι γραμμένη με μεγάλη δυσκολία. Απευθύνεται και πάλι στον Λαζαρίδη, αλλά αυτή τη φορά είναι ένας ολιγόλογος ύστατος χαιρετισμός. Τώρα πια φαίνεται να περιμένει ήρεμα το θάνατό του, έχοντας αφήσει τη συνέχιση του έργου του στον διάδοχό του στην προεδρία του Συλλόγου Αρχαιοφίλων, τον Αιμίλιο Βαϊάννη, εκδότη της εφημερίδας «Δημοσθενίς». Στο αριστερό περιθώριο αυτής της επιστολή έχει προστεθεί, ως τελευταία πνευματική υποθήκη, η φράση: «Μέλλουσαι ανασκαφαί εν Τροιζήνι θα μας παρουσιάσουν εκπλήξεις». Υπογραφή Idem, δηλαδή ο ίδιος.

Ο Φουρνιάδης σήμερα αναπαύεται ανάμεσα στις αρχαιότητες της Τροιζήνας, που τόσο αγάπησε. Το εκκλησάκι του Αγ. Ιωάννη του Προδρόμου, όπου βρίσκεται ο τάφος του, είναι κτισμένο στον χώρο της αρχαίας αγοράς, κοντά στους ναούς και τα δημόσια κτίρια που μνημονεύει ο Παυσανίας. Από όλους τους τιμητικούς τίτλους που απέκτησε ενόσω ζούσε, στην ταφόπλακά του είναι γραμμένος μόνο ένας: Καθηγητής. Αυτός ήταν και ο σπουδαιότερος ρόλος του, γιατί τo αρχαιολογικό του έργο στην Τροιζηνία δεν ήταν μια θεωρητική ενασχόληση με την αρχαία τέχνη, αλλά είχε ως πρακτικό και κύριο στόχο την διαπαιδαγώγηση των νέων με τις ηθικές αξίες του ελληνικού πολιτισμού. Τα παιδιά που περπάτησαν κάποτε μαζί του στα αρχαία μονοπάτια μεγάλωσαν και έγιναν δραστήρια μέλη της τοπικής κοινωνίας, η οποία συγκεντρώθηκε σήμερα εδώ για να τιμήσει τη μνήμη του. Φαίνεται, λοιπόν, ότι ο καθηγητής Φουρνιάδης άφησε πίσω του σπόρους που βλάστησαν και έκαναν καρπούς, επομένως δεν αναλώθηκε μάταια για αυτόν τον σκοπό.

Η Αρχαιολογική Υπηρεσία, αν και ωφελήθηκε τα μέγιστα από το έργο του, δεν έκρινε σκόπιμο να τον τιμήσει όπως του άξιζε. Για να απαλύνω κάπως την αδικία που του έκαναν, όταν εγώ δεν ήμουν ακόμη μέλος αυτής της Υπηρεσίας, κλείνοντας την ομιλία μου θέλω να αφιερώσω στον Φουρνιάδη ένα μικρό ποίημα του Κώστα Ουράνη, που θεωρώ ότι ανταποκρίνεται στον χαρακτήρα και τη ζωή εκείνου του ρομαντικού ιδεαλιστή του 20ου αιώνα. Το ποίημα έχει τον τίτλο «Δον Κιχώτης»:

Ατσάλινος και σοβαρός απάνω στ’ άλογό του

το αχαμνό, του Θερβαντές ο ήρωας περνάει,

και πίσω του, στο στωικό γαϊδούρι του καβάλα

ο ιπποκόμος του ο χοντρός αγάλια ακολουθάει.

Αιώνες που ξεκίνησε και αιώνες που διαβαίνει

με σφραγισμένα επίσημα, ερμητικά τα χείλια

και με τα μάτια εκστατικά, το χέρι στο κοντάρι,

πηγαίνοντας στα γαλανά της Χίμαιρας βασίλεια…

Στο πέρασμά του απ’ τους πλατιούς του κόσμου δρόμους, όσοι

τον συντυχαίνουν, για τρελό τον παίρνουν, τον κοιτάνε,

τον δείχνει ο ένας του αλλουνού- κι ειρωνικά γελάνε.

Ω ποιητή! Παρόμοια στο διάβα σου οι κοινοί

οι άνθρωποι χασκαρίζουνε. Άσε τους να γελάνε.

Οι Δον Κιχώτες παν μπροστά κι οι Σάντσοι ακολουθάνε!

Η ομιλία είναι αναδημοσίευση από την ιστοσελίδα του Κου Βασίλη Κουτουζή
http://www.koutouzis.gr/Konsolaki.htm

ΠΗΓΗ: http://www.koutouzis.gr/

Μια βόλτα γύρω από το χωριό... (καλοκαίρι 2009)

2010-05-14T03:00:00.005+03:00

Βίδι

Η παραλία της Μεταμόρφωσης.

Η λιμνοθάλασσα της Ψήφτας

Μια βόλτα μέσα στο χωριό... (καλοκαίρι 2009)

2010-05-14T03:00:00.003+03:00

Τροιζήνα. Φωτογραφίες

2009-05-29T10:00:00.004+03:00

Διαβολογέφυρο. Φωτογραφίες

2009-05-28T10:00:00.004+03:00

Τροιζήνα (…ή Δαμαλάς). Πληροφορίες για “το χωριό”

2009-05-28T09:00:00.002+03:00

Είναι ένα ιστορικό καταπράσινο χωριουδάκι στη βορειοανατολική πλευρά της Πελοποννήσου.
Σκαρφαλωμένο στους πρόποδες των Αδέρων βρίσκεται τριγυρισμένο από λεμονιές, ελιές και πολύχρωμα λουλούδια από τις ανθοκαλλιέργειες που υπάρχουν στην περιοχή και αγναντεύει την υπέροχη θέα.
Από τη μια πλευρά το Σαρωνικό κόλπο και τα στενά της Πελοποννήσου με τον Πόρο και από την άλλη την χερσόνησο των Μεθάνων και τον κόλπο της Επιδαύρου.

Το όνομα.
Το όνομα Τροιζήνα το έδωσε ο Πιτθέας γύρω στο 1250 π.Χ. θέλοντας έτσι να τιμήσει τον αδελφό του Τροιζήν που είχε πεθάνει.
Δαμαλάς (όνομα εύπορου αξιωματικού που είχε μεγάλες εκτάσεις γης στην περιοχή) μετονομάστηκε τα χρόνια του αυτοκράτορα Λέων ΣΤ’ του Σοφού το 885 μ.Χ.

- Είναι η πατρίδα του ήρωα Θησέα, και κατά την αρχαιότητα ήταν μια από τις σημαντικότερες πόλεις της Πελοποννήσου με μεγάλη προσφορά στην Ελληνική Ιστορία.

- Τον Μάρτιο του 1927 πραγματοποιήθηκε στην Τροιζήνα η Γ’ Εθνοσυνέλευση η οποία εξέλεξε κυβερνήτη της Ελλάδας τον Ιωάννη Καποδίστρια και ψήφισε το «σύνταγμα της Τροιζήνας» το οποίο θεωρείται ως το πιο δημοκρατικό και προοδευτικό σύνταγμα της εποχής του.

Η Τροιζήνα σήμερα.
Έχει 671 κατοίκους (απογραφή 2001) και υπάγεται στο δήμο Τροιζήνας (με έδρα τον Γαλατά), στη νομαρχία Πειραιά, στο νομό Αττικής.

Έχει δημοτικό σχολείο, νηπιαγωγείο, ποδοσφαιρική ομάδα, το «Θησέα», και τα τελευταία χρόνια πολιτιστικό σύλλογο με πλούσια δράση.

Στην Τροιζήνα βρίσκεται και το κτήριο πολλαπλών χρήσεων του Δήμου Τροιζήνας όπου στεγάζεται το Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Τροιζήνας - Μεθάνων.

Στην πλατεία του χωριού υπάρχουν δυο καφενεία-ταβέρνες ενώ στο δρόμο για τις αρχαιότητες βρίσκεται το εργαστήριο κεραμικής τέχνης του Νίκου.
Υπάρχουν βέβαια και τα βασικά για την καθημερινότητα, φούρνος, μανάβικο-παντοπωλείο, κρεοπωλείο και περίπτερο.

Πως πάμε στην Τροιζήνα.
Στην Τροιζήνα για να φτάσει κάποιος υπάρχουν δυο τρόποι.
Ο ένας είναι οδικώς από την Αθηνών-Κορίνθου για Επίδαυρο και μετά προς Γαλατά μέσω του δρόμου Παλαιάς Επιδαύρου-Καλλονής.
Λίγα χιλιόμετρα μετά την Καλλονή και αμέσως μετά τη λίμνη της Ψήφτας είναι η Τροιζήνα (περίπου 170 χιλιόμετρα από την Αθήνα).
Ο δεύτερος τρόπος είναι με καράβι από τον Πειραιά στον Πόρο. Από εκεί με μικρή βάρκα ή ferry boat σε 5 λεπτά στο Γαλατά. 7 χιλιόμετρα από το Γαλατά είναι η Τροιζήνα.

Τι θα δούμε εκεί.
Πρώτα απ’ όλα το γραφικό χωριό με την υπέροχη θέα και τους ευχάριστους ανθρώπους.

Επίσης τους αρχαιολογικούς χώρους εκεί που ήταν η αρχαία Τροιζήνα, τα εκκλησάκια και τα μοναστήρια της περιοχής, καθώς και ένα τοπίο ιδιαίτερου φυσικού κάλους, ένα φαράγγι με πολλές πηγές και πολύ πλούσια βλάστηση, το Διαβολογέφυρο.

Η Τροιζήνα είναι ένας ιδανικός τόπος για ξεκούραση και ηρεμία.
Όσοι αγαπούν την φύση μπορούν να τη χαρούν μέσα από διάφορες δραστηριότητες. (πεζοπορία, ποδήλατο, να “εξερευνήσουν” τα γύρω βουνά και το φαράγγι στο Διαβολογέφυρο και να κάνουν μπάνιο στις μικρές του λίμνες και άλλα πολλά…)

Τα ...πέριξ.

Σε κοντινή απόσταση από την Τροιζήνα βρίσκονται ο Γαλατάς και ο Πόρος όπου μπορεί κάποιος αφού πρώτα θυμηθεί τις σκηνές από τις παλιές Ελληνικές ταινίες που έχουν γυριστεί στην περιοχή (έι πειρατή το τόπι μου..., ντε βρε γαϊδαράκο ντε.. κλπ) να μείνει σε κάποιο από τα πολλά ξενοδοχεία, να πιει με τις ώρες καφεδάκι στα λιμανάκια τους “χαζεύοντας” τα καΐκια, τα καράβια, και τα πολυτελή σκάφη να περνούν, να κάνει μπάνιο σε κάποια από τις πολλές ωραίες παραλίες τους, και να δοκιμάσει τους ωραίους ψαρομεζέδες σε κάποιο από τα πολλά ουζερί τους.
Να μην παραλείψει να απολαύσει στον Γαλατά τα ωραία γλυκά στα ζαχαροπλαστεία του και στον Πόρο την πλούσια νυχτερινή του ζωή.

Συνεχίζοντας κανείς τον δρόμο μετά τον Γαλατά αφού πρώτα περάσει από το Λεμονοδάσος και μετά από μια πολύ ωραία διαδρομή γεμάτη όμορφες μικρές παραλίες και ατελείωτη θέα, φτάνει στην Ερμιόνη.

Πολύ κοντά στην Τροιζήνα και στον δρόμο για Αθήνα βρίσκονται το αρχαίο Λιμάνι του Πώγωνα (σημερινό Βίδι) που φιλοξένησε μέρος του Ελληνικού στόλου πριν την ναυμαχία της Σαλαμίνας, η λιμνοθάλασσα της Ψήφτας, η οποία αποτελεί καταφύγιο για πολλά ήδη πουλιών, και η τεράστια παραλία της Μεταμόρφωσης.

Λίγο πριν τη λίμνη, ακλουθώντας τον δρόμο για τα γραφικά χωριά της Μεταμόρφωσης και της Τακτικούπολης και συνεχίζοντας, φτάνει στη χερσόνησο των Μεθάνων όπου μπορεί να επισκεφτεί το ηφαίστειο της περιοχής, το μικρό ψαροχώρι Βαθύ με τις ωραίες ψαροταβέρνες του και την ομώνυμη πόλη των Μεθάνων με τις ιαματικές της πηγές.

Τέλος συνεχίζοντας από τη λίμνη της Ψήφτας προς Αθήνα αξίζει να επισκεφτεί κανείς και τα άλλα χωριουδάκια της περιοχής, τον Ευαγγελισμό, την Καλλονή, τη Δρυόπη καθώς και το Άνω Φανάρι με την καταπληκτική θέα.

Διαβολογέφυρο. Οδηγίες για την κατάβαση (περιοδικό speleonews)

2009-05-27T10:00:00.004+03:00

ΦΑΡΑΓΓΙ ΔΙΑΒΟΛΟΓΕΦΥΡΟ

Από τον Ανδρέα Θεοδωρόπουλο - Μέλος Σ.ΕΛ.Α.Σ.
(από το ηλεκτρονικό περιοδικό speleo news)

Το Φαράγγι με το όνομα «Διαβολογέφυρο» βρίσκεται στην Πελοπόννησο, στους ορεινούς όγκους που περιβάλλουν την Τροιζήνα.
Πρέπει να ήταν γνωστό από παλιά και να αποτελούσε κάτι σαν διάβαση, γιατί στο τέλος του Φαραγγιού, αυτό που θα λέμε από δώ και πέρα «έξοδο», είδαμε κάποια ίχνη από δρόμο λαξευμένο στα βράχια, όπως και μια τεχνητή γέφυρα.
Πιο κάτω βρίσκεται και μια φυσική γέφυρα, που σχηματίστηκε από τη δράση του νερού πάνω στο βράχο, και σύμφωνα με τις παραδόσεις της περιοχής, ονομάστηκε «το Διαβολογέφυρο».
Επίσεις, πολύ κοντά στην έξοδο του Φαραγγιού προς Τροιζήνα, βρίσκεται ένας Πύργος, που χρονολογείται στην ελληνιστική εποχή.

Για να κάνει κάποια ομάδα, και ποτέ κάποιος μεμονωμένος, τη διαδρομή στο φαράγγι, καλό θα είναι να διαθέτει δύο αυτοκίνητα.
Το ένα, φορτωμένο με στεγνά ρούχα και ζεστά υγρά, για να ζεσταθεί ο κάθε μουσκεμένος μετά τη διαδρομή, καλό θα ήταν να παραμείνει στο πλάτωμα στην έξοδο του φαραγγιού.
Με το άλλο ανεβαίνουμε προς την «είσοδο» του φαραγγιού, που βρίσκεται στα 565μ., ακολουθόντας την εξής διαδρομή.
Κατεβαίνουμε από το πλάτωμα προς Τροιζήνα και παίρνουμε το δρόμο προς το Μοναστήρι του Αγ. Δημητρίου. Ακολουθώντας το δρόμο και στρίβοντας σε κάθε διασταύρωση προς τα δεξιά, ανεβαίνουμε σιγά-σιγά το βουνό και φτάνουμε σε ένα … προσκυνητάρι.
Αφήνουμε το αυτοκίνητο εκεί.

Στην πλαγιά βρίσκεται η είσοδος της διαδρομής, που έχει σημανθεί με ασπροκόκκινη κορδέλα.
Η διαδρομή ξεκινά μέσα από ένα τμήμα βλάστησης, που έχει επιμελώς διανοιχτεί στην τελευταία μας επίσκεψη.
Κατηφορίζοντας μπαίνουμε στη διαδρομή του νερού και λίγο χαμηλότερα συναντάμε στα 510μ. το παραφάραγγο.
Από κει και μετά η διαδρομή είναι «όλο ευθεία» μέχρι το τέλος, δηλαδή το «Διαβολογέφυρο», που βρίσκεται στα 85μ.
Όλες οι υψομετρικές μετρήσεις έγιναν με GPS καρπού.

Το φαράγγι είναι περπατητό, είναι καταπράσινο, χωρίς ίχνος πολιτισμού και περιλαμβάνει πολλές κολύμπες, jump , τσουλήθρες και νερό ακόμη και το καλοκαίρι !
Ο χαρακτηρισμός της κατάβασής του θα ήταν μάλλον river trekking με λίγα σημεία κάπως εκτεθειμένα αλλά που κατεβαίνονται σχετικά εύκολα. Αναρωτηθήκαμε αν θα πρέπει να μπουν και μερικές ασφάλειες σε κάποια ελάχιστα σημεία (2-3) στα οποία δε χρειάζεται καν ζώνη, ένας απλός ιμάντας είναι αρκετός.
Τελικά βάλαμε ασφάλειες για τον φόβο των Ιουδαίων σε περίπτωση κατάβασης από μεγάλη ομάδα.
Αν το δοκιμάσει κανείς αρχή άνοιξης με περισσότερα νερά, θα μπορεί να κάνει και κάποια τσουληθράκια και βουτιές.
Στη δεύτερη εξόρμηση, που ήμουν μαζί, χρησιμοποιήσαμε τελικά σχοινί μόνο σε ένα σημείο, και αυτό με τα χέρια.

Σχετικά με παλαιότερες καταβάσεις βρήκα τα εξής στοιχεία:

Στις 31 Ιουλίου πήγε ομάδα αποτελούμενη από τους Δημήτρη Καραγιάννη (ΦΟΣ), Σπύρο Κούλη (ΦΟΣ), Νίκο Καραγιάννη (γιό του Δημήτρη) και κάποιο Χρήστος (αγνώστων λοιπών στοιχείων - φίλο του Κούλη) και κατέβηκαν το τελευταίο τμήμα του.
Ο Δημήτρης έκανε κάποια στιγμή τη διαδρομή από κάτω προς τα πάνω μόνος του, για να βρει την είσοδο του φαραγγιού.

Η πρώτη ολοκληρωμένη διάσχιση από ομάδα έγινε στις 9 Οκτωβρίου 2005. Την ομάδα αποτελούσαν οι Δημήτρης Καραγιάννης (ΦΟΣ), Νίκος Χαρίτος (ΕΣΕ-Πεζοπορικός), Ανδρέας Θεοδωρόπουλος (ΣΕΛΑΣ), Ανδρέας Θεοδωρόπουλος (ξάδελφος του πρώτου, ανεξάρτητος μεμονωμένος), Χρήστος (δεν θυμάμαι επίθετο, ανεξάρτητος μεμονωμένος, sorry Χρήστο), και η τετράποδη Νάφι (που τα έπαιξε από την κούραση!).
Οι εντυπώσεις ήταν άριστες και η διαδρομή ενδείκνυται για κυριακάτικη εκδρομή.
Τώρα αν είναι εύκολη η όχι, πιστεύω ότι είναι θέμα εμπειρίας σε ανάλογα αθλήματα.
Μαζί με την διάνοιξη του δρόμου μέσα από τη βλάστηση κάναμε τελικά οκτώ ώρες, κάτι που με κούρασε αρκετά, και καθώς δεν είχα ξανακάνει φαράγγι, μαζί με κάτι μικροτραυματισμούς από στραβοπατήματα, δικαίωσα την ονομασία «Διαβολογέφυρο».
Πάντως, κάποια στιγμή θα ξαναπάω, γιατί σε πολλά σημεία έχει αξιόλογα τοπία και λεπτομέρειες της ανέγγιχτης φύσης, που ο ξάδελφος μου δεν χόρταινε να τραβά φωτογραφίες.

Αναδημοσίευση από:
www.actiongr.com/speleonews/t11
Μηνιαίο ηλεκτρονικό περιοδικό speleo news
Τεύχος 11 - Δεκέμβριος 2005

ΠΗΓΗ: www.actiongr.com

Διαβολογέφυρο. Διάφοροι Θρύλοι

2009-05-25T10:00:00.002+03:00

Ένας θρύλος αναφέρει ότι επί Τουρκοκρατίας, ο πασάς της περιοχής διέταξε φημισμένο πρωτομάστορα να κατασκευάσει γέφυρα σε μια πολύ απόκρημνη τοποθεσία, στο μεγάλο ποτάμι του Δαμαλά, το Χρυσορρόα, αλλιώς θα του ‘περνε το κεφάλι.
Η δυσκολία βρισκόταν στο γεγονός ότι στο σημείο εκείνο οι δυο βράχοι που θα μπορούσε να στηριχτεί η γέφυρα, ήταν πολύ μακριά ο ένας από τον άλλο.
Ο γεφυροποιός προσπάθησε δυο φορές να στηρίξει την γέφυρα, αλλά δεν το κατόρθωσε.
Ενώ ετοιμαζόταν για την τρίτη προσπάθεια (αν αποτύγχανε θα αποκεφαλιζόταν) εμφανίστηκε ο Διάβολος, ο οποίος του υποσχέθηκε να τον βοηθήσει με αντάλλαγμα την ψυχή του.
Ο γεφυροποιός δέχτηκε, και τότε σε μια νύχτα, ο μαυροφόρος κατασκεύασε τη γέφυρα, αφού έφερε πιο κοντά τους βράχους.
Το ίδιο βράδυ δώρισε στον πρωτομάστορα ένα πιθάρι χρυσά φλουριά.
Ο γεφυροποιός έγινε πάμπλουτος, αλλά δεν πρόλαβε να χαρεί τα πλούτη του πέρα από έξη χρόνια.
Μια μέρα ενώ διέσχιζε τη γέφυρα, για να επισκεφθεί το σημείο που είχε κρυμμένο το θησαυρό του, σηκώθηκε άγριος άνεμος, τον πήρε και τον εξαφάνισε.
Την ίδια στιγμή κεραυνός έκαψε το σπίτι και την οικογένεια του κολασμένου.
Έτσι η γέφυρα αυτή ονομάστηκε «διαβολογέφυρο».

Το περίεργο είναι ότι στους βράχους γύρω από τη γέφυρα, υπάρχουν βαθουλώματα σαν διχαλωτές πατημασιές κατσίκας(τέτοια πόδια έχει λένε και ο Διάβολος).
Ίσως αυτές να έδωσαν την αφορμή να πλαστεί ο θρύλος.
Όμως η οπλή αυτή, μπορεί να είναι και αλόγου, πράγμα που ίσως έκανε τους αρχαίους Τροιζήνιους να πιστεύουν ότι την έκανε το φτερωτό άλογο «Πήγασος», και ονόμασαν το νερό που έτρεχε «Ιπποκρήνη».

Αναδημοσίευση (αποσπάσματα) από:
www.koutouzis.gr/trizina-allaxronia

ΠΗΓΗ: www.koutouzis.gr

Μανώλης Μπεντενιώτης (πολιτικός)

2009-05-24T10:00:00.003+03:00

Ο Μανώλης Μπεντενιώτης γεννήθηκε στην Τροιζήνα από αγροτική οικογένεια.

Σπούδασε πολιτικές επιστήμες, νομικά, διοίκηση και μεταπτυχιακά περιφερειακή ανάπτυξη και προστασία περιβάλλοντος.
Παρακολούθησε Θεολογία, φιλοσοφία και διοίκηση επιχειρήσεων.

Δικηγόρος στον Α.Π. και στο Σ.τ.Ε. Δημοσιογράφος περιοδικού τύπου.

Δίδαξε Δημόσια Διοίκηση και Κοινωνικές Υπηρεσίες στην Υγειονομική Σχολή Αθηνών (Μετα¬πτυχιακό Τμήμα) (1985-1988).
Δίδαξε πολιτικές επιστήμες στη Στρατιωτική Σχολή Ικάρων (1985-1988).
Έχει γράψει βιβλία, μελέτες, άρθρα, έρευνες για την αυτοδιοίκηση, την περιφερειακή ανάπτυξη και κοινωνική ασφάλιση.

Είναι μέλος της εταιρείας Πολιτικής Επιστήμης, της εταιρείας Δικαίου Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, του Οικονομικού Επιμελητηρίου Ελλάδος, του Συνδέσμου Ελλήνων Περιφερειολόγων, του Ευρωπαϊκού Ινστιτούτου Κοινωνικών Ασφαλίσεων.

Είναι από τα στελέχη της Ελληνικής Δημοκρατικής Νεολαίας
Από τα στελέχη του δεύτερου ανένδοτου αγώνα.
Από τα ιδρυτικά μέλη του ΠΑΣΟΚ

Μέλος της Κ.Ε. του ΠΑ.ΣΟ.Κ. (1993-1996).
Αναπληρωματικό μέλος της Κ.Ε. του ΠΑ.ΣΟ.Κ. (1996-1999). - Αναπληρωματικό μέλος του τομέα Ανάπτυξης και Οικονομίας (1996-1999).

Έχει λάβει μέρος σε όλους τους αγώνες για τα κοινωνικά δικαιώματα του λαού, για μία ανθρώπινη κοινωνία.

Νομαρχιακός Σύμβουλος Αττικής (1977-1979).
Υποδιοικητής στο ΙΚΑ (1981-1982).
Πρόεδρος του Δ.Σ. του ΕΟΜΜΕΧ (1987-1988).

Υφυπουργός Εθνικής Άμυνας (23-11-1993 έως 22-1-1996).
Υφυπουργός Εθνικής Οικονομίας (22-1-1996 έως 22-9-1996).
Βουλευτής Πειραιά και Νήσων (1983-1985, 1990-1993, 1993-1996, 1996-2000, 2000-2004).

Είναι παντρεμένος με τη μαθηματικό Ελένη Θεοφίλη και έχει δύο παιδιά, τον
Αργύρη (1988) και το Βασίλη (1991)

Αναδημοσίευση (αποσπάσματα) από:
www.koutouzis.gr/prosopikotites

ΠΗΓΗ: www.koutouzis.gr

Η Τροιζήνα σαν κοινότητα

2009-05-23T10:00:00.003+03:00

Η Τροιζήνα μαζί με τον οικισμό Αγ. Γεώργιος αποτελούν σήμερα δημοτικό διαμέρισμα του Καποδιστριακού Δήμου Τροιζήνας που έχει έδρα το Γαλατά.

Δήμος ήταν τα χρόνια 1834-1840, το 1840 υπήχθη στο Δήμο Τροιζηνίων με έδρα τον Πόρο.

Πρώτη επίσημη καταγραφή του οικισμού Δαμαλάς έγινε το 1836 (ΦΕΚ 80/28-12-1836).
Μαζί του καταγράφηκαν και οι οικισμοί Μονής Αγίου Δημητρίου, Απάθειας, Κατάρας, Κοκκινιάς, Μαζωμάτων, Βαλαριού, Πασιά.
Ο οικισμός Κατάρα βρισκόταν στο τρίγωνο Άγιος Γεώργιος - Δρεπάνι- Άγιος Επιφάνιος και είχε πάρει το όνομά του από την κατάρα των κουνουπιών που μάστιζε την περιοχή (υπήρχαν πολλά έλη, μούλκια) και το 1766 είχαν συντελέσει στη μεγάλη εξάπλωση της ελονοσίας, κάτι που κράτησε για δεκάδες χρόνια.

Η Ψήφτα- Κοκκινιά- Κατάρα - Καβασιά, το 1920 είχαν αντίστοιχα 30, 35, 10, 7 κατοίκους.

Το 1845 (νόμος ΚΕ 5-12-1845) στο Δήμο Τροιζήνος καταγράφηκαν μόνο οι οικισμοί Δαμαλά, Βαλαριού, Δάρας, Μαζωμάτων και Πασιά.

Το 1912 έγινε Κοινότητα Δαμαλά.

--Το 1928 η κοινότητα Δαμαλά έχει 564 κατοίκους
Έδρα: Δαμαλάς κάτοικοι 510. Χωριό Μούλκια (Άγιος Γεώργιος).
Αστυνομικός Σταθμός, Ταχυδρομικό γραφείο, Δημοτικό Σχολείο, Συνεταιρισμός Γεωργικός-πιστωτικός, Γεωργικός-προμηθευτικός.
Κοινοτικό Συμβούλιο:
Β. Λέρης, Γ. Γαλουτζής, Ι. Πανουσόπουλος, Θ. Παπαγεωργίου, Α. Παπαγεωργίου.
Δάσκαλος Δ. Γιάνναρης.
ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΕΣ
Ελαιοτριβεία: Γ. Κόλλια, Α. Παπαγγελή, Ι. Τομπάζη.
Κεραμοποιείο: Μπουρίτη στον Αη Γιώργη.
Παντοπωλεία: Σ. Δροσινού, Γ. Κόλλια, Β. Λύρη, Εμ. Μπεντενιώτη.
Υδρόμυλοι: Κ. Αναγνωστόπουλου, Δ. Ηρειώτη.

Το 1929 ονομάστηκε Κοινότητα Τροιζήνας, και το 1998 υπήχθη στο Δήμο Τροιζήνας με έδρα το Γαλατά.

Το δημοτικό διαμέρισμα έχει έκταση 41 τ.χ., και η Τροιζήνα βρίσκεται σε υψόμετρο 90 μ.

Ο πληθυσμός της Τροιζήνας από το 1889 και μετά ήταν:
το 1889 437 κατοίκους, το 1907 505, το 1920 543, το 1928 510, το 1940 532, το 1951 611, το 1961 609, το 1971 711, το 1981 645 και το 2001 671 κατοίκους.

Ο Άγιος Γεώργιος το 1907 είχε 213 κατοίκους, το 1920 89, το 1928 54, το 1940 126, το 1951 158, το 1961 238, το 1971 191 το 1981 168 και το 2001 284 κατοίκους.

Αναδημοσίευση (αποσπάσματα) από:
www.koutouzis.gr/trizina-allaxronia

ΠΗΓΗ: www.koutouzis.gr

Ο Άγιος Λεωνίδης

2009-05-22T10:00:00.005+03:00

Στα πρώτα Χριστιανικά χρόνια της περιοχής Τροιζηνίας, μαρτύρησε ένας εξέχων κληρικός, ο άγιος Λεωνίδης [249-251 μ.Χ.], ο οποίος αναφέρεται και ως Αρχιεπίσκοπος Αθηνών.

Όπως αναφέρει ο ιερός συναξαριστής, ήταν έξαρχος πνευματικού χορού.
Εξ άλλου όπως αναφέρει ο αρχιεπίσκοπος Αθηνών Μιχαήλ Χωνιάτης (1138-1222), στον Ιλισσό υπήρχε παλιός ναός και πιθανώς κρύπτη του Αγίου.
Αναφέρεται συγκεκριμένα πως όταν η χριστιανική θρησκεία είχε πια επιβληθεί κατά τον 4ο αι., οι Αθηναίοι εκφράζοντας το σεβασμό και την ευγνωμοσύνη τους, μετέφεραν τα οστά του Λεωνίδη και των γυναικών όπου τα φύλαξαν σε Μαυσωλείο (που λεγόταν "Μαρτύριον" ) το οποίο χτίστηκε ειδικά γι' αυτά.

Στο όνομα του Αγίου Λεωνίδη, εκτός από βασιλική που βρέθηκε στο τέλος του 5ου με αρχές του 6ου αι. στην Κόρινθο, χτίστηκε στην Αθήνα και άλλη μεγαλοπρεπή εκκλησία που διασωζόταν ως τον 12ο αιώνα. Τα ερείπια και η κρύπτη της παλαιοχριστιανικής αυτής βασιλικής αποκαλύφθηκαν στον Ιλισσό.

Ο Λεωνίδης συνελήφθη από τους Ρωμαίους κατά τις εορτές του Πάσχα στην Τροιζήνα, μαζί με τις χριστιανές Χάρισσα, Νίκη, Γαλήνη, Καλλίδα, Νουνεχία, Βασίλισσα, Θεοδώρα την ώρα που δίδασκαν τον Χριστιανισμό.
Όλοι απεστάλησαν στην Κόρινθο, στον ηγεμόνα Βενούστο, εκπρόσωπο του αυτοκράτορα Δεκίου.
Βλέποντας ο ηγεμόνας τον Λεωνίδη, ασάλευτο στην πίστη του Χριστού, τον παρέδωσε να κρεμαστεί, αφού βασανιστεί με ξεσμούς και σχισμούς της σάρκας του.
Μετά από φρικτούς βασανισμούς οδηγήθηκε μαζί με τις 7 γυναίκες σε πλοιάριο, από το οποίο οι Ρωμαίοι, αφού τους έδεσαν πέτρες στο λαιμό, τους έριξαν στη θάλασσα και πνίγηκαν.
Και ήταν Μεγάλο Σάββατο.
Το σκήνωμά του εκβράστηκε στο Λεωνίδιο Κυνουρίας, γι αυτό η πόλη πήρε το όνομά του. Η μνήμη τους γιορτάζεται στις 16 Απριλίου.

Το απολυτίκιο του Αγίου είναι το εξής:
«Ποιμήν ιερότατος και ιεράρχης σοφός, της πόλεως γέγονας των Αθηνών της κλεινής Λεωνίδη μακάριε. Οθεν ιερατεύσας τω Σωτήρι, οσίως ήσκησας εν Τροιζήνι, ή, υπέρ φύσιν και πλάνην καθείλες και νύν πάτερ ικέτευε υπέρ των τιμώντων σε».

Nαϊδριο του Αγίου Λεωνίδη χτίστηκε στην Τροιζήνα, στην πλατεία της κωμόπολης, λίγο πιο πάνω από το ηρώο (1998).
Έχει διαστάσεις 7Χ5 m.
Στις πλευρές του ναού -εξωτερικά-εντοιχίστηκαν «πέτρες» από τους πρώτους χριστιανικούς ναούς της Τύνιδας, της Αφρικής, του Αγίου Όρους κ.ά. Τις «πέτρες» αυτές συγκέντρωσε ο Τροιζήνιος πολιτικός κ. Μανώλης Μπεντενιώτης, όταν ήταν υφυπουργός Άμυνας, και Εθν. Οικονομίας, και τις προσέφερε.

Ναίδριο του Αγίου Λεωνίδη υπάρχει και στη διασταύρωση των δρόμων Δρυόπης -Επιδαύρου.
Λέγεται ότι εκεί είναι ο τόπος που μαρτύρησε.

Ο Άγιος Λεωνίδης καταγόταν, κατά τον Δημήτριο Ιω. Φαλλή, από το αρχαίο Κάλλιον (σημερινό Κλαυσείον ή Κλαψί) της Ευρυτανίας, όπου οι συμπατριώτες του Αγίου, μετά το μαρτύριό του, ανήγειραν προς τιμή του μεγάλο ναό σε ρυθμό βασιλικής με πολλά ψηφιδωτά δάπεδα.

Αναδημοσίευση (αποσπάσματα) από:
www.koutouzis.gr/trizina-allaxronia

ΠΗΓΗ: www.koutouzis.gr

ΤΡΟΙΖΗΝΑ Ή ΕΠΙΔΑΥΡΟΣ?

Για μία "μάχη" που έχει ξεσπάσει τον τελευταίο καιρό για τον Άγιο Λεωνίδη και για το αν είναι τοπικός Άγιος της Τροιζήνας ή της Επιδαύρου χρήσιμα συμπεράσματα βγάζουμε από τα "Αργολικά σημειώματα" της ιστορικού Βούλα Κόντη που βρίσκουμε στο site ΒΥΖΑΝΤΙΝΑ ΣΥΜΜΕΙΚΤΑ και συγκεκριμένα στο τεύχος ΣΥΜΜΕΙΚΤΑ: ΜΝΗΜΗ Δ.Α. ΖΑΚΥΘΗΝΟΥ 9A στις σελίδες 249-268.

Η Μονή της Κεχαριτωμένης

2009-05-21T10:00:00.004+03:00

Νότιο-ανατολικά της Τροιζήνας, ψηλά στο βουνό, στη θέση «Άγιος Παντελεήμων» βρίσκεται η Μονή της Κεχαριτωμένης.

Ιδρύθηκε από τον Αρχιμανδρίτη Επιφάνιο Θεοδωρόπουλο και θεμελιώθηκε το 1976 από τον τότε Μητροπολίτη Ύδρας, Σπετσών και Αιγίνης κ. Ιερόθεο.
Οι πρώτοι μοναχοί εγκαταστάθηκαν στις 15 Απριλίου 1977, εορτή της Ζωοδόχου Πηγής, μετά δε από πέντε χρόνια, το 1982, εορτή της Ζωοδόχου Πηγής, εγκαινιάστηκε ο σημερινός ναός από τον αείμνηστο Επίσκοπο Συνάδων Γερμανό.

Είναι η δεύτερη άβατη ανδρική Μονή της Μητροπόλεως Ύδρας.
Αποτελεί σύγχρονο θαύμα η χωρίς περιουσιακά στοιχεία και πόρου ανοικοδόμηση του τεραστίου οικοδομικού συγκροτήματος της Μονής.
Έγινε με γενναίες προσφορές και δωρεές αλλά και με χειρονακτική εργασία πολλών μοναχών.

Τώρα τελειώνουν οι πολυώροφες πτέρυγες, και απομένει το Καθολικό της Μονής στο κέντρο του μοναστηριακού συγκροτήματος.
Εκεί διαβιώνουν 14 μοναχοί.

-Πρώτος ηγούμενος ήταν ο Συμεών Κούτσας, μετά ο Ησύχιος Πέπας και τώρα είναι ο πανοσιολογιώτατος Σπυρίδων Παυλόπουλος.

Αναδημοσίευση (αποσπάσματα) από:
www.koutouzis.gr/trizina-allaxronia
www.koutouzis.gr/xronologio-1945

ΠΗΓΗ: www.koutouzis.gr

H Μονή Αγίου Δημητρίου

2009-05-20T10:00:00.003+03:00

Το παμπάλαιο μοναστήρι του Αγίου Δημητρίου Τροιζήνας (Δαμαλά), καταρρακωμένο από το χρόνο, αγωνίστηκε να σταθεί όρθιο στην πλαγιά των Αδερών περιμένοντας το ανθρώπινο ενδιαφέρον.
Σε πείσμα των αιώνων που πέρασαν διατήρησε, εκτός από την εκκλησία, και τις θαυμάσιες αγιογραφίες τόσο στον πρόναο όσο και στο εσωτερικό, αν και κάποιοι ασβέστωσαν πολλές από αυτές.

Το μοναστήρι του Αγίου Δημητρίου ιδρύθηκε το 1455, δυο χρόνια μετά την Άλωση της Πόλης, και φαίνεται πως ήταν μια σθεναρή αντίδραση στον Μωαμεθανισμό για τη διατήρηση και διάσωση του Χριστιανισμού.
Και πράγματι ο στόχος επιτεύχθηκε.
Το μοναστήρι « επανδρώθηκε» σημαντικά και κάποιες εποχές είχε ακόμη και 100 μοναχούς.
Ο Οικουμενικός Πατριάρχης Παϊσιος ο Β, με «σιγίλιό» του (έγγραφο σε μεμβράνη) είχε χαρακτηρίσει τη Μονή Σταυροπηγιακή, δηλαδή ότι στα θεμέλιά της είχε κτισθεί σταυρός.
Το Μάρτη του 1798, διαρκούσης της Τουρκοκρατίας ο Πατριάρχης Γρηγόριος ο Ε, με δικό του «σιγίλιο» επικύρωσε το προηγούμενο.
Εκείνα τα χρόνια η Μονή «έζησε» τις καλύτερες μέρες, ενώ αποτελούσε πάντα φάρο της ορθοδοξίας, αφού οι Τούρκοι είχαν παραχωρήσει πολλά προνόμια στις Μονές.

Η Μονή του Αγίου Δημητρίου είχε πολεμίστρες, στα χρόνια του ‘21 δε, αποτέλεσε τόπο συνάντησης των φιλικών και αγωνιστών.
Κατά την επανάσταση οι Τούρκοι επεχείρησαν να την κάψουν αλλά δεν τα κατάφεραν.
Έφυγαν όμως οι λίγοι πλέον μοναχοί, εννέα τον αριθμό λέγεται (μερικοί πήγαν στη Μονή της Κοίμησης της Παναγίας στο Βίδι, που καταργήθηκε αργότερα από τον Όθωνα, και άλλοι στο Μοναστήρι του Πόρου) και έκτοτε εγκαταλείφθηκε.

Τώρα γίνεται προσπάθεια αναστύλωσής του και επαναλειτουργίας του.
Με την υπ αριθμ. 1364 από 22-12-2005 απόφαση του μητροπολίτη Ύδρας Σπετσών Αιγίνης Τροιζηνίας Ερμιονίδος κ. Εφραίμ έγινε ανασύσταση της Μονής υπό τον αρχιερατικό επίτροπο Τροιζηνίας π. Γεώργιο Στόκο.
Και έχει ξεκινήσει η απαιτούμενη μελέτη αποκατάστασης και αναστύλωσής της, ώστε να είναι δυνατή η επαναλειτουργία της.
Τώρα που ανοίχτηκε ο αμαξιτός δρόμος (1999) οι επισκέπτες του πληθαίνουν.
Να σημειωθεί ότι ο δρόμος ανοίχτηκε πάνω στον αρχαίο δρόμο που οδηγούσε από την Τροιζήνα στην Ερμιόνη (μέσω Ηλιόκαστρου) και τον οποίο περπάτησε ο Παυσανίας το 150 μ.Χ.

Το κείμενο είναι αναδημοσίευση αποσπασμάτων από:
www.koutouzis.gr/dimitrios

ΠΗΓΗ: www.koutouzis.gr

Οι εκκλησίες της Τροιζήνας

2009-05-19T10:00:00.006+03:00

Άγιος Ιωάννης (ο ενοριακός ναός)

Η ακριβής χρονολογία κτίσεως του ναού χάνεται στα βάθη των αιώνων. Σύμφωνα όμως με την προφορική παράδοση πρέπει να χτίστηκε στη θέση ναϊδριο προς τιμή του Αγίου Ιωάννου του Χρυσοστόμου κατά το 13ο αιώνα από τον Επίσκοπο Δαμαλών Χρυσόστομο.
Τον 17ο αιώνα ανακαινίστηκε και το 1952 επεκτάθηκε με χρήματα που έστειλαν οι εν Αμερική Τροιζήνιοι.
Εφημέριος σήμερα είναι ο π. Μιχαήλ Μανολέσκου.
Αντικατέστησε τον πατήρ Θεόδωρο Τσουκάτο (συνταξιοδοτήθηκε)

Άγιος Δημήτριος

Ναός της διαλυθείσης Μονής του Αγίου Δημητρίου.
Είναι διατηρητέο μεταβυζαντινό κτίσμα με πολύ αξιόλογες τοιχογραφίες. Φθείρεται από το χρόνο καθ ότι η Αρχαιολογική Υπηρεσία δεν επιτρέπει επεμβάσεις.
Το 2003 με δαπάνες της Ευαγγελίας (Λίτσας) Α. Χατζημελέτη από τον Πόρο, φωταγωγήθηκε ο εξωτερικός χώρος.
Εξ άλλου μετά από επίμονες προσπάθειες το εφημέριου Θεόδ. Τσουκάτου διανοίχτηκε ο αμαξιτός δρόμος και έγινε δενδροφύτευση των πρανών (κηρυγμένη ως μνημείο).

Άγιος Λεωνίδης

Χτίστηκε στην πλατεία του χωριού σε οικόπεδο που δώρισε ο Θεόδωρος Α. Παπαγεωργίου.
Θεμελιώθηκε την 8 Μαΐου 1997 και λειτούργησε την 21 Απριλίου 1998, με δαπάνη πιστών, μετά από μακροχρόνιες προσπάθειες του π. Θ. Τσουκάτου.

Άγιος Γεώργιος (Στον ομώνυμο οικισμό).
Ανακαινίστηκε και επεκτάθηκε στη δεκαετία του 1970.

Ευαγγελίστρια (Βίδι – μετόχι Τήνου)
Ανακαινίστηκε το 1868 από τους Γεώργιο και Θεανώ Καλαφάτη και μαζί με 220 στρέμματα γης δωρίθηκε στο Πανελλήνιο Ίδρυμα Τήνου.
Πρόσφατα με ενέργειες του π. Θ. Τσουκάτου έγινε ανακαίνιση(κηρυγμένη ως μνημείο).

Κοίμηση Θεοτόκου (Βίδι).

Ναός της διαλυθείσης το 1834 με διάταγμα της αντιβασιλείας Μονής Βιδίου. Ανακαινίστηκε εκ θεμελίων τη δεκαετία του 1970 με πρωτοβουλία του π. Θ Τσουκάτου (κηρυγμένη ως μνημείο).

Άγιος Νικόλαος (Κοιμητηρίου).
Κτίσμα του 16ου αιώνα. Ανακαινίστηκε εκ θεμελίων το 1979 με δαπάνη των Νικολάου και Αικατερίνης Νάκη - το γένος Βασιλάκη.

Άγιος Γεώργιος

Στα περιβόλια κοντά στο βράχο του Θησέα.

Άγιος Ιωάννης Αποκεφαλισθείς (1850).

Στον περίβολο του Αγίου Ιωάννου είναι θαμμένοι ο καθηγητής των Γαλλικών Χρήστος Φουρνιάδης (1898/1968) που ανέδειξε τις αρχαιότητες της Τροιζήνας, άφησε την περιουσία του στην Τροιζήνα, και είχε εκφράσει την επιθυμία να ταφεί εκεί και ο ιερέας Γεώργιος Βασιλάκης.
Στο νοτιοδυτικό άκρο του παρεκκλησίου υπάρχει παράθυρο που κατά την ημέρα της μνήμης του, 29 Αυγούστου, οι προσκυνητές περνάνε τα παιδιά τους τρεις φορές και αφήνουνε τα εσώρουχα.
Λατρευτικό έθιμο από την εποχή που η ελονοσία μάστιζε την περιοχή (1800 και πιο πριν).

Ναϊδριο Αγίου Στυλιανού, Νίκωνος και Αλυπίου.
Θεμελιώθηκε την 8 Ιουλίου 1974, στο κτήμα των Δημητρίου και Θεοδώρας Κρίκωνα, χτίστηκε με δαπάνη τους και δωρίθηκε στην ενορία Αγίου Ιωάννου.

Προφήτης Ηλίας (Κοκκινιά).
Χτίστηκε το 1993 από τον Αριστείδη Ηλία Κατσιάβελα και δωρίθηκε στην ενορία.

Άγιος Αθανάσιος.
Στην πλαγιά του βουνού, αρκετά ψηλά.
Κατά την παράδοση χτίστηκε το 1857 όταν την περιοχή της Ερμιονίδας μάστιζε η πανώλης.
Το 1990 ανακαινίσθηκε με φροντίδα του π. Θ. Τσουκάτου.

Γέννηση της Θεοτόκου (πάνω από την Τροιζήνα).
Χτίστηκε από τη δασκάλα Αικατερίνη Ρουμπή και τους μαθητές της το 1925. Το 1995 ανακαινίστηκε εκ θεμελίων με άοκνες προσπάθειες του π. Θ. Τσουκάτου και προσφορές ενοριτών.

Ναός Παμμεγίστων Ταξιαρχών (ανατολικά του χωριού).
Χτίστηκε το 1900 από τους επιστρέψαντες από τον ατυχή πόλεμο του 1897. Ανακαινίστηκε το 1990 και το 2003 με ενέργειες του π. Θ. Τσουκάτου και προσφορές ενοριτών.

Άγιος Παντελεήμων (κοντά στη Μονή Κεχαριτωμένης).

Κτίσμα του 1870. Παλιότερα, πιο ανατολικά, υπήρχε ερειπωμένο ναϊδριο.

Άγιος Φανούριος.
Θεμελιώθηκε την 1 Ιουνίου 1993 και λειτούργησε στις 27 Αυγουστου1993. Χτίστηκε με δαπάνη του Χρυσοστόμου Δ. Παπουτσή, στο ΒΔ άκρο του κτήματος με την επιθυμία να ταφεί εκεί. Κάτι που έγινε στις 8 Οκτωβριου2003. Έχει δωριθεί στην Ενορία.

Ναός Αγίου Νεκταρίου, Αγία Κυριακής, και Αγίου Εφραίμ του Νέου.
Χτίστηκε με δαπάνη του Ευθυμίου Καρφίτσα, το 2002 και δωρίθηκε στην ενορία.

Στην περιοχή της ενορίας ανήκουν τα ιδιωτικά ξωκλήσια των Αγίου Σπυρίδωνος, Αγίου Γερασίμου και Αγίου Γεωργίου.

Αναδημοσίευση (αποσπάσματα) από:
www.koutouzis.gr/naoi-enories

ΠΗΓΗ: www.koutouzis.gr

Ανδρέας Κριεζής (ζωγράφος) [1816-1880]

2009-05-18T10:00:00.003+03:00

Προσωπογραφία Τριανταφυλλιάς Κριεζή (1877)

Υδραία αρχόντισσα (1847)

Ψαριανός καπετάνιος, (1850-1853)

Πορτραίτο Έλληνα εμπόρου από την Τεργέστη (1858)

Πορτρέτο του Όθωνα (δεκαετία του 1830)

Ελαιογραφία με σκηνή από την άφιξη του Γεωργίου Α΄ στον Πειραιά (Αθήνα, Εθνική Πινακοθήκη)

Ο διακεκριμένος ζωγράφος Ανδρέας Κριεζής ή Κρηεζής (1816-1880) ήταν πιθανότατα αδελφός του ναυάρχου Αντωνίου Κριεζή.
Πάντως όπως αναφέρει η ποικίλη βιβλιογραφία αγιογραφίες του κοσμούσαν το ναό της Αγίας Ειρήνης, που βρισκόταν 100 μέτρα δεξιά από το δυτικό άκρο της κωμόπολης, στο δρόμο προς το Διαβολογέφυρο.

Σήμερα στο σημείο αυτό, στο κτήμα Ν. Νικολάου υπάρχουν ερείπια του ναού και προσκυνητάρι.
Όπως μας είπε ο παπα-Θόδωρος Τσουκάτος, που λειτουργούσε χρόνια στην Τροιζήνα, γύρω στα 1970 έγινε προσπάθεια αναστήλωσης του ναού αλλά εμποδίστηκε από τη Μητρόπολη.
Κανείς δεν ξέρει τι απέγιναν οι αγιογραφίες του Κριεζή.
Πάντως ερευνάμε το θέμα μαζί με την ιστορικό Τέχνης Ντενίζ Αλεβίζου που είχε την πρωτοβουλία.
Και παρακαλούμε για κάθε σχετικό στοιχείο.

Ο Ανδρέας Κριεζής σπούδασε ζωγραφική στο Παρίσι.
Συγκαταλέγεται μεταξύ των καλλίτερων ζωγράφων της εποχής του.
Άφησε πολλές προσωπογραφίες και εικόνες.
Έργα του βρίσκονται στην Εθνική Πινακοθήκη όπως η "Προσωπογραφία Χριστόπουλου", στο Ιστορικό Αρχείο Ύδρας, και την Πινακοθήκη Κουτλίδη που περιλαμβάνει 10 μεγάλες προσωπογραφίες του.
Διετέλεσε καθηγητής Ιχνογραφίας στο Γυμνάσιο Σύρου.
Νυμφεύθηκε την Αρχόντω Ραφαλιά από την Ύδρα.

Αναδημοσίευση (αποσπάσματα) από:
www.koutouzis.gr/zografoi

ΠΗΓΗ: www.koutouzis.gr

Αντώνιος Κριεζής (στρατιωτικός – πολιτικός) [1796-1865]

2009-05-17T10:00:00.004+03:00

Ο Αντώνιος Κριεζής (1796-1865) ήταν αγωνιστής κατά την Ελληνική Επανάσταση του 1821 και αργότερα δύο φορές πρωθυπουργός της Ελλάδας.

Προερχόταν από οικογένεια της Ύδρας και γεννήθηκε στην Τροιζήνα το 1796. Στα 15 του αιχμαλωτίστηκε μαζί με τον αδερφό του Ιωάννη από Αλγερινούς πειρατές, έγινε σκλάβος για τρία χρόνια και επέστρεψε στην Ύδρα.

Μετά το ξέσπασμα την Επανάστασης του 1821 μετά από προτροπή του Λάζαρου Κουντουριώτη εκτόπισε τον Αντώνιο Οικονόμου στο Κρανίδι επειδή είχε καταλάβει την εξουσία πραξικοπηματικά.
Πήρε μέρος στις ναυτικές επιχειρήσεις στη Σάμο (Ιούλιος 1821) και στη ναυμαχία των Σπετσών (8 Σεπτεμβρίου 1822).
Συμμετείχε το 1825 μαζί με τον Κανάρη στο εγχείρημα για την πυρπόληση του αιγυπτιακού στόλου μέσα στο λιμάνι της Αλεξάνδρειας.

Το 1828 ο Καποδίστριας τον διόρισε μοίραρχο του στόλου και το 1829 συνετέλεσε στην παράδοση των Τούρκων της Βόνιτσας.
Επί Όθωνος προβιβάστηκε σε αντιναύαρχο (ο πρώτος του ελληνικού ναυτικού με αυτό τον βαθμό) και ονομάστηκε αυλάρχης.
Το 1836 έγινε υπουργός των Ναυτικών.
Στις 12 Δεκεμβρίου 1849 διαδέχτηκε τον Κανάρη στην πρωθυπουργία ως τις 16 Μαΐου 1854.

Πέθανε στην Αθήνα το 1865.
Ήταν παντρεμένος με την Κυριακούλα Βούλγαρη, κόρη του Γεωργίου Βούλγαρη.

Αναδημοσίευση από:
el.wikipedia.org/wiki/

ΠΗΓH: el.wikipedia.org/wiki

Τροιζήνα. Α’ & Β’ Παγκόσμιος πόλεμος

2009-05-16T10:00:00.003+03:00

Κατά τους απελευθερωτικούς πολέμους του 12-13 έπεσαν υπέρ πατρίδος οι Δαμαλίτες:
Δημήτριος Αθανασίου, Ιωάννης Βασιλάκης, Δημήτριος Βρέλλας, Σταμάτιος Γαλουτzής, Σταμάτιος Βογιατζής, Αθανάσιος Λυσέος, Κων. Μπάτουλης Βασίλειος Κουτσουμπέλης, Δημήτριος Νοταράς, Μικέλιας Παπαγεωργίου, Δημήτριος Παπαγεωργίου, Μίκας Ορφανόπουλος.
( Τα ονόματά τους είναι γραμμένα στο Ηρώο Πεσόντων του Πόρου).

Πολλοί ήταν εκείνοι που έπεσαν υπέρ πατρίδος κατά τον πόλεμο του 1940-41 και αναφέρονται στο Ηρώο Πεσόντων του Πόρου μαζί με άλλους Τροιζήνιους από τη Δρυόπη κλπ:
Αθ. Στ. Αγγελόπουλος, Γεωργ. ΑΘ. Δελέγρης, Ιωαν. Αθαν. Λεβέντης, Σωτ. Δημ. Λίτσας, Χαράλ. Αρ. Λιώσης, Διονύσιος Μ. Λιώσης, Δημ. Γεω. Μανιάτης, Γεώρ. Δημ. Μπέτσης, Γεώρ. ΑΘ. Λιώσης, Δημ.Νικ. Λιώσης, Αθ. Ν. Μυλωνόπουλος, Ιωαν. Δημ. Λιώσης, Αθαν. Σ. Λίτσας, Νικολ. Γεω. Δανόπουλος, Δημήτριος Φ. Δανόπουλος, Αναστ. Δ. Βακάλης Ιωάν. Φιλ. Μούγιος, Φώτης Ιωαν. Μούγιος, Γεώργ. Ιωαν. Μούγιος, Χαράλ. Ν. Βάκης, Λουκάς Γεω. ΚαλύΒας, Δημ. Π. Λεβιδιώτης, Αναστ. Αγγ. Μπελεσιώτης, Αθαν. Σ. Μούγιος, Αλέξιος Ιω. Αντωνίου, Νικ. Κ. Κοραγιάννης, Παναγ. Κ. Λίλος, Κοσμάς Νικ. Μούγιος, Π. Σπ. Λεβιδιώτης, Δημ. Σπ. Καπέλος, Ιωαν. Γεω. Μπόκας, Γεώρ.Δ.Καραγιάννης, Γεώρ. Δ. Σαχίνης, Βασ. Γ. ΛεΒιδιώτης, Αναστ. Στεφανόπουλος, Δημ. Σπ. Μούγιος, Αντ. Ν. Πέπας, Φώτιος Κων. Γιαννάκης, Βασ. Κ. Καρσγιάννης, Σπ. Μούγιος.

Πολλοί εξ άλλου Δαμαλίτες πήραν μέρος στην Αντίσταση με τον ένα ή τον άλλο τρόπο.
Σε συμπλοκή ανταρτών – Γερμανών σκοτώθηκε ο Αδάμης Σαραντόπουλος.
Οι Γερμανοί για να διαλύσουν τους ενόπλους της αντίστασης βομβάρδισαν την περιοχή της Τροιζήνας και τότε σκοτώθηκε ο Γεώργιος Κουλαρμάνης.
Εκαψαν επίσης σπίτια στον Αγιο Γεώργιο, δίπλα στο δρόμο.

Μετά την Κατοχή 41-44, η Κυβέρνηση της Νέας Ζηλανδίας έστειλε ευχαριστήριο στην Κοινότητα για τη συμβολή των Δαμαλιτών στη δράση των Νεοζηλανδών κομάντος στην ευρύτερη περιοχή.

Αναδημοσίευση (αποσπάσματα) από:
www.koutouzis.gr/trizina-allaxronia
ΠΗΓΗ: www.koutouzis.gr

Ο επίσκοπος Ιωνάς

2009-05-15T10:00:00.003+03:00

Ο επίσκοπος Ιωνάς Κωνσταντινίδης γεννήθηκε στους Άνω Λουσούς των Καλαβρύτων το 1764/65 και εκάρη μοναχός στην Ι. Μονή του Μ. Σπηλαίου. Το 1801 χειροτονήθηκε επίσκοπος Δαμαλών (τ. δήμου Τροιζηνίας). Πολύ νωρίς μυήθηκε στα της Φιλικής Εταιρίας. Με την κήρυξη της Επανάστασης βρέθηκε έτοιμος για να λάβει ενεργό μέρος στην πολιορκία της Κορίνθου και του Φρουρίου της.
Μπήκε με τον Κολοκοτρώνη στην Ακροκόρινθο ευλογώντας τα Ελληνικά στρατεύματα που κατέλαβαν το Φρούριο.

Το 1825 τιμήθηκε με το αξίωμα του Μινίστρου (Υπουργού) της Θρησκείας.
Το 1830 ο Ιωάννης Καποδίστριας τον διόρισε τοποτηρητή Ναυπλίας και μέλος της Εκκλησιαστικής Επιτροπής, που σκοπό είχε την διευθέτηση πολλών εκκρεμοτήτων που αφορούσαν κυρίως στην διοίκηση της Εκκλησίας.
Το 1833 με τους Βαυαρούς στην εξουσία αρχίζουν οι περιπέτειές του. Καταργείται η Επισκοπή του και ο ίδιος, παρά την θέλησή του, με απειλές, τοποθετείται στην Επισκοπή Ηλείας.
Όταν, μετά από έξι μήνες, θα παραιτηθεί και θα ζητήσει τη σύνταξή του, η απάντηση θα είναι σκληρή και ταπεινωτική: "Διά τους αυθαιρέτως παραιτουμένους υπαλλήλους της Κυβερνήσεως δεν υπάρχει κενή θέσις εις τους γενικούς προϋπολογισμούς των εξόδων του Κράτους".

Από το 1834 μέχρι και το 1852, που εκλέχτηκε Αρχιεπίσκοπος Κορινθίας, υπήρξε πολλές φορές μέλος της Ι. Συνόδου και εκκλησιαστικών επιτροπών.
Πέθανε το Νέμβιο του 1853 σε ηλικία 90 περίπου ετών και κηδεύτηκε με τιμές από τον τότε Μητροπολιτικό Ναό της Αγ. Ειρήνης.
Η πλάκα του τάφου του σώζεται στην Ι. Μονή Ασωμάτων (Πετράκη).
Αναδημοσίευση (αποσπάσματα) από:
www.i-m-patron.gr/biblioparousiash/iwn_kwnstantinidis.html

ΠΗΓΗ: www.i-m-patron.gr

Άλλα στοιχεία για τον επίσκοπο Ιωνά από την ιστοσελίδα του κ. Βασίλη Κουτουζή (www.koutouzis.gr):

Πολλοί Σοφικίτες και Κρανιδιώτες έρχονταν και κατηχούντο από αυτόν.
Το 1821 το Σοφικό υπαγόταν στην Επισκοπή του.
Γι αυτό κατά την έκρηξη της Επανάστασης, ο επίσκοπος Δαμαλών Ιωνάς βρέθηκε επικεφαλής σοβαρού αριθμού ενόπλων ανδρών από το Σοφικό.
Αυτούς τους οδήγησε σε πολιορκία της Κορίνθου, αφού πρώτα απελευθέρωσε την περιοχή του.
Αλλά όταν του επετέθη ο Κεχαγιάς Βέης Μουσταφάς, υποχώρησε μαζί με άλλους.
Κατά τη διάρκεια της φυγής έπεσε από το μουλάρι του, και μόλις κατόρθωσε να αποφύγει την αιχμαλωσία.
Μετά την άλωση της Τρίπολης, ευλόγησε την πύλη του Ακροκορίνθου που είχε ελευθερωθεί και μπήκε πρώτος μαζί με τον Κολοκοτρώνη.
.
Σχετικά με την Επισκοπή αναφέρεται το ακόλουθο γεγονός:
Μια μέρα ο επίσκοπος κατέβηκε στον Πώγωνα (Βίδι) να αγοράσει ψάρια.
Όμως αυτά που βρήκε ήταν μικρά και δεν του άρεσαν.
Μπήκε λοιπόν σε μια βάρκα και βγήκε από το «Μπογάζι», στον κολπίσκο που είναι απέναντι από το φάρο και σήμερα λέγεται «Σαραντοκούμπι», να ψαρέψει.
Αλλά συνελήφθη από τους Αλγερινούς πειρατές και μεταφέρθηκε στο Αλγέρι, όπου αγοράστηκε από κάποιον πλούσιο Αλγερινό, ως δούλος, για να κουνάει το μωρό του.
Eκεί λοιπόν, ο επίσκοπος κούναγε το μωρό και μοιρολογούσε:
« Πίσκοπε του Δαμαλά, δίχως νου , δίχως μυαλά, τα λιανά δεν ήθελες
τα μεγάλα γύρευες. Γύρνα το χερόμυλο, κούνα τ' αραπόπουλο».
(Ο Μ.Γ.Λαμπρινίδης υποστηρίζει ότι αφορά τον επίσκοπο Ιάκωβο που αιχμαλωτίστηκε το 1715).

Αναδημοσίευση (αποσπάσματα) από:
www.koutouzis.gr/trizina-allaxronia
ΠΗΓΗ: www.koutouzis.gr

Η Γ’ Εθνοσυνέλευση (Τροιζήνα 1827)

2009-05-14T10:00:00.003+03:00

Οι εργασίες της Γ’ Εθνοσυνέλευσης (που έγιναν σε λεμονόκηπο) είχαν οριστεί για την 1/9/1826 στο Ναύπλιο.
Αλλά επειδή εκεί γίνονταν συχνά ταραχές (η Κυβέρνηση είχε αναγκαστεί να εδρεύει στο Μπούρτζι Ναυπλίου) και η Εθνοσυνέλευση δεν θα μπορούσε να διεξαγάγει τις εργασίες της με ησυχία, όρισαν σαν τόπο συνάντησης τον Πόρο.
Όμως, οι αντιπρόσωποι του 'Εθνους δεν πήγαν, γιατί διαφωνούσαν ως προς τον τόπο.
Η επιτροπή τους κάλεσε για δεύτερη φορά, αλλά και πάλι δεν πήγαν. Τους κάλεσε στην Αίγινα, και στην Ερμιόνη, αλλά ούτε εκεί πήγαν.
Τελικά, μετά από πολλές διαφωνίες, ορίστηκε σαν τόπος συγκέντρωσης η Τροιζήνα, για τις 19 Μαρτίου 1827 .

Πράγματι, στις 19 Μαρτίου 1827, άρχισαν στην Τροιζήνα, οι εργασίες της Γ’ Εθνοσυνέλευσης (των αντιπροσώπων των τότε ελεύθερων περιοχών) με πρόεδρο το Γεώργιο Σισίνη, γραμματέα το Ν. Σπηλιάδη, και φρούραρχο το Νικήτα Σταματελόπουλο.

Στους 168 αντιπροσώπους που πήραν μέρος στην Γ’ Εθνοσυνέλευση, 10 ήταν ιερωμένοι.
Κατά τη διάρκεια της Εθνοσυνέλευσης, στην Εκκλησιαστική Επιτροπή που είχε συσταθεί, υπεβλήθη (9/4/1827) «Σχέδιο οργάνωσης της Εκκλησίας».
Εισηγητές ήταν οι αρχιερείς Κορίνθου Κύριλλος, Ανδρούσης Ιωσήφ, Τριπόλεως Δανιήλ, Βρεσθένης Θεοδώρητος, και ο Ρέοντος Διονύσιος. Το Σχέδιο, που προέβλεπε Ιερά Σύνοδο πενταμελή ή επταμελή, παρ ότι κρίθηκε χρήσιμο, δεν ψηφίστηκε.

Η ΕΚΛΟΓΗ ΤΟΥ KΑΠOΔΙΣTPIA
Η Εθνοσυνέλευση επέλεξε στις 3 Απριλίου Κυβερνήτη της Ελλάδας, τον Ιωάννη Καποδίστρια, και παράλληλα όρισε μια τριμελή Επιτροπή, την Αντι-Κυβερνητική, για να τον αναπληρώνει έως ότου αυτός έρθει στην Ελλάδα, και αναλάβει την εξουσία.
Την επιτροπή αποτελούσαν οι, Γ. Μαυρομιχάλης, Ιωάν. Μακρής-Μηλαϊτης και Ιωαν. Νάκου.
Κάθε προηγούμενη επιτροπή έπαυε να ισχύει.

Επίσης η Εθνοσυνέλευση ανέθεσε, την αρχηγία των ναυτικών δυνάμεων στον ναύαρχο Κόχραν, και της ξηράς στον λόρδο Τζώρτζ.
Παράλληλα ψήφισε νέο σύνταγμα, «το σύνταγμα της Τροιζήνας» και εξέλεξε πρόεδρο της Βουλής το Νικόλαο Ρενιέρη.
Η ΕΔΡΑ ΤΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ
Μία ημέρα πριν από τη λήξη των εργασιών της, δηλαδή την 4/5/1827, η Εθνοσυνέλευση με το ΙΗ’ ψήφισμα, όρισε σαν έδρα της Κυβέρνησης και της Βουλής, το Ναύπλιο.
Οι εργασίες της έληξαν στις 5 Μαϊου, αφού υπογράφτηκαν τα σχετικά ψηφίσματα.

Μετά τη λήξη των εργασιών, η Αντικυβερνητική Επιτροπή, συνεδρίασε στον Πόρο, και όρισε τους Γραμματείς της Επικρατείας, δηλαδή τους υπουργούς: Γ. Γλαράκη Εξωτερικών, Α. Λόντο Εσωτερικών και Αστυνομίας, Γ. Μαυρομάτη Οικονομίας, Ανδρέα Μεταξά Πολεμικών, Γερ. Κώπα Παιδείας και Δικαίου, και προσωρινά των Ναυτικών τον Γ. Γλαράκη.
Παράλληλα, διαβιβάστηκε το ψήφισμα εκλογής του Κυβερνήτη, με ημερομηνία 6 Απριλίου 1827, στον Καποδίστρια, που το έλαβε ενώ βρισκόταν καθ’ οδόν προς τη Ρωσία.
Το ψήφισμα έφερε τις υπογραφές των 168 πληρεξουσίων (Κολοκοτρώνη και άλλων), οι οποίοι τον συνέχαιραν, και τον παρακαλούσαν να έλθει το ταχύτερο.
Η Αντικυβερνητική επιτροπή διοικούσε από 3 Απριλίου 1827 από τον Πόρο, μέχρι τέλος Ιουνίου, οπότε ηρέμησαν τα πνεύματα στο Ναύπλιο.
Μετά εγκαταστάθηκε εκεί μέχρι που παρέδωσε την εξουσία στον πρώτο Κυβερνήτη την Ελλάδας, την 8/1/1828.

Το χειρόγραφο της Γ’ Εθνοσυνέλευσης της Τροιζήνας φυλάσσεται στο Μουσείο Τύπου της ΕΣΗΕΠΗΝ, στην Πάτρα.

Την ημερομηνία της Εθνοσυνέλευσης έγραψε σε πλάκα ο Γέρος του Μωριά, Θεόδωρος Κολοκοτρώνης.
Αυτή βρέθηκε στη σχισμή του κορμού ενός δένδρου, κάπου προς το Βίδι.
Λέγεται ότι ο Θ. Κολοκοτρώνης άφησε με τον τρόπο αυτό εντολή να χτιστεί ναός.

Ο χώρος της Τροιζήνας όπου πραγματοποιήθηκε η Γ΄ Εθνοσυνέλευση το 1827, κηρύχθηκε ιστορικός τόπος και χώρος ιδιαιτέρου φυσικού κάλλους (ΦΕΚ 839/28-08-74).

Στην Τροιζήνα δημιούργησε ο Καποδίστριας (διάταγμα της 3ης Φεβρουαρίου 1828) το στρατόπεδο των Ελληνικών Δυνάμεων της εποχής του, οργανώθηκαν οι χιλιαρχίες.
Τις πολεμικές σημαίες επέδωσε ο ίδιος ο Καποδίστριας.
Από εκεί ξεκίνησαν τα στρατεύματα του Καποδίστρια με επικεφαλής τον Δημήτριο Καλλέργη και πήγαν στην Πλάκα του Πόρου για να καταστείλουν την επανάσταση του Ανδρέα Μιαούλη.
Στον Πόρο δημιούργησε Επιμελητήριο ανεφοδιασμού.

Μεταξύ των άλλων, μ ένα ψήφισμά της, η Εθνοσυνέλευση, ανακήρυξε τον Αδαμάντιο Κοραή «ΑΞΙΟΝ ΤΗΣ ΠΑΤΡΙΔΟΣ» .
Δείτε τι γράφει στα απομνημονεύματά του ο Μακρυγιάννης.

ΟΔΥΝΗ ΓΙΑ ΤΟ ΘΑΝΑΤΟ ΤΟΥ ΚΑΡΑΪΣΚΑΚΗ
Στις 23 Απριλίου του 1827,ενώ η Εθνοσυνέλευση είχε διακόψει τις εργασίες της, και οι κάτοικοι στην Τροιζήνα και τον Πόρο, γιόρταζαν τον Άγιο Γεώργιο, ήρθε η πολύ θλιβερή είδηση:
«ΣΚΟΤΩΘΗΚΕ Ο ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΚΑΡΑΪΣΚΑΚΗΣ».
Μετά την είδηση του θανάτου του πολέμαρχου, οι πληρεξούσιοι στην Εθνοσυνέλευση, οι προύχοντες και πολύς κόσμος, συγκεντρώθηκαν στην παραλία του Γαλατά και του Πόρου, για να παραβρεθούν στην κηδεία του ηρωικού αγωνιστή, που ετοιμαζόταν με εντολή της Αντικυβερνητικής Επιτροπής.
Γιατί η προσωρινή Κυβέρνηση της χώρας, σε συνεννόηση με την Εθνοσυνέλευση, αποφάσισε να τον κηδεύσει στον Πόρο, όπως γράφει ο Ν. Δραγούμης.
Αλλά αυτό δεν έγινε, γιατί ο Γεώργιος Καραϊσκάκης, πεθαίνοντας, είχε εκφράσει την επιθυμία να γίνει η κηδεία του στον Άγιο Δημήτριο Σαλαμίνας και να τον θάψουν εκεί. Πράγμα που έγινε.
Η δε Κυβέρνηση περιορίστηκε να κάνει άλλη τελετή στον Πόρο, χωρίς το νεκρό, όπου εκφώνησε ανεπανάληπτο επικήδειο ο Σπυρίδων Τρικούπης.

Αναδημοσίευση (αποσπάσματα) από:
www.koutouzis.gr/trizina-allaxronia

ΠΗΓΗ: www.koutouzis.gr

Η Τροιζήνα στην Επανάσταση του '21

2009-05-13T10:00:00.003+03:00

Κατά την Τουρκοκρατία ο Δαμαλάς διοικείτο από τον «Πασά» που είχε το «παλάτι» του στη θέση που είναι σήμερα ο οικισμός Αγ. Κωνσταντίνος.

Η ΤΡΟΙΖΗΝΙΑ ΣΤΗΝ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ

Στην Τροιζήνα γεννήθηκε το 1796 ο Αντώνιος Κριεζής που διετέλεσε πρωθυπουργός της Ελλάδος.
Αμέσως μετά την έναρξη της Επανάστασης της 25ης Μαρτίου 1821, οι κάτοικοι της περιοχής Τροιζηνίας (που πολλοί είχαν μυηθεί στη Φιλική Εταιρία) ξεσηκώθηκαν σαν ένα σώμα κατά του κατακτητή.
Κι ενώθηκαν με τους υπόλοιπους επαναστατημένους Έλληνες, προσφέροντας όσες δυνάμεις είχαν.
Η Τροιζηνία απελευθερώθηκε νωρίς, χάρις στον Επίσκοπο Δαμαλά Ιωνά, αρχές Απρίλη του 1821, αλλά και τους οπλαρχηγούς Χριστόδουλο και Γεώργιο Μερτίκα, καθώς και στον Γεώργιο Κριεζή, που έδωσαν το σύνθημα της Επανάστασης.
Στην Τροιζηνία έδρασε και ο φερόμενος ως φιλέλληνας Ιωσήφ Αμπάτης γενναίος πολεμιστής από το Βονιφάτιο της Κορσικής, Κεφαλλονίτικης καταγωγής, στρατιωτικός που εντάχθηκε στο στρατό του Φαβιέρου.
Μετά τον Αγώνα παρέμεινε στην Ελλάδα και έφτασε μέχρι του βαθμού του Συνταγματάρχη.
Το Ελληνικό Κράτος βοήθησε στον Αμπάτη να αγοράσει μια μεγάλη έκταση στην Καλλονή Τροιζηνίας για την προσφορά του στην Ελλάδα.
Εξαίρετος ναυμάχος της Επανάστασης του 21, ήταν ο Αναγνώστης Δαμαλίτης από την Τροιζήνα, ο οποίος εγκαταστάθηκε στην Ύδρα.

ΤΟ ΠΡΩΤΟ ΕΛΕΥΘΕΡΟ ΠΑΣΧΑ
Το πρώτο ελεύθερο Πάσχα, γιορτάσθηκε επίσημα το 1826 στην Τροιζήνα με τέτοια κατάνυξη και λαμπρότητα που ο Νικόλαος Δραγούμης, γραμματέας στην Γ Εθνοσυνέλευση ,έμεινε καταγοητευμένος.
Γράφει σχετικά:
«.... Παρέστημεν εις την ιεράν μυσταγωγίαν εν τω αγροτικώ ναώ του χωρίου...ο ιερεύς ανυψώσας προς τον oυρανόν τους οφθαλμούς, ηυχήθη υπέρ των κατά ξηράν και θάλασσαν μαχομένων
...... και είδα καταρρέοντα τα δάκρυα του περιεστώτος λαού…..».
Και αναφερόμενος στην προετοιμασία για το ψήσιμο των αρνιών:
« ...η κνίσσα του οπτωμένου οβελίου αμνού, ουρανόν ίκε ελισσομένη περί καπνώ και διωκομένη υπό αύρας ζεφυρίτιδος, έκνιζε τους λαιμαργούντας ημών οσφρητήρας….».

Αναδημοσίευση (αποσπάσματα) από:
www.koutouzis.gr/trizina-allaxronia

ΠΗΓΗ: www.koutouzis.gr

Τροιζήνα. Από τα Ρωμαϊκά χρόνια έως την Ενετοκρατία

2009-05-12T10:00:00.006+03:00

ΡΩΜΑΙΚΑ ΧΡΟΝΙΑ

Από το 145 π.Χ. μέχρι τα τέλη του 3ου μ.Χ. αιώνα η Τροιζήνα ήταν υπό την κατοχή των Ρωμαίων.
Η περιοχή είχε μείνει έξω από το «Αργολικό Κοινό» που είχε έδρα το 'Αργος και δεν πολέμησε τους Ρωμαίους, κι έτσι μπόρεσε να κάνει συνθήκη με τη Ρώμη, γεγονός που απέτρεψε καταστροφές.
Φαίνεται μάλιστα να την επισκέφθηκε ο αυτοκράτορας Αδριανός, με εντολή του οποίου έγινε ανακατασκευή των δρόμων προς Τροιζήνα, το 61 μ.Χ.
Ο Στράβων (το 8 μ.Χ.) την αναφέρει σαν «ουκ άσημον», οι επιγραφές σαν «λαμπρότατη» και «περίσημον» και ο Παυσανίας που την επισκέφθηκε το 150 μ.Χ. φαίνεται να την βρήκε σε ακμή.
Διέθετε αγορά, στάδιο, ιερά, ναούς και περικαλλή μνημεία.
Μόνο το Ασκληπιείο της, περίφημο στα 300 π.Χ., είχε παρακμάσει πια, λόγω της ανάπτυξης του Ασκληπιείου της Επιδαύρου.
Είχε πλούσια σειρά νομισμάτων, από την εποχή του Κόμμοδου, όπως του Σεπτίμιου Σεβήρου 193-211 μ.Χ, ως την εποχή του Φίλιππου του Άραβα 244-249 μ.Χ.
Μετά επεκράτησαν τα βυζαντινά, αυτοκρατορικά.
Κατά τη Φραγκοκρατία ο βαρόνος Μαρτίνος Ζαχαρίας είχε « κόψει» δικά του.

Η ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΓΟΤΘΟΥΣ

Τα χρόνια 395-396 μ.Χ. οι Γότθοι με επικεφαλής τον Αλάριχο, επί αυτοκράτορος Αρκαδίου, την λεηλάτησαν ολοσχερώς.
Ένας σεισμός που έγινε λίγο αργότερα ήρθε να ολοκληρώσει την καταστροφή.
Ωστόσο, ανασκαφές που έγιναν στην Τροιζήνα με την εποπτεία της αρχαιολόγου κας Μίχαλου, έφεραν στο φως θεμέλια αρχαίου ναού και επί αυτών θεμέλια μεγάλου βυζαντινού ναού, με δάπεδο από μωσαϊκά ψηφιδωτά σε καλή κατάσταση (Επισκοπή).

Ανατολικά της αρχαίας Τροιζήνας, χτίστηκε σιγά-σιγά ο Δαμαλάς. Το όνομα αυτό το έδωσε ο Λέων ο Σοφός το 885 μ.Χ. από κάποιον Δαμαλά, εύπορο αξιωματικό του Ρωμαϊκού Στρατού, που είχε στην κατοχή του μεγάλες εκτάσεις γης στην περιοχή.

Το 888 μ.Χ. έγινε έδρα Επισκοπής και υπαγόταν στην Μητρόπολη Κορινθίας.
Ο μητροπολίτης είχε τον τίτλο Επίσκοπος Δαμαλών και Πεδιάδος.
Ήταν Επισκοπή μέχρι το 1825. Αυτό αποδεικνύεται από δύο έγγραφα προς τους προεστούς της Ύδρας, του 1812 και έχουν υπογραφή του επισκόπου Δαμαλών Ιωνά.
Ερείπια του ναού της Επισκοπής σώζονται σήμερα πλάι στο ιερό του Ιππόλυτου.

Ο αρχικός ναός ανήκει στον 11 αιώνα, είναι σταυροειδής εγγεγραμμένος με τρούλο, σύνθετος τετρακιόνιος και κτισμένος πάνω σε παλαιότερο τετρακιόνιο.

To 968 μ.Χ. επισκέφθηκε την Τροιζηνία, ο Όσιος Νίκων, εκ Πόντου, και επί δύο μήνες δίδαξε το Χριστιανισμό.
Με πρωτοβουλία δε, του καθηγητού θεολογίας Απόστολου Παινεσάκη που υπηρέτησε στο Γυμνάσιο του Πόρου 12 χρόνια (1964-1976), κάθε χρόνο, 26 Νοεμβρίου, στον Άγιο Γεώργιο Πόρου τελείται λειτουργία στη μνήμη του.

Άλλοι ναοί:
Η Παλαιοχριστιανική Βασιλική Δαμαλά.
Ο ναός είναι τρίκλιτη βασιλική, με νάρθηκα και εγγεγραμμένη αψίδα. Το δάπεδο καλύπτεται από ψηφιδωτό το οποίο χρονολογείται τον 5ο αιώνα μ.Χ.

Στην Τροιζήνα (Δαμαλά) υπήρχαν δύο μοναστήρια:
Tου Αγίου Δημητρίου πάνω από την πόλη (σταυρεπίστεγη).
Ιδρύθηκε το 1455 κι έχει ακόμη θαυμάσιες αγιογραφίες (έργα του Νεκταρίου Ιερομονάχου) τοιχογραφίες.(ΦΕΚ 501/21-10-78).
Είχε δε αναγνωριστεί ως σταυροπηγιακή με «σιγίλιο» του Πατριάρχη Γρηγορίου του Ε.

Υπήρχε και άλλο ένα μοναστήρι, της Κοίμησης της Θεοτόκου στο Βίδι, που κατάργησε ο Όθωνας, και αργότερα κατεδαφίστηκε.
Κι ο ένας και μοναδικός μοναχός που υπήρχε, ο Καλλίνικος, πήγε στη Μονή Ζωοδόχου πηγής του Πόρου.

Στην Τροιζήνα, υπάρχουν οι παλιοί ναοί των Αγίου Γεωργίου, Αγίων Θεοδώρων, Αγίου Νικολάου και Ιωάννου Αποκεφαλιστή, 1850. ( Στον περίβολο του Αγίου Ιωάννου είναι θαμμένοι ο καθηγητής των Γαλλικών Χρήστος Φουρνιάδης [1898-1968], που ανέδειξε τις αρχαιότητες της Τροιζήνας, και ο ιερέας Γεώργιος Βασιλάκης).

Στο Βίδι, υπάρχει ο βυζαντινός ναός της Ευαγγελίστριας, μετόχι της Ευαγγελίστριας της Τήνου.
Δεξιά του ναού υπάρχει το μικρό εκκλησάκι της Κοίμησης της Θεοτόκου, εκεί όπου υπήρχε παλιά το Μοναστήρι που κατήργησε ο Όθωνας.

ΝΤΑΜΑΛΕΤ ή ΕΛΑΜΑΛΑ

Κατά τη Φραγκοκρατία, 1204-1484, ονομαζόταν Νταμαλέτ ή Ελαμάλα.
Και την εποχή του πάπα Ιννοκέντιου του Γ (1240, περίοδος Ιεράς Εξέτασης ) έγινε έδρα και Λατίνου επισκόπου.
Η επισκοπή αυτή διατηρήθηκε μέχρι την κατάληψη του Δαμαλά από τους Τούρκους.

Τον 13ο αιώνα Επίσκοπος Δαμαλών - των Ορθοδόξων - ήταν ο Χρυσόστομος.
Διοικητικά , ολόκληρη η περιοχή Τροιζηνίας, υπαγόταν στον ηγεμόνα της Αχαΐας πρίγκιπα Γουλιέλμο.
Κατόπιν η εξουσία περιήλθε στο Γοδεφρείδο Βιλλαρδουίνο.

Το 1212, όμως, η περιοχή περιήλθε στην κυριότητα του δουκάτου των Αθηνών, με ηγεμόνα τον Όθωνα Δελαρός, γιο Βουργούνδιου ευπατρίδη.

Σαν ηγεμόνας της αναφέρεται και ο βαρόνος Μαρτίνος Ζαχαρίας 1307-1329.

Ακολούθησε η Ενετοκρατία 1484 -1715.

Αναδημοσίευση (αποσπάσματα) από:
www.koutouzis.gr/trizina-allaxronia

ΠΗΓΗ: www.koutouzis.gr

Ταφή βρέφους του 7ου π.Χ. αι. βρέθηκε στην Τροιζήνα

2009-05-11T10:00:00.004+03:00

1.Ταφή βρέφους σε πίθο, 2. θήλαστρο για βρέφη, 3. χάλκινο κάτοπτρο.

Ταφή βρέφους του 7ου π.Χ. αι. βρέθηκε στην Τροιζήνα

(Εφημ. Το Βήμα)

Ο χρόνος του επάνω στη γη ήταν λίγος.
Ίσα ίσα που θα είχε πρόλαβε να ξεκόψει από το γάλα της μάνας του κι ακόμη θα νανουριζόταν στην αγκαλιά της, όταν κάποιος από τους ολύμπιους θεούς το ζήλεψε και το πήρε κοντά του.
Μπορεί να φανταστεί κανείς τον πόνο της κι ας έχουν περάσει από τότε πάνω από 2.700 χρόνια.
Κάποια πράγματα δεν αλλάζουν.
Κι όχι μόνον τα συναισθήματα αλλά και οι συνήθειες.
Όπως τα θήλαστρα, που από τα αρχαία χρόνια είχαν εφευρεθεί για να τρέφονται τα βρέφη, μόνον που τότε τα συνόδευαν και στον θάνατο, όταν αυτός ερχόταν τόσο νωρίς.
Ένα τέτοιο, πήλινο θήλαστρο μαζί με τρία άλλα αγγεία, που είχαν εναποτεθεί ως προσφορά επάνω στη μικρή λάρνακα με την ταφή ενός βρέφους, αντίκρισε η αρχαιολόγος Μαρία Γιαννοπούλου κατά την ανασκαφή που μόλις ολοκληρώθηκε στο αρχαίο νεκροταφείο της Τροιζήνας.

Στις αρχές του 7ου αιώνα π.Χ. χρονολογείται το εύρημα και δεν ήταν το μόνο που είχε σχέση με παιδιά.
Επρόκειτο για εποχές άλλωστε κατά τις οποίες η θνησιμότητα νεογνών και παιδιών ήταν τεράστια, ιδιαίτερα κτερίσματα λοιπόν, παιχνίδια συνήθως, τα ακολουθούσαν στην ταφή.
Και στην Τροιζήνα του ήρωα και ιδρυτή της Αθήνας Θησέα αλλά και του γιου του Ιππόλυτου, που η ιστορία του συνδέθηκε με εκείνη της μητριάς του, της Φαίδρας - μύθο που επεξεργάστηκε δραματουργικά ο Ευριπίδης - όχι μόνον οι μικρές ιστορίες των ανθρώπων αλλά και ολόκληρης της πόλης αποκαλύπτονται από τις ανασκαφές στα νεκροταφεία της.

Μια καθιστή πλαγγόνα (κούκλα με κινητά μέλη), δύο φτερωτοί Έρωτες, ο ένας από τους οποίους αναπαριστάνεται ως παιδική μορφή, τυλιγμένος με ιμάτιο και ο άλλος ως γυμνός έφηβος, δύο επίσης γυναικεία ειδώλια χορευτριών με ζωηρή κίνηση, δύο ογκώδεις σιδερένιοι δακτύλιοι, κάποια αγγεία αλλά και δύο ακόμη θήλαστρα ήρθαν στο φως σε μια άλλη παιδική ταφή της Τροιζήνας, που χρονολογήθηκε στους Ελληνιστικούς χρόνους.
Ήταν ένας εγχυτρισμός, ταφή δηλαδή σε πίθο, ο οποίος μάλιστα είχε επιδιορθωθεί με μολύβδινους συνδέσμους, όπως γινόταν συχνά στην αρχαιότητα.
Δύο ακόμη ταφές παιδιών, η μία από τα τέλη του 8ου αιώνα π.Χ. και η άλλη του 7ου αιώνα π.Χ., βρέθηκαν κτερισμένες και αυτές με μικρά αγγεία.

Τα ευρήματα
«Προέρχονται από το ανατολικό νεκροταφείο της Τροιζήνας, όπου φαίνεται ότι η ταφική δραστηριότητα αρχίζει από την Πρωτογεωμετρική εποχή, όπως αποδεικνύεται από έναν εγχυτρισμό σε γραπτό αμφορέα του 10ου αιώνα π.Χ.και φθάνει ως την Ελληνιστική» λέει η κυρία Γιαννοπούλου.
Τα ευρήματά της παρουσίασε η ίδια προ ολίγων ημερών στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης στο πλαίσιο των επιστημονικών ανακοινώσεων της ΚΣΤ΄ Εφορείας Αρχαιοτήτων στην οποία υπηρετεί υπό την έφορο Έφη Λυγκούρη.

Ανατολικά και δυτικά της αρχαίας πόλης εκτείνονταν τα νεκροταφεία της σε μια αγροτική περιοχή, τότε και σήμερα, με το μαλακό έδαφος στις όχθες των ποταμών να ευνοεί στη δημιουργία οργανωμένων και συστηματικών νεκροπόλεων.
Στις πρόσφατες ανασκαφές της Εφορείας ήρθαν στο φως συνολικά δεκαπέντε ταφές όλων των ειδών (κιβωτιόσχημοι, κεραμοσκεπείς, εγχυτρισμοί, σε λάκκο, καύση, σε λάρνακα και σε πίθο) αλλά και ένας μαρμάρινος ταφικός περίβολος του 4ου αιώνα π.Χ.
Και όπως οι ανασκαφές στα νεκροταφεία δίνουν τις αρτιότερες πληροφορίες για τη ζωή των ανθρώπων, την κοινωνική τους τάξη, τα έθιμα και τη θρησκευτική τους πίστη ακόμη και σε βάθος χιλιετιών, έτσι και σε αυτή την περίπτωση μιλούν για τους αρχαίους Τροιζήνιους.

Τα χάλκινα
Ιδιαίτερα εντυπωσιακά ήταν τα ευρήματα τριών από τους τάφους που περιείχαν χάλκινα αντικείμενα, όπως κάτοπτρα, κώδωνες με σιδερένιο κρουστήρα, έναν κάνθαρο, έναν επιχρυσωμένο δακτύλιο, αλλά και σιδερένιες στλεγγίδες, σιδερένιες αιχμές βελών, επίσης μια μολύβδινη πυξίδα και πολλά αγγεία, όπως αυτό που έχει τη μορφή κεφαλής αγοριού.
«Τα χάλκινα αγγεία και σκεύη από τους κλασικούς και τους πρώιμους ελληνιστικούς τάφους της Τροιζήνας είναι μικρού μεγέθους και σχετίζονται με το σερβίρισμα και την πόση του οίνου» λέει η κυρία Γιαννοπούλου.
«Όσο για τους χάλκινους κώδωνες μαζί με χάλκινα αγγεία, μπορούν να θεωρηθούν ως χθόνια αντικείμενα, καθώς θεωρείται ότι σχετίζονται με τη διονυσιακή λατρεία» προσθέτει.
Η παρουσία πολλών χάλκινων αντικειμένων εξάλλου και μάλιστα εξαιρετικής ποιότητας θεωρείται από την ίδια ότι ίσως υποδηλώνει την παρουσία τοπικών εργαστηρίων μεταλλοτεχνίας.
Υπόθεση που ενισχύεται από την ανεύρεση απορρίμματος χύτευσης χαλκού στην επίχωση μιας δεξαμενής των ρωμαϊκών χρόνων.
Συμπερασματικά λοιπόν, και όπως λέει πάντα η αρχαιολόγος, στην αρχαία Τροιζήνα υπήρχε διαχρονικά μια κλειστή, συντηρητική κοινωνία αγροτικού χαρακτήρα, χωρίς μεγάλη εμπορική δραστηριότητα.

Η πόλη
«Πρόκειται για μια πόλη του ελληνικού κόσμου που άκμασε κατά μεγάλες περιόδους, ενώ σε άλλες έπεσε σε δευτερεύοντα ρόλο επισκιασμένη από μεγαλύτερα κέντρα.
Είναι βέβαιο εξάλλου ότι διέθετε μια οικονομικά εύρωστη τάξη, η οποία επιδείκνυε τον πλούτο της και συμμετείχε σε πανελλήνιους αθλητικούς αγώνες» επισημαίνει.
Τις ανάγκες μάλιστα αυτής της τάξης εξυπηρετούσε η δημιουργία τοπικού κέντρου παραγωγής χάλκινων αγγείων, τα οποία ήταν δημοφιλή ως κτερίσματα για δύο τουλάχιστον αιώνες.
Η πρώτη αναφορά του ονόματος της Τροιζήνας εντοπίζεται στην Ιλιάδα, στον «Κατάλογο των νηών», ενώ από τον Ηρόδοτο είναι γνωστή η δραστηριότητά της στους Περσικούς Πολέμους αφού εκτός από τη συμμετοχή της στη ναυμαχία της Σαλαμίνας, παρείχε και άσυλο στις γυναίκες και τα παιδιά των Αθηναίων.
Τον επόμενο χρόνο εξάλλου, το 479 π.Χ., πήρε μέρος και στη μάχη των Πλαταιών με χίλιους οπλίτες.
Στα δυτικά του σημερινού οικισμού εκτείνεται η αρχαία πόλη που είχε τείχη, ακρόπολη, αγορά και πολλά ιερά με εξαιρετικά ευρήματα τα οποία φυλάσσονται στο Αρχαιολογικό Μουσείο Πόρου αλλά και στο Εθνικό Αρχαιολογικό.
Επισκέψιμο αρχαιολογικό χώρο αποτελεί σήμερα το ιερό του Ιππόλυτου, μετά την απαλλοτρίωση της περιοχής ενώ με πρωτοβουλία της κυρίας Λυγκούρη έχει προταθεί στο ΥΠΠΟ μελέτη για την προστασία και την ανάδειξή του.

ΠΗΓΗ: Το Βήμα, Μ. Θερμού, 5/4/09

Αναδημοσίευση από:
www.arxaiologia.gr/site/content.php?artid=4483

ΠΗΓΗ: www.arxaiologia.gr

Το Τέμενος του Ιππολύτου Στην Τροιζήνα

2009-05-10T10:00:00.006+03:00

Μία πάρα πολύ ωραία και αναλυτική δημοσίευση για το Τέμενος του Ιππολύτου στην Τροιζήνα είναι αυτή της αρχαιολόγου Ελένης Οικονομίδου που βρίσκουμε στο site www.arxaiologia.gr , Περιοδικό Αρχαιολογία και Τέχνες στο Τεύχος 103 (Ιούνιος 2007) σελ. 84-90

ΤΟ ΤΕΜΕΝΟΣ ΤΟΥ IΠΠΟΛΥΤΟΥ ΣΤΗΝ TΡΟΙΖΗΝΑ

Ένας σημαντικός αρχαιολογικός χώρος, άγνωστος στο ευρύ κοινό

Ελένη Oικονομίδου
Αρχαιολόγος, MSc «Προστασία μνημείων»
Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο

Περίπου 170 χιλιόμετρα από την Αθήνα, σε μικρή απόσταση από την Επίδαυρο, βρίσκεται ένας αξιόλογος αρχαιολογικός χώρος, που παραμένει άγνωστος στο ευρύ κοινό.
Το ιερό του Ιππολύτου στην Τροιζήνα, σε ένα ειδυλλιακό φυσικό περιβάλλον, συνδέεται άμεσα με το μύθο του έρωτα της Φαίδρας για τον Ιππόλυτο.
Το γεγονός ότι ο διαδεδομένος αυτός μύθος σχετίζεται με την ιστορία του ιερού αποτελεί σίγουρα πόλο έλξης για τους επισκέπτες του χώρου.

Τοπογραφία του χώρου
O αρχαιολογικός χώρος της Τροιζήνας εκτείνεται βόρεια και βορειοδυτικά του σύγχρονου οικισμού της Τροιζήνας στην ανατολική ακτή της Αργολίδας, σε κοντινή απόσταση από τη θάλασσα (3 χλμ. βορειότερα), απέναντι από τα Μέθανα και τον Πόρο.
Το όρος Oρθολίθι στα δυτικά και η επιμήκης οροσειρά Αδέρες στα νότια περιβάλλουν την προσχωσιγενή πεδιάδα της Τροιζήνας (τα πετρώματα της περιοχής είναι κυρίως ασβεστόλιθοι και ψαμμίτες).
Εξαιτίας, μάλιστα, αυτών των δύσβατων ορέων στα δυτικά προς την πλευρά της Επιδαυρίας και στα νότια προς την πλευρά της Ερμιονίδας, η Τροιζήνα βρισκόταν ανέκαθεν σε στενότερη επαφή με την Αττική.(1)
Η αρχαία Τροιζήνα ήταν κτισμένη στη βόρεια πλαγιά του όρους Αδέρες και σε τμήμα της προσχωσιγενούς πεδιάδας βόρεια αυτού. Όρια της αρχαίας πόλης αποτελούσαν ένα ρέμα στα ανατολικά (το ρέμα του Αγίου Αθανασίου) και ένα δεύτερο στα δυτικά (το Γεφυραίο ρέμα ή Χρυσορρόας κατά τον Παυσανία).
Κατά μήκος των δύο αυτών ρεμάτων κατέβαιναν από την ακρόπολη, η οποία βρισκόταν σε λόφο στα νότια σε υψόμετρο 313 μ., οι δύο επιμήκεις βραχίονες του οχυρωματικού περιβόλου της αρχαίας πόλης.
Η αγορά βρισκόταν στην ομαλή περιοχή στις υπώρειες του βουνού, ενώ το «επιφανέστατον» (Παυσανίας ΙΙ.32.1) τέμενος του Ιππολύτου βρισκόταν εκτός των τειχών της πόλεως, δυτικά του Γεφυραίου ρέματος, σε απόσταση περίπου 800 μ. από την αρχαία αγορά και σε ψηλότερο επίπεδο των υπωρειών του ίδιου βουνού (εικ. 1).(2)

O μύθος
Πρώτος βασιλιάς της χώρας ήταν ο Ώρος, τον οποίο διαδέχτηκε ο εγγονός του και γιος του Ποσειδώνα, ο Άλθηπος.
Τον Άλθηπο διαδέχτηκε ο Σάρων και άλλοι βασιλείς (Υπέρητας και Άνθας).
Όταν ο Αέτιος, ο γιος του Άνθα, κατέλαβε την εξουσία, δέχτηκε ως συμβασιλείς τους γιους του Πέλοπα, Τροιζήνα και Πιτθέα.
Μετά το θάνατο του Άνθα και του Τροιζήνα, ο Πιτθέας συνένωσε τους κατοίκους της Άνθειας και της Υπέρειας και έδωσε το όνομα του αδερφού του στη νέα πόλη (Τροιζήν).
Εγγονός του Πιτθέα ήταν ο μεγάλος ήρωας της Αθήνας, ο Θησέας, ο οποίος είχε γεννηθεί στην Τροιζήνα, όπου και ανατράφηκε (ο πατέρας του, Αιγέας, ήταν βασιλιάς της Αθήνας και η μητέρα του Θησέα, Αίθρα, ήταν κόρη του Πιτθέα).(3)
Γιος του Θησέα και της Αμαζόνας Αντιόπης ή Ιππολύτης υπήρξε ο Ιππόλυτος, ο οποίος λατρευόταν στο ομώνυμο τέμενος στην Τροιζήνα, όπου πρέπει να αναζητηθεί ο πυρήνας του μύθου.
Σύμφωνα με την παράδοση, μετά το θάνατο της Αντιόπης, ο Θησέας νυμφεύθηκε τη Φαίδρα και έστειλε τον Ιππόλυτο, μικρό παιδί ακόμα, στον Πιτθέα, προκειμένου να ανατραφεί εκεί και να γίνει βασιλιάς της Τροιζήνας.
Αργότερα, όταν ο Πάλλας (αδερφός του Αιγέα) και οι γιοι του (50 Παλλαντίδες) στασίασαν εναντίον του Θησέα, ο ήρωας τους σκότωσε και πήγε στην Τροιζήνα, για να καθαρθεί.
Στο ταξίδι αυτό η Φαίδρα είδε για πρώτη φορά τον νεαρό Ιππόλυτο και τον ερωτεύτηκε.
Προσπάθησε να κερδίσει την αγάπη του (στέλνοντάς του γράμμα με την τροφό της), απέτυχε (βλ. Ευριπίδη Ιππόλυτος Στεφανηφόρος, που γράφτηκε το 428 π.Χ.) και αποφάσισε να αυτοκτονήσει.
Για να εκδικηθεί, όμως, τον Ιππόλυτο που αρνήθηκε τον έρωτά της, μένοντας πιστός στην Άρτεμη-θεά της αγνότητας, έγραψε ένα γράμμα στον Θησέα συκοφαντώντας τον Ιππόλυτο.
O Θησέας, διαβάζοντας το γράμμα μετά την αυτοκτονία της Φαίδρας και δίνοντας πίστη στις συκοφαντίες της, χρησιμοποίησε μία από τις τρεις ευχές που θα εκπλήρωνε ο Ποσειδώνας γι’ αυτόν, ζητώντας να σκοτώσει ο θεός τον Ιππόλυτο.
Πράγματι, καθώς ο νέος διωγμένος από τον πατέρα του έφευγε πάνω στο άρμα του, πρόβαλε από τη θάλασσα ένας άγριος ταύρος με αποτέλεσμα τα άλογα να αφηνιάσουν και ο Ιππόλυτος πέφτοντας από το άρμα του να μπλεχτεί στα ηνία και να βρει το θάνατο.(4)
O Παυσανίας (ΙΙ.27.4) και οι μετέπειτα πηγές αναφέρουν ότι ο Ασκληπιός, ύστερα από παράκληση της Αρτέμιδος, επανέφερε στη ζωή τον ήρωα, γι’ αυτό και η λατρεία του Ιππολύτου συνδέθηκε με αυτή του Ασκληπιού.
Στον Παυσανία αναφέρεται, επίσης, ότι ο Ιππόλυτος, μετά την επαναφορά
του στη ζωή, πήγε στους Αρικιείς, κατοίκους της Ιταλίας, όπου έκτισε τέμενος της Αρτέμιδος.(5)

Το τέμενος του Ιππολύτου. Λατρεία και ιστορικά στοιχεία
Το τέμενος και το ναό του Ιππολύτου στην Τροιζήνα (Παυσανίας ΙΙ.32.1-4) είχε ιδρύσει, σύμφωνα με την παράδοση, ο Διομήδης, ο οποίος είχε ιδρύσει και τη λατρεία του Επιβατηρίου Απόλλωνα, επειδή είχε γλιτώσει από την κακοκαιρία κατά την επιστροφή του από την Τροία.(6)
O περίβολος και τα κτίσματα του ιερού (εικ. 2, 4), το οποίο βρισκόταν εκτός των τειχών της αρχαίας Τροιζήνας, κτίστηκαν στα τέλη του 4ου αιώνα π.Χ. ή στις αρχές του 3ου αιώνα π.Χ. γύρω από έναν αρχαιότερο πυρήνα λατρείας, ο οποίος εντοπίζεται στο χώρο του μικρού γεωμετρικού τεμένους (εικ. 2, 3).
Εκεί ανακαλύφθηκαν θραύσματα κεραμικής των γεωμετρικών, κλασικών και ελληνιστικών χρόνων, καθώς και πήλινα αντικείμενα, που αναπαριστούσαν ποπάνους (γλυκίσματα) και αποτελούσαν αφιέρωμα στη θεότητα.(7)
Η ύπαρξη σχετικών επιγραφών βεβαιώνει τη λειτουργία Ασκληπιείου στο τέμενος, αλλά φαίνεται ότι το Ασκληπιείο της Επιδαύρου επισκίασε αυτό της Τροιζήνας.
Στην παρακμή του Ασκληπιείου της Τροιζήνας διαδραμάτισε προφανώς σημαντικό ρόλο και ο σεισμός, τον οποίο προκάλεσε η έκρηξη του ηφαιστείου των Μεθάνων, στα μέσα του 3ου αιώνα π.Χ.
Τα κτίρια υπέστησαν τότε σοβαρές φθορές και παρέμειναν σε ερειπιώδη κατάσταση μέχρι τους ρωμαϊκούς χρόνους, οπότε και επισκευάστηκαν.(8)
O περιηγητής Παυσανίας, ο οποίος επισκέφθηκε το ιερό τον 2ο αιώνα μ.Χ., αναφέρει το στάδιο όπου γυμναζόταν ο Ιππόλυτος (ίσως βόρεια της Επισκοπής) και ψηλότερα (στη θέση μάλλον της Επισκοπής) το ναό της Αφροδίτης Κατασκοπίας, απ’ όπου τον παρακολουθούσε κρυφά η Φαίδρα (Παυσανίας ΙΙ.32.3).
Κοντά υπήρχε η μυρτιά, της οποίας τα φύλλα τρυπούσε η Φαίδρα με την περόνη της μέσα στην ερωτική της αγωνία.
Σε μικρή απόσταση από τη μυρτιά βρισκόταν ο τάφος της Φαίδρας και το μνήμα του Ιππολύτου(9) (ίσως στο μικρό γεωμετρικό τέμενος).
O περιηγητής (Παυσανίας ΙΙ.32.4) περιγράφει ακόμη το σπίτι του ήρωα με την πηγή του Ηρακλή, που πιθανότατα εξυπηρετούσε το Aσκληπιείο, το οποίο είχε παρακμάσει στα χρόνια του Παυσανία.
Πιθανώς, η γειτνίαση της κρήνης με το παλιό σέβασμα συνέβαλε στο να εξελιχθεί ο Ιππόλυτος σε θεό-θεραπευτή.(10)

1. Τοπογραφικό σχέδιο της περιοχής της αρχαίας Τροιζήνας. Σε μπλε κύκλο σημειώνεται το τέμενος του Ιππολύτου. Τα άλλα μνημεία είναι: 1. Εκκλησάκι του Αγίου Γεωργίου, 2.Εκκλησάκι του Αγίου Ιωάννη, 3. Ναός Αρτέμιδος Σωτείρας, 4. Αγία Σωτείρα, 5.Πύργος του διατειχίσματος, 6. Ιερό των Μουσών, 7. Διαβολογέφυρο, 8. Αρχαϊκός τάφος, 9. Ρωμαϊκοί τάφοι, 10. Παλαιοχριστιανική βασιλική, 11. Μονή Αγίου Δημητρίου.

2. Κάτοψη των κτιρίων του τεμένους: 1. Ράμπα, 2. Πρόπυλο, 3. Μικρό γεωμετρικό τέμενος και ναΐσκος με πρόσοψη στα δυτικά, 4. Βωμός, 5. Στοά, 6. Ναΐσκος με πρόσοψη στα ανατολικά, 7. Κρήνη, 8. Δυτικά προσκτίσματα εστιατορίου, 9. Εστιατόριο, 10. Ανατολικά προσκτίσματα εστιατορίου.

Στα ελληνιστικά χρόνια, την εποχή της ακμής του καταστερισμού των μυθικών μορφών, ο Ιππόλυτος ταυτίστηκε με τον αστερισμό του Ηνιόχου (Παυσανίας ΙΙ.32.1).
Το γεγονός ότι υπήρχε μνήμα («ηρίον») του Ιππολύτου σημαίνει ότι ετιμάτο ως ήρωας στο ίδιο τέμενος όπου ετιμάτο και ως θεός.
Κατά τους αυτοκρατορικούς χρόνους ο Ιππόλυτος ήταν η κυρίαρχη θεότητα στο τοπικό ιερό και είχε έναν ισόβιο ιερέα.
Κάθε κοπέλα που επρόκειτο να παντρευτεί, αφιέρωνε μια τούφα από τα μαλλιά της στο ναό του ζητώντας την εύνοια του ήρωα.
O Λουκιανός, μάλιστα (Περί της συρίης θεού 60) αναφέρει ότι ο θρησκευτικός νόμος στην Τροιζήνα επέβαλλε και στα νεαρά αγόρια να αφιερώσουν την κόμη τους στον Ιππόλυτο.
Την εποχή του Παυσανία υπήρχε, επίσης, πάνδημη γιορτή για τον Ιππόλυτο, κατά την οποία οι Τροιζήνιοι πήγαιναν στο ιερό για τις θυσίες.(11)
Μετά την επικράτηση του χριστιανισμού το αρχαίο υλικό απομακρύνθηκε από τα μνημεία στα οποία ανήκε αρχικά και χρησιμοποιήθηκε για την οικοδόμηση χριστιανικών ναών, όπως η Επισκοπή.
Αρχαίο υλικό, όμως, απομακρυνόταν από το χώρο (για να χρησιμοποιηθεί εκ νέου ως οικοδομικό υλικό) μέχρι και το πρόσφατο παρελθόν.

Τα μνημεία του τεμένους
Το τέμενος του Ιππολύτου καταλαμβάνει έκταση περίπου 4.000 τ.μ.
Τμήμα του συγκροτήματος (η ράμπα, το πρόπυλο, ο ναΐσκος με την πρόσοψη στα δυτικά, το βόρειο τμήμα του περιβόλου του μικρού γεωμετρικού τεμένους, ο βωμός, το εστιατόριο με τα προσκτίσματά του και ο ναός του Ιππολύτου) ανασκάφηκε στα τέλη του 19ου αιώνα από τον Legrand, ενώ ολόκληρο το τέμενος ανέσκαψε ο Welter το 1933.(12)
Το συγκρότημα ήταν προσιτό από επικλινή ράμπα μήκους περίπου 20 μ. (εικ. 2, αρ. 1), η οποία οδηγούσε σε πρόπυλο στη βόρεια πλευρά του περιβόλου. Το πρόπυλο με άξονα Α-Δ είχε μικρό θάλαμο στα ανατολικά, θυραίο τοίχο με τρία ανοίγματα και βαθύ θάλαμο στα δυτικά (εικ. 2, αρ. 2).
Ένας μικρότερος περίβολος ακανόνιστου πεντάπλευρου σχήματος νότια του προπύλου όριζε μικρό φυσικό έξαρμα του εδάφους (εικ. 2, αρ. 3, εικ. 4).
Στο μέσον της δυτικής πλευράς του μικρού αυτού περιβόλου ο φυσικός βράχος είχε λαξευθεί, προκειμένου να δημιουργηθούν βαθμίδες.
Oι βαθμίδες αυτές οδηγούσαν σε ναΐσκο (ένα μικρό ορθογώνιο οικοδόμημα με ανοιχτό προθάλαμο και σηκό), ο οποίος είχε πρόσοψη στα δυτικά και, κατά συνέπεια, ήταν αφιερωμένος στη λατρεία ήρωα.
Στο μικρό αυτό τέμενος βρισκόταν ο αρχαιότερος χώρος λατρείας (ήδη από τη γεωμετρική εποχή, ίσως και πρωιμότερα), γι’ αυτό και ο χώρος θεωρείτο ιδιαίτερα ιερός.

3. Άποψη των λειψάνων του μικρού γεωμετρικού τεμένους από νότια.
Αριστερά διακρίνεται ο βράχος, στον οποίο λαξεύτηκαν οι βαθμίδες για την πρόσβαση στο ναΐσκο με την πρόσοψη στα δυτικά.

Απέναντι από τον γεωμετρικό ναΐσκο, σε απόσταση 8 μ. δυτικά από αυτόν και 8,50 μ. νοτιοδυτικά του προπύλου, σώζονται τα θεμέλια βωμού διαστάσεων 7,15 x 2,40 μ. (εικ. 2, αρ. 4).
O βωμός αυτός ανήκει στον τύπο του επιμήκους, χαμηλού ορθογώνιου βωμού με τετράστυλο.(13)
Αξιοσημείωτο είναι το γεγονός ότι οι βάσεις βρίσκονται στην ίδια ευθεία με τις παραστάδες του ναΐσκου.
Η στενή αυτή σχέση του βωμού με το ναό ως προς τους άξονες οδηγεί στο συμπέρασμα ότι μάλλον κατασκευάστηκαν την ίδια εποχή, μεταξύ της γεωμετρικής εποχής και του 4ου αιώνα π.Χ.(14)
Στον δυτικό τοίχο του περιβόλου, λίγο βορειότερα από τη βοηθητική είσοδο του τεμένους, ήταν κτισμένη μία μικρή ανοικτή στοά με πρόσοψη στα ανατολικά (εικ. 2, αρ. 5), ενώ σε άμεση γειτνίαση με αυτή βρέθηκαν τα θεμέλια ναΐσκου μήκους 6 μ. και πλάτους 9 μ. με είσοδο στα ανατολικά (μάλλον ήταν τετράστυλος εν παραστάσι ναός) (εικ. 2,αρ. 6).(15)
Νότια του ναΐσκου είχε διαμορφωθεί κρηνική κατασκευή με πρόσοψη στα βόρεια (εικ. 2, αρ. 7).
Η κρήνη τροφοδοτούσε το ιερό με πόσιμο νερό απαραίτητο για την εξυπηρέτηση των πρακτικών και των λατρευτικών αναγκών.
Η συγκεκριμένη κρήνη πρέπει να ταυτίζεται με την αναφερόμενη από τον Παυσανία «κρήνη του Ηρακλέους», η οποία βρισκόταν μπροστά από «την οικία του Ιππολύτου».
Αξίζει να σημειωθεί ότι η σύσταση του μεταλλικού νερού που τροφοδοτούσε την κρήνη αποδείχθηκε εργαστηριακά ότι είναι κατάλληλη για την αντιμετώπιση προβλημάτων του στομάχου, καθώς και παθήσεων του δέρματος.(16)
Στον δυτικό τοίχο του μεγάλου τετράγωνου οικοδομήματος και στον νότιο τοίχο του περιβόλου εφάπτεται ένα συγκρότημα 6 μικρών χώρων (εικ. 2, αρ. 8), εκ των οποίων ο ένας περικλείει φρέαρ.
Πιθανότατα στους χώρους αυτούς βρίσκονταν τα μαγειρεία, τα οποία εξυπηρετούσαν το τελετουργικό εστιατόριο, που βρισκόταν αμέσως στα ανατολικά.
Το ανατολικό άκρο του τεμένους οριζόταν από ένα μεγάλο τετράγωνο οικοδόμημα διαστάσεων 30,35 x 31,30 μ. περίπου (εικ. 2, αρ. 9, εικ. 5).
Στο κέντρο σχεδόν του κτιρίου ανοιγόταν μια ορθογώνια περίστυλη αυλή.
Από την αυλή δύο είσοδοι οδηγούσαν στη μεγάλη αίθουσα της νότιας
πλευράς.
Η αίθουσα είχε εσωτερικές διαστάσεις 29,15 x 9,60 μ. και χωριζόταν σε 4 διαμερίσματα, τα οποία ήταν λίγο μικρότερα στη βόρεια πλευρά της αίθουσας, όπου ανοίγονταν οι δύο θύρες.
Από τον νότιο τοίχο τρεις διπλές σειρές κλινών, που δεν χωρίζονταν μεταξύ τους, όριζαν τα διαμερίσματα.

4. Αναπαράσταση του τεμένους: 1. Ναός Ιππολύτου, 2. Εστιατό- ριο, 3. Περίβολος, 4. Ναΐσκος με πρόσοψη στα δυτικά, 5. Βωμός, 6. Ναΐσκος με πρόσοψη στα ανατολικά, 7. Στοά, 8. Δευτερεύουσα είσοδος, 9. Κρήνη, 10. Βοηθητικοί χώροι και φρέαρ, 11. Μικρό γε- ωμετρικό τέμενος, 12. Ράμπα και πρόπυλο.

Τόσο στο ανατολικό όσο και στο δυτικό διαμέρισμα υπήρχαν δύο μεγάλες εστίες, ενώ τα δύο μεσαία είχαν από μία μεγάλη και μία μικρή εστία το καθένα.
Στην ανατολική πτέρυγα του κτιρίου δύο χώροι (χώροι Γ και Δ) εσωτερικών διαστάσεων 4,50 x 6,20 μ. χωρίζονταν μεταξύ τους από έναν διάδρομο πλάτους 1,40 μ.
Στη δυτική πτέρυγα ανοιγόταν η κύρια είσοδος του οικοδομήματος, που επέτρεπε την επικοινωνία με τα άλλα κτίρια του τεμένους.
Ένας διάδρομος πλάτους 1,46 μ. νοτιότερα του κεντρικού άξονα του περιστυλίου οδηγούσε στην αυλή και χώριζε τα δύο διαμερίσματα της πλευράς αυτής (χώροι Α και Λ) (εσωτ. διαστάσεων 6,20 x 4,40 μ. το καθένα), των οποίων η διαμόρφωση και η διαρρύθμιση ήταν όμοια με αυτή τωνμ ανατολικών διαμερισμάτων.(17)
Το κτίριο αυτό λειτουργούσε ως εστιατόριο,(18) δηλαδή ως χώρος στον οποίο δειπνούσαν οι πιο επιφανείς πολίτες μετά τις θυσίες.

5. Άποψη του εστιατορίου και των ανατολικών του προσκτισμάτων από νοτιοανατολικά. Στο κέντρο διακρίνεται η αυλή και η νότια αίθουσα του εστιατορίου

Θα πρέπει να εικάσει κανείς ότι και στη βόρεια πτέρυγα θα υπήρχαν αντίστοιχοι χώροι εστιάσεως (χώροι Ε-Κ).
Στα δύο δωμάτια της δυτικής πτέρυγας (χώροι Α και Λ), ίσως και στα δύο της ανατολικής (χώροι Γ και Δ) είναι πιθανό να παρετίθετο το δείπνο σε χθόνιες θεότητες (θεοξενία).
Πιθανώς οι θεότητες αυτές να ήταν ο Ασκληπιός, ο Ιππόλυτος, η Δαμία και η Αυξησία, που λατρεύονταν στο τέμενος του Ιππολύτου, σύμφωνα με τον Παυσανία (ΙΙ.32.1-4).
Στα ανατολικά του κτιρίου υπήρχαν κάποια προσκτίσματα (εικ. 2, αρ. 10), στα οποία οδηγούσε ο διάδρομος της ανατολικής πτέρυγας.
O χαρακτήρας και η χρήση των προσκτισμάτων αυτών παραμένουν ασαφείς.
Νότια του εστιατορίου και σε ψηλότερο επίπεδο από αυτό διακρίνονται τα πώρινα θεμέλια ναού, ο οποίος συνήθως ταυτίζεται με τον αναφερόμενο από τον Παυσανία ναό του Ιππολύτου.
Από τα σωζόμενα στοιχεία προκύπτει ότι επρόκειτο για έναν περίπτερο ναό με πρόναο, σηκό και οπισθόδομο (εικ. 6).

6. Άποψη του ναού του Ιππολύτου από νοτιοανατολικά. Τα θεμέλια του προνάου, του σηκού και του οπισθοδόμου διατηρούνται σε καλύτερη κατάσταση από εκείνα της περίστασης.

Τριάντα μέτρα βόρεια του περιβόλου ίστανται σήμερα τα ερείπια της Επισκοπής, την οποία αναφέρουν όλοι οι περιηγητές (εικ. 7).
Αρχικά πρέπει να υπήρχε στην ίδια θέση μια παλαιοχριστιανική βασιλική, πιθανώς του 6ου αιώνα, στην οποία είχαν χρησιμοποιηθεί αρχιτεκτονικά μέλη όπως οι μαρμάρινοι κίονες.
Τον 11ο αιώνα κτίστηκε ο σταυροειδής εγγεγραμμένος σύνθετου τύπου ναός, ο οποίος επεκτάθηκε προς ανατολάς τον 12ο αιώνα.
Τον 14ο ή τον 15ο αιώνα (μετά το 1382, οπότε πέρασε η περιοχή στα χέρια των Βυζαντινών) προστέθηκε ο εξωνάρθηκας, ενώ τα προσκτίσματα δυτικά του εξωνάρθηκα κτίστηκαν πιθανώς την εποχή της Τουρκοκρατίας.(19)
Το πλάτωμα, όπου είναι κτισμένη η Επισκοπή, περιεβάλλετο στα δυτικά και στα βόρεια από αναλημματικό τοίχο.
Δεύτερος αναλημματικός τοίχος όριζε μικρότερο πλάτωμα, μήκους 190 μ. και πλάτους 20 μ., χαμηλότερα από το πλάτωμα της Επισκοπής και βόρεια αυτού.
O χώρος αυτός ταυτίστηκε από τον Welter με το αναφερόμενο από τον Παυσανία στάδιο του Ιππολύτου.
Το στάδιο, το οποίο δεν έχει ανασκαφεί (οι τοίχοι του δεν φαίνονται καθόλου),
φαίνεται ότι είχε θέσεις μόνο στη μία μακρά του πλευρά, στη νότια.
Αν δεχτούμε ότι το στάδιο βρισκόταν στον συγκεκριμένο χώρο, τότε ο ναός της Αφροδίτης Κατασκοπίας, που κατά τον Παυσανία βρισκόταν «υπέρ αυτού» (Παυσανίας ΙΙ.32.3), πιθανόν να ήταν κτισμένος σε ψηλότερο επίπεδο, εκεί όπου κτίστηκε η Επισκοπή.(20)

Άλλα μνημεία και αξιοθέατα της Τροιζήνας
Εκτός από το τέμενος του Ιππολύτου στην περιοχή της Τροιζήνας υπάρχουν και άλλα αξιόλογα μνημεία (εικ. 1).
Ακολουθώντας το δρόμο προς τον αρχαιολογικό χώρο του Ιππολυτείου συναντά κανείς τα εκκλησάκια του Αγίου Γεωργίου και του Αγίου Ιωάννη, κτισμένα στη θέση παλαιότερων ναών.
Βόρεια αυτών αποκαλύφθηκαν και τα θεμέλια αρχαίου ναού, ο οποίος έχει
ταυτιστεί με το ναό της Αρτέμιδος Σωτείρας.
Το μνημείο δεν είναι ορατό, λόγω της βλάστησης.
Πολύ κοντά υπάρχουν τα ερείπια της Αγίας Σωτείρας, τα οποία έχουν καλυφθεί από τη βλάστηση.
Σώζονται, επίσης, τμήματα των τειχών της αρχαίας πόλης, καθώς και τμήματα του διατειχίσματος.
Ένας από τους πύργους του διατειχίσματος, μάλιστα, αποτελεί τοπόσημο για την περιοχή λόγω του σωζόμενου ύψους του.
Πολύ κοντά στον πύργο και βόρεια αυτού υπάρχει ρωμαϊκό κτίσμα, που έχει ταυτιστεί με το Ιερό των Μουσών.
Δυτικά του πύργου ο δρόμος οδηγεί στο Διαβολογέφυρο, το οποίο αποτελεί μνημείο της φύσης.
Ανατολικά του Ιππολυτείου βρέθηκε αρχαϊκός τάφος, ενώ βορειότερα σώζονται ρωμαϊκά ταφικά κτίσματα.
Σχετικά πρόσφατα ήρθε στο φως μία παλαιοχριστιανική βασιλική σχετικά
μεγάλων διαστάσεων ανατολικά του Γεφυραίου ρέματος.
Νότια του σύγχρονου οικισμού διατηρείται η μεταβυζαντινή μονή του Αγίου Δημητρίου, στην οποία σώζονται σημαντικές τοιχογραφίες.
Όσον αφορά τους νεότερους χρόνους, αξίζει να σημειωθεί ότι στην Τροιζήνα συνήλθε η Γ΄ Εθνοσυνέλευση το 1827.
Στην ευρύτερη περιοχή μπορεί κανείς να επισκεφθεί το επίνειο της αρχαίας Τροιζήνας, τον Πώγωνα (σήμερα ονομάζεται Βίδι), όπου είχαν ελλιμενιστεί τα πλοία των Ελλήνων πριν από τη ναυμαχία της Σαλαμίνας. Ακόμη αξίζει μια επίσκεψη στις αρχαιότητες των Μεθάνων, στο ιερό του Ποσειδώνα
στην Καλαυρεία (στον Πόρο), καθώς και στους μυκηναϊκούς τάφους στη Μαγούλα Γαλατά.

7. Η Επισκοπή από νότια. O νότιος τοίχος της αντιμετωπίζει σοβαρό στατικό πρό- βλημα. Σε πρώτο πλάνο διακρίνεται ο αρχαίος βωμός.

Η κατάσταση και τα προβλήματα των μνημείων και του χώρου σήμερα
Το Ιππολύτειο αποτελεί έναν αξιόλογο αρχαιολογικό χώρο με μνημεία διαφόρων εποχών (από τους γεωμετρικούς χρόνους μέχρι και τα πρώτα χρόνια της Τουρκοκρατίας), ο οποίος παρά τη σημασία του δεν έχει τύχει μέχρι στιγμής της απαραίτητης προσοχής.
Σήμερα ορισμένα από τα αρχαία μνημεία αντιμετωπίζουν προβλήματα λόγω εγγενών αδυναμιών του υλικού (συγκεκριμένα του πωρολίθου) και στατικά προβλήματα, κυρίως λόγω ωθήσεων των γαιών.
Η Επισκοπή αντιμετωπίζει σοβαρότατο στατικό πρόβλημα (στον νότιο τοίχο της), το οποίο θα πρέπει να επιλυθεί άμεσα για την προστασία του ίδιου του μνημείου, αλλά και των επισκεπτών.
O αρχαιολογικός χώρος είναι απερίφρακτος, δεν υπάρχουν ενημερωτικές πινακίδες μπροστά από τα μνημεία και απουσιάζουν κατάλληλες διαμορφώσεις για την εξυπηρέτηση των λίγων επισκεπτών.
Είναι, όμως, άξιο αναφοράς ότι η ΚΣΤ΄ Εφορεία Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων φροντίζει τακτικότατα για τον ευπρεπισμό του χώρου του Ιππολυτείου και τον καθαρισμό του από την περιττή βλάστηση.

Προτάσεις για την προστασία και την ανάδειξη του τεμένους του Ιππολύτου και των άλλων μνημείων της περιοχής
Για τα υπόλοιπα μνημεία της αρχαίας Τροιζήνας προτείνεται ο καθαρισμός τους από την περιττή βλάστηση, η διάνοιξη δρόμων προς αυτά και η τοποθέτηση πινακίδων για τη διευκόλυνση των επισκεπτών.
Γενικότερα, η ένταξη του συγκροτήματος του Ιππολυτείου και των άλλων μνημείων της Τροιζήνας σε ένα ευρύτερο δίκτυο αρχαιολογικών χώρων της περιοχής (π.χ. Επίδαυρος, Μέθανα, Βίδι, Μαγούλα Γαλατά, Πόρος) θα εξασφάλιζε την προβολή των χώρων που δεν είναι γνωστοί στο ευρύ κοινό.
Η ανάγκη για τη διενέργεια συστηματικών και εκτεταμένων ανασκαφών στην
ευρύτερη περιοχή της αρχαίας πόλης είναι αισθητή, αλλά μια ανάλογη προσπάθεια θα αποδεικνυόταν πολυδάπανη.
Τέλος, ένα νομοθετικό μέτρο, το οποίο θα μπορούσε να συντελέσει στην προστασία όλων των μνημείων (ανεσκαμμένων και μη), του φυσικού περιβάλλοντός τους και του χαρακτήρα της περιοχής, είναι ο καθορισμός ζωνών προστασίας Α και Β.

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ 1. Ν. Φαράκλας, «Τροιζηνία, Καλαυρεία, Μέθανα», Αρχαίες Ελληνικές Πόλεις 10, Αθηναϊκό Κέντρο Oικιστικής, Αθήνα 1972, σ. 2 και 10• Παυσανίας, Κορινθιακά-Λακωνικά, εκδ. Ν. Παπαχατζής, Εκδοτική Αθηνών, Αθήνα 1994, σ. 241, σημ. 1. 2. Παυσ., Κορινθιακά-Λακωνικά, ό.π., σ. 245-246, σημ. 2, σ. 249, σημ. 2• Ph. Legrand, «Antiquites de Trezene», BCH 29 (1905), σ. 275. 3. Πάπυρος-Λαρούς-Mπριτάννικα, λ. «Tροιζήν», τ. 58• Παυσ., Κορινθιακά-Λακωνικά, ό.π., σ. 241, 244-245• Φαράκλας, ό.π., σ. 20. 4. Παυσ., Αττικά, ό.π., σ. 312, κείμ. και σημ.1-4• Πάπυρος-Λαρούς-Mπριτάννικα, λ. «Iππόλυτος», τ. 30. Το ίδιο το όνομα του Ιππολύτου αυτό ακριβώς δηλώνει: την αποχαλίνωση των αλόγων. Για περισσότερα στοιχεία σχετικά με το μύθο αυτό και τη σχέση Ποσειδώνα - Ιππολύτου, βλ. Ν.Κατσωνοπούλου, «Παρατηρήσεις στη λατρεία του Ποσειδώνος στην Τροιζηνία», στο Ε. Κονσολάκη-Γιαννοπούλου (επιμ.), Αργοσαρωνικός, Πρακτικά 1ου Διεθνούς Συνεδρίου Ιστορίας και Αρχαιολογίας του Αργοσαρωνικού, Πόρος, 26-29 Ιουνίου 1998, Αθήνα 2003, τόμ. 2, σ. 120-121. 5. Πάπυρος-Λαρούς-Mπριτάννικα, λ. «Iππόλυτος», τ. 30. 6. Στο ίδιο• Παυσ., Κορινθιακά-Λακωνικά, ό.π., σ. 252. Στο ίδιο τέμενος πρέπει να υπήρχε (κατά την περιγραφή του Παυσανία, II.32.2) και κάποιος ναΐσκος της Δαμίας και της Αυξησίας. Προς τιμήν τους, μάλιστα, γίνονταν εορτές, οι οποίες ονομάζονταν Λιθοβόλια. 7. Legrand, ό.π., σ. 300• G.F. Welter, Troizen und Kalaureia, Gebr. Mann, Berlin 1941, σ. 34. 8. Φαράκλας, ό.π., σ. 39• Welter, ό.π., σ. 35• Παυσ., Κορινθιακά-Λακωνικά, ό.π., σ. 249, σημ. 2. 9. Παυσ., Κορινθιακά-Λακωνικά, ό.π., σ. 252, κείμ. και σημ. 4, 5, και Αττικά, ό.π., σ.312• Πάπυρος-Λαρούς-Mπριτάννικα, λ. «Iππόλυτος», τ. 30, και λ. «Tροιζήν», τ. 58. 10. Πάπυρος-Λαρούς-Mπριτάννικα, λ. «Iππόλυτος», τ. 30• Παυσ., Κορινθιακά-Λακωνικά, ό.π., σ. 253, κείμ. και σημ. 1, 2. 11. Παυσ., Κορινθιακά-Λακωνικά, ό.π., σ. 249-251, κείμ. και σημ., 252, σημ.1• Πάπυρος-Λαρούς-Mπριτάννικα λ. «Iππόλυτος», τ. 30. Το γεγονός ότι ο Ιππόλυτος λατρευόταν ως σημαντική θεότητα κατά τους χρόνους αυτούς διαπιστώνεται από νομίσματα της εποχής, στα οποία απεικονίζεται ο ήρωας. Bλ. Μ. Oικονομίδου, «Νομίσματα και θρησκευτική παράδοση της Τροιζή- νας», στο Ε. Κονσολάκη-Γιαννοπούλου (επιμ.), Αργοσαρωνικός, Πρακτικά 1ου Διεθνούς Συνεδρίου Ιστορίας και Αρχαιολογίας του Αργοσαρωνικού, Πόρος, 26-29 Ιουνίου 1998, 2, Αθήνα 2003, σ. 109 και εικ. 6-8. 12. Ph. Legrand, «Fouilles de Trezene», BCH 21 (1897), σ. 543-551•του ίδιου, «Antiquites de Trezene», ό.π., σ. 287-302• του ίδιου, «Nouvelles οbservations sur un edifice de Trezene», BCH 30 (1906), σ. 52-57• Welter, ό.π. 13. Ανήκει στον τύπο VI A της κατάταξης του Rupp. Στον ίδιο τύπο ανήκει ο βωμός του Απόλλωνος Πυθίου στους Αλιείς, που χρονολογείται στον 4ο αι. π.Χ. Το τετράστυλο, όμως, εκεί βρισκόταν στο βόρειο άκρο του βωμού και όχι στο μέσον του. Bλ. D.W. Rupp, Greek Altars of the Northeastern Peloponnese c. 750 / 725 B.C. to c. 300 / 275 B.C., Xerox University Microfilms, Ann Arbor, 1974, τόμ. 1, σ. 256, 274, 304-307 και τόμ. 2, σ. 363-364. 14. Στο ίδιο, τόμ. 1, σ. 257-258. 15. Welter, ό.π., σ. 29-30, 35• Φαράκλας, ό.π., σ. 38-39• Παυσ., Κορινθιακά- Λακωνικά, ό.π., σ. 251. 16. R.A. Tomlinson, Greek Sanctuaries, Book Club Associates, London 1976, σ. 44• M. Dillon, Pilgrims and Pilgrimage in Ancient Greece, Routledge, London / New York 1997, σ. 214• Welter, ό.π., σ. 28, 30, 35-36• F. Glaser, Antike Brunnenbauten in Griechenland, Verlag der sterreichischen Akademie der Wissenschaften, Wien 1983, σ. 56-58• Παυσ., Κορινθιακά-Λα- κωνικά, ό.π., σ. 253, κείμ. και σημ. 2. 17. Legrand, «Fouilles de Trezene», ό.π., σ. 545-550• του ίδιου, «Antiquites de Trezene», ό.π. σ. 292-297• του ίδιου, «Nouvelles οbservations sur un edifice de Trezene», ό.π., σ. 52-57• Welter, ό.π., σ. 28-29, 31-35. 18. Legrand, «Nouvelles οbservations sur un edifice de Trezene», ό.π., σ. 52- 57• A. Frickenhaus, «Griechische Banketth user», JdI 32 (1917), σ. 114-118• Welter, ό.π., σ. 28-29, 32• R.A. Tomlinson, «Two buildings in sanctuaries of Asklepios», JHS 89 (1969), σ.109, 115-116. 19. Α. Oρλάνδος, «Η Επισκοπή του Δαμαλά», ΑΒΜΕ 5 (1939-1940), σ. 30-31, 33• Π. Λαζαρίδης, «Η Επισκοπή του Δαμαλά», ΔΧΑΕ 2 (1960-1961), σ. 223, 225. 20. Welter, ό.π., σ. 37-38. ΠHΓEΣ EIKONΩN Eικ. 1: Ε. Κονσολάκη-Γιαννοπούλου (επιμ.), Αργοσαρωνικός, Πρακτικά 1ου Διεθνούς Συνεδρίου Ιστορίας και Αρχαιολογίας του Αργοσαρωνικού, Πόρος, 26-29 Ιουνίου 1998, Αθήνα 2003, τόμ. 2, σ. 137, εικ. 1. Eικ. 2 (υπόβαθρο): Welter G.F., Troizen und Kalaureia, Gebr. Mann, Berlin 1941, πίν. 11. Eικ. 3: Παυσανίας, Ελλάδος Περιήγησις, Κορινθιακά-Λακωνικά, εκδ. N. Παπαχατζής, Εκδοτική Αθηνών, Αθήνα 1994, εικ. 283. ΒΙΒΛΙOΓΡΑΦIΑ FRICKENHAUS A., «Griechische Banketth user», JdI 32 (1917), σ. 114-118. GLASER F., Antike Brunnenbauten in Griechenland, Wien 1983, σ. 103-106. KNELL H., «Troizen, Tempel des Hippolytos (?)», AA 93 (1978), σ. 397-406, 675-676. ΚONΣOΛAKH-ΓIANNOΠOYΛOY Ε., «Νέα ευρήματα από την αρχαία Τροιζήνα», στο Ε. ΚONΣOΛAKH-ΓIANNOΠOYΛOY (επιμ.), Αργοσαρωνικός, Πρακτικά 1ου Διεθνούς Συνεδρίου Ιστορίας και Αρχαιολογίας του Αργοσαρωνικού, Πόρος, 26-29 Ιουνίου 1998, Αθήνα 2003, τόμ. 2, σ. 127-158. ΚOYPENTA-ΡAΠTAKH Α., «Ανασκαφικές εργασίες στην Τροιζήνα», ΑΔ 35 (1980), Β1 Χρονικά, σ. 98-99, πίν. 29 α-β, 30 α. ΛAZAPIΔHΣ Π., «Η Επισκοπή του Δαμαλά», ΔΧΑΕ 2 (1960-1961), σ.195-226, πίν. 66-73. LEGRAND Ph., «Fouilles de Trezene», BCH 21 (1897), σ. 543-551, πίν.XIII. –, «Antiquites de Trezene», BCH 29 (1905), σ. 269-318, πίν.XVII. –, «Nouvelles οbservations sur un edifice de Trezene», BCH 30 (1906), σ. 52-57. MEYER E., «Troizen», RE 7.1 (1939), σ. 618-654. OIKONOMIΔOY Μ., «Νομίσματα και θρησκευτική παράδοση της Τροιζήνας», στο Ε. ΚONΣOΛAKH-ΓIANNOΠOYΛOY (επιμ.) Αργοσαρωνικός, Πρακτικά 1ου Διεθνούς Συνεδρίου Ιστορίας και Αρχαιολογίας του Αργοσαρωνικού, Πόρος, 26-29 Ιουνίου 1998, Αθήνα 2003, τόμ. 2, σ. 109 και εικ.6-8 OPΛANΔOΣ Α., «Η Επισκοπή του Δαμαλά», ΑΒΜΕ 5 (1939-1940), σ. 17-33. ΠAYΣANIAΣ, Ελλάδος Περιήγησις, Αττικά, εκδ. N. Παπαχατζής, Εκδοτική Αθηνών, Αθήνα 1994, σ. 311-312. ΠAYΣANIAΣ, Ελλάδος Περιήγησις, Κορινθιακά-Λακωνικά, εκδ. N. Παπαχατζής, Εκδοτική Αθηνών, Αθήνα 1994, σ. 241-258, 496-500. RUPP D.W., Greek Altars of the Northeastern Peloponnese c.750 / 725 B.C. to c. 300 / 275 B.C., Xerox University Microfilms, Ann Arbor 1974, τόμ. 1, σ. 256-258, 272-275, 304-307 και 2, σ. 360-375. TOMLINSON R.A., «Two buildings in sanctuaries of Asklepios», JHS 89 (1969), σ.106-117. ΦAPAKΛAΣ Ν., «Τροιζηνία, Καλαυρεία, Μέθανα», Αρχαίες Ελληνικές Πόλεις 10, Αθηναϊκό Κέντρο Oικιστικής, Αθήνα 1972. WELTER G.F., Troizen und Kalaureia, Gebr. Mann, Berlin 1941.

Αναδημοσίευση από: www.arxaiologia.gr/assets/media/PDFofIssues/2323.pdf

ΠΗΓΗ: www.arxaiologia.gr

Το αρχαιολογικό Μουσείο του Πόρου

2009-05-09T10:00:00.003+03:00

Από την Ελένη Κονσολάκη-Γιαννοπούλου (Αρχαιολόγος)

Το Αρχαιολογικό Μουσείο του Πόρου κτίστηκε στη διετία 1967-1968 στη θέση της παλαιάς οικείας του Αλέξανδρου Κοριζή (Πρωθυπουργού της Ελλάδας το 1941), η οποία δωρήθηκε από τους κληρονόμους του στο Ελληνικό Δημόσιο για τον σκοπό αυτό.
Στο Μουσείο υπάρχουν δύο αίθουσες έκθεσης, μία στο ισόγειο και μία στον όροφο του κτιρίου, που φιλοξενούν εκθέματα από όλη την περιοχή της Τροιζηνίας, καθώς και τα ευρήματα των παλαιών ανασκαφών του Φιλαδελφέως στην Ερμιόνη.

Η έκθεση του ισογείου περιλαμβάνει γλυπτά, επιγραφές και αρχιτεκτονικά μέλη από την Τροιζήνα, την Καλαύρεια και τα Μέθανα.
Στον προθάλαμο της αίθουσας εκτίθεται ένα μεγάλο ανάγλυφο με παράσταση σκύλου, λαξευμένο σε ογκώδη λιθόπλινθο με αναθυρώσεις που δείχνουν ότι ήταν ενσωματωμένο σε αρχαίο οικοδόμημα.
Βρέθηκε στην περιοχή του Αγίου Γεωργίου στην κοιλάδα της Φούσας (κοντά στο χωριό άνω φανάρι), όπου είναι από παλιά γνωστή η ύπαρξη εκτεταμένου αρχαίου οικισμού και νεκροταφείων.

Στον ίδιο χώρο έχει εκτεθεί και ένα γύψινο εκμαγείο της φημισμένης ενεπίγραφης στήλης από την Τροιζήνα με το κείμενο του αθηναϊκού ψηφίσματος που πρότεινε ο Θεμιστοκλής το 480 π.Χ. για την αντιμετώπιση της περσικής εισβολής.
Το πρωτότυπο της στήλης αυτής, όπως είναι γνωστό, βρίσκεται σήμερα στο Επιγραφικό Μουσείο Αθηνών (ΕΜ 13330).

Στα επιγραφικά εκθέματα περιλαμβάνονται επίσης ένα αρχαϊκό επίγραμμα (γύρω στο 600 π.Χ.) χαραγμένο σε κυβόλιθο από τραχείτη, επιτάφειο σήμα του Ανδροκλή, γιου του Ευμάρη, που βρέθηκε στα Μέθανα, ένα τιμητικό ψήφισμα της πόλης της Τροιζήνας για τον Εχίλαο Φιλωνίδου από τις Πλαταιές (369 π.Χ.), και το ενεπίγραφο βάθρο ενός χάλκινου ανδριάντα του αυτοκράτορα της Ρώμης Μάρκου Αυρηλίου, ανάθημα της πόλης των Μεθάνων (175-180 μ.Χ.).

Η γλυπτική των κλασικών χρόνων αντιπροσωπεύεται από δύο αγαλματίδια, ένα γυμνό αγόρι και μια γυναίκα με χιτώνα και ιμάτιο, που προέρχονται από τις παλαιές ανασκαφές του Legrand στην ακρόπολη της Τροιζήνας, από ένα αγαλματίδιο του Ασκληπιού, που βρέθηκε στην ανασκαφή του Wide στην Καλαύρεια, και από μερικές επιτύμβιες στήλες του 4ου αι. π.Χ., πρόσφατα ευρήματα από την περιοχή των νεκροταφείων της αρχαίας πόλης.
Ανάμεσα στις τελευταίες ξεχωρίζει ένα αξιόλογο επιτύμβιο ανάγλυφο με υπερφυσικού μεγέθους παράσταση γυναίκας, που φοράει Αργείο πέπλο με χαμηλό κόλπο και ιμάτιο που κάλυπτε και το κεφάλι.
Το κεφάλι με το λαιμό, καθώς και οι βραχίονες, ήταν ένθετα, κατασκευασμένα από χωριστά κομμάτια μαρμάρου.
Οι περισσότερες όμως από τις επιτύμβιες στήλες της Τροιζήνας ανήκουν στους αυτοκρατορικούς χρόνους, περίοδο κατά την οποία κατασκευάστηκε και μια σειρά από επιβλητικά ταφικά μνημεία γύρω από τα τείχη της πόλης. Ιδιαίτερο προσωπογραφικό ενδιαφέρον παρουσιάζει η επιτάφια στήλη του Καλαυρεάτη ρήτορα Ξενοκράτη, γιου του Μόσχου, ο οποίος σκοτώθηκε σε μάχη για την πατρίδα του, όπως αναφέρει το χαραγμένο επίγραμμα που χρονολογείται στον 3ο αι. π.Χ.
Η στήλη βρέθηκε στην περιοχή προς τα ΒΔ του ιερού του Ποσειδώνος, όπου τοποθετούνται τα νεκροταφεία της αρχαίας Καλαύρειας.

Μια συνοπτική εικόνα της μορφής των κιονοκράνων των τριών κύριων αρχιτεκτονικών ρυθμών και της εξέλιξής τους από τους αρχαϊκούς έως τους ρωμαϊκούς χρόνους προσφέρεται στον επισκέπτη με μια σειρά κιονοκράνων από την παλαιά ανασκαφή των Σουηδών στο Ιερό του Ποσειδώνα στην Καλαύρεια, ένα δωρικό του 6ου αι. π.Χ., ένα άλλο, επίσης δωρικό, του 5ου αι. π.Χ. και ένα γωνιαίο ιωνικό του 4ου αι. π.Χ., που συμπληρώνεται με δύο παραδείγματα κορινθιακών κιονοκράνων της ρωμαϊκής περιόδου, το ένα από τα Μέθανα και το άλλο από την Τροιζήνα.
Το δεύτερο από αυτά είναι διακοσμημένο στις δύο κύριες όψεις του με ανάγλυφα προσωπεία, που μαρτυρούν την προέλευσή του από θεατρικό οικοδήμημα.
Η παλαιοχριστιανική αρχιτεκτονική αντιπροσωπεύεται επίσης στην έκθεση με κιονόκρανα και επιθήματα αυτής της περιόδου από την ευρύτερη περιοχή της Τροιζήνας.

Στην ίδια αίθουσα εκτίθενται δείγματα από αρχιτεκτονικές τερρακόττες, που προέρχονται από την κεράμωση των κτιρίων του Ιερού του Ποσειδώνα στην Καλαύρεια, από την αρχαία Τροιζήνα και από τα Μέθανα.
Ξεχωριστό ενδιαφέρον παρουσιάζει ένας αρχαϊκός ηγεμόνας καλυπτήρας με κερατοειδείς προεξοχές (τέλη 7ου - αρχές 6ου αι. π.Χ.), που βρέθηκε σε πρόσφατη ανασκαφή στην Τροιζήνα.
Ιδιαίτερα εντυπωσιακή, καθώς διατηρεί τον γραπτό της διάκοσμο και την υδρορρόη σε σχήμα λεοντοκεφαλής, είναι η γωνιακή πήλινη σίμη από την παλαιά ανασκαφή του Legrand στο Ιερό της Αφροδίτης Ακραίας στην Τροιζήνα, η οποία χρονολογείται γύρω στο 570 π.Χ.

Στον μικρό χώρο πριν από το κλιμακοστάσιο του ορόφου γίνεται μια σύντομη αναδρομή στο ιστορικό της ίδρυσης του Μουσείου του Πόρου.
Εδώ εκτίθεται ένα μαρμάρινο πόδι από υπερφυσικού μεγέθους ανδριάντα των ρωμαϊκών χρόνων (πιθανώς αυτοκρατορικό πορτραίτο), το οποίο βρέθηκε τυχαία το 1956 από ένα μαθητή του Γυμνασίου στο ιερό του Ποσειδώνα και θεωρήθηκε αρχικά ότι ανήκε σε άγαλμα του θεού.
Αυτό ήταν το πρώτο απόκτημα της Αρχαιολογικής Συλλογής του Πόρου, που ιδρύθηκε τότε από έναν αρχαιόφιλο καθηγητή Γαλλικών, τον Χρήστο Φουρνιάδη, και αποτέλεσε τον πυρήνα της σημερινής συλλογής του Μουσείου.
Ο τρόπος παρουσίασης του ευρήματος αναπαριστά την πρώτη έκθεσή του από τον Φουρνιάδη , καθώς έχει χρησιμοποιηθεί η ίδια μικρή προθήκη και χειρόγραφη πινακίδα που κατασκεύασε εκείνος, με τα δικά του γλαφυρά σχόλια.

Στην αίθουσα του ορόφου έχουν εκτεθεί κυρίως κεραμικά ευρήματα (αγγεία και ειδώλια) από την ευρύτερη περιοχή της Τροιζηνίας και από την Ερμιόνη. Στα εκθέματα της προϊστορικής περιόδου συμπεριλαμβάνονται τα ευρήματα των μυκηναϊκών θολωτών τάφων που ανασκάφηκαν πρόσφατα στην Μαγούλα του Γαλατά (αγγεία, ειδώλια, κοσμήματα, χάλκινα όπλα, λίθινα βέλη κλπ.), με χαρακτηριστικό δείγμα της ισχύος και του πλούτου των τοπικών ηγεμόνων ένα χάλκινο ξίφος τύπου Α, με επάργυρα καρφιά στη θέση στερέωσης της λαβής.

Μια καλή εικόνα της μυκηναϊκής κεραμικής της περιοχής, που ήταν ως πρόσφατα άγνωστη, προσφέρουν τα αγγεία από τους θαλαμοειδείς τάφους που ερευνήθηκαν κατά την τελευταία δεκαπενταετία στην Απάθεια του Γαλατά.

Εδώ εκτίθεται και ένα μέρος από τα ευρήματα (αγγεία, ειδώλια και κοσμήματα) της ανασκαφής του μυκηναϊκού ιερού στον Άγιο Κωνσταντίνο των Μεθάνων.

Εντυπωσιακός είναι ο μεγάλος αριθμός των ζωόμορφων ειδωλίων, που ανήκουν όλα στον δημοφιλή τύπο του βοοειδούς, με τις γνωστές παραλλαγές ως προς τη διακόσμηση του σώματος (κυματοειδείς ή ευθύγραμμες ταινίες, κάθετες γραμμές με ραχιαία ταινία κλπ.).
Ιδιαίτερα σημαντικό, καθώς δεν σώζονται πολλά παραδείγματα αυτού του κοροπλαστικού τύπου σε τόσο πλήρη μορφή, είναι το ειδώλιο του μυκηναίου κρανοφόρου ιππέα.
Τα υπόλοιπα ευρήματα του ιερού, ειδικά οι σπανιότεροι τύποι μυκηναϊκών ειδωλίων (ταυροκαθάπτης, ιππείς και άρματα με αναβάτες) που απέδωσε η ανασκαφή του Αγίου Κωνσταντίνου, εκτίθενται σήμερα στο Μουσείο του Πειραιά.

Οι τελευταίες φάσεις της μυκηναϊκής περιόδου (Πρώιμη και Μέση ΥΕ ΙΙΙ Γ) εμφανίζονται στην έκθεση με τα ευρήματα από τη βραχονησίδα Μόδι (ανατολικά του Πόρου), μερικά από τα οποία προέρχονται από παλαιότερη επιφανειακή περισυλλογή του Α. Κύρου και άλλα από τις ανασκαφές που πραγματοποίησε εκεί η Β' Εφορεία Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων κατά την τελευταία τριετία.
Τη σημασία αυτής της θέσης για τους θαλάσσιους δρόμους του Αργοσαρωνικού και το ρόλο που μπορεί να έχει παίξει στο διαμετακομιστικό εμπόριο της Μετανακτορικής περιόδου δείχνει ένα θραύσμα εικονιστικού κρατήρα με παράσταση πολεμιστών της Μέσης ΥΕ ΙΙΙ Γ ( 12ος αι. π.Χ.), που φαίνεται ότι μεταφέρθηκε εκεί προς εξαγωγή από κάποιο αγγειοπλαστικό εργαστήριο της Αργολίδας.

Στην πρωτογεωμετρική περίοδο ανήκουν δύο μεγάλοι αμφορείς που βρέθηκαν στις παλαιές ανασκαφές του Στάη στην Τροιζήνα.
Από το Κάτω Φανάρι (Δρυόπη) της Τροιζηνίας προέρχονται ένας άλλος αμφορέας των υστερογεωμετρικών χρόνων και ένας αξιόλογος ωοειδής κρατήρας με παράσταση σφίγγας και ταύρου, που χρονολογείται στο α' μισό του 7ου αι. π.Χ.

Στην Αρχαϊκή Εποχή ( τον 7ο και 6ο αι. π.Χ.) ανήκουν επίσης τα κεραμικά ευρήματα από το ιερό του Ποσειδώνα στην Καλαύρεια (αρύβαλλοι και ειδώλια) και από την ανασκαφή του Legrand στο Ιερό της Δήμητρας Θεσμοφόρου στη Τροιζήνα (μικρογραφικά λυχνάρια και σκυφίδια).

Η έκθεση του ορόφου περιλαμβάνει ακόμη μία ενδιαφέρουσα σειρά κοροπλαστικών έργων και αρκετά αγγεία των κλασικών, ελληνιστικών και ρωμαϊκών χρόνων, που προέρχονται από τα νεκροταφεία της Αρχαίας Τροιζήνας, των Μεθάνων και της Ερμιόνης.
Σε τάφους παιδιών βρέθηκαν θήλαστρα, πήλινες κούκλες με κινητά μέλη (νευρόσπαστα) και ένα παιχνίδι με αστραγάλους (κότσια).
Την εικόνα της καθημερινής ζωής των αρχαίων δίνουν τα απλά πήλινα σκεύη φαγητού και πόσης που χρησιμοποιούσαν στο τραπέζι τους, οι πήλινες αγνύθες (υφαντικά βάρη) από τους αργαλειούς τους, οι χάλκινοι καθρέφτες και οι μετάλλινες στλεγγίδες (ξύστρες για τον καθαρισμό του σώματος).

Στους ύστερους χρόνους της αρχαιότητας χρονολογείται ένα πήλινο ηλιακό ρολόι επίπεδου τύπου, του οποίου σώθηκε μόνο ένα μικρό τμήμα.
Βρέθηκε στην περιοχή της Τροιζήνας μέσα στην επίχωση ενός χριστιανικού καμαροσκέπαστου τάφου.
Από τάφους των χριστιανικών χρόνων που ανασκάφηκαν κατά την τελευταία εικοσαετία στην Τροιζήνα και στα Μέθανα προέρχονται επίσης μερικά πήλινα αγγεία, λυχνάρια και κοσμήματα, που αντιπροσωπεύουν στην έκθεση την παλαιοχριστιανική και τη βυζαντινή περίοδο.

Συντάκτης
Ελένη Κονσολάκη - Γιαννοπούλου, αρχαιολόγος

Αναδημοσίευση από:
www.arxaiologia.gr/assets/media/PDF/migrated/81_135-138.pdf

odysseus.culture.gr/h/1/gh151.jsp?obj_id=3494

Περιοδικό Αρχαιολογία και Τέχνες Τεύχος 81 Δεκέμβριος 2001 σελ.135-138
www.arxaiologia.gr/site/content.php?sel=57

ΠΗΓΗ: www.arxaiologia.gr
ΠΗΓΗ: www.culture.gr

Ευρήματα από την Αρχαία Τροιζήνα

2009-05-08T10:00:00.004+03:00

Έχουν βρεθεί στην Τροιζήνα και την γύρω περιοχή και μπορεί να δει κάποιος στο Αρχαιολογικό Μουσείο του Πόρου:

- Η φημισμένης ενεπίγραφη στήλη από την Τροιζήνα με το κείμενο του αθηναϊκού ψηφίσματος που πρότεινε ο Θεμιστοκλής το 480 π.Χ. για την αντιμετώπιση της περσικής εισβολής. (γύψινο εκμαγείο)
Το πρωτότυπο της στήλης αυτής, βρίσκεται σήμερα στο Επιγραφικό Μουσείο Αθηνών

- Ένα τιμητικό ψήφισμα της πόλης της Τροιζήνας για τον Εχίλαο Φιλωνίδου από τις Πλαταιές (369 π.Χ.).

- Δύο αγαλματίδια, ένα γυμνό αγόρι και μια γυναίκα με χιτώνα και ιμάτιο, που προέρχονται από τις παλαιές ανασκαφές του Legrand στην ακρόπολη της Τροιζήνας και αντιπροσωπεύουν την γλυπτική των κλασικών χρόνων.

- Επιτύμβιες στήλες του 4ου αι. π.Χ., πρόσφατα ευρήματα από την περιοχή των νεκροταφείων της αρχαίας πόλης. Ανάμεσα στις τελευταίες ξεχωρίζει ένα αξιόλογο επιτύμβιο ανάγλυφο με υπερφυσικού μεγέθους παράσταση γυναίκας, που φοράει αργείο πέπλο με χαμηλό κόλπο και ιμάτιο που κάλυπτε και το κεφάλι. Το κεφάλι με το λαιμό, καθώς και οι βραχίονες, ήταν ένθετα, κατασκευασμένα από χωριστά κομμάτια μαρμάρου. Οι περισσότερες όμως από τις επιτύμβιες στήλες της Τροιζήνας ανήκουν στους αυτοκρατορικούς χρόνους, περίοδο κατά την οποία κατασκευάστηκε και μια σειρά από επιβλητικά ταφικά μνημεία γύρω από τα τείχη της πόλης.

- Κορινθιακό κιονόκρανο της ρωμαϊκής περιόδου διακοσμημένο στις δύο κύριες όψεις του με ανάγλυφα προσωπεία, που μαρτυρούν την προέλευσή του από θεατρικό οικοδήμημα.

- Κιονόκρανα και επιθήματα παλαιοχριστιανικής αρχιτεκτονικής.

- Ένας αρχαϊκός ηγεμόνας καλυπτήρας με κερατοειδείς προεξοχές (τέλη 7ου - αρχές 6ου αι. π.Χ.), που βρέθηκε σε πρόσφατη ανασκαφή στην Τροιζήνα. Ιδιαίτερα εντυπωσιακή, καθώς διατηρεί τον γραπτό της διάκοσμο και την υδρορρόη σε σχήμα λεοντοκεφαλής, είναι η γωνιακή πήλινη σίμη από την παλαιά ανασκαφή του Legrand στο Ιερό της Αφροδίτης Ακραίας στην Τροιζήνα, η οποία χρονολογείται γύρω στο 570 π.Χ.

- Κεραμικά ευρήματα (αγγεία και ειδώλια) από την ευρύτερη περιοχή της Τροιζηνίας

- Δύο μεγάλοι αμφορείς από την πρωτογεωμετρική περίοδο που βρέθηκαν στις παλαιές ανασκαφές του Στάη στην Τροιζήνα.

- Κεραμικά ευρήματα (μικρογραφικά λυχνάρια και σκυφίδια) από την Αρχαϊκή Εποχή (τον 7ο και 6ο αι. π.Χ.), από την ανασκαφή του Legrand στο Ιερό της Δήμητρας Θεσμοφόρου στη Τροιζήνα.

- Κοροπλαστικά έργα και αρκετά αγγεία των κλασικών, ελληνιστικών και ρωμαϊκών χρόνων, που προέρχονται από τα νεκροταφεία της Αρχαίας Τροιζήνας των Μεθάνων και της Ερμιόνης.

-Σε τάφους παιδιών βρέθηκαν θήλαστρα, πήλινες κούκλες με κινητά μέλη (νευρόσπαστα) και ένα παιχνίδι με αστραγάλους (κότσια). Την εικόνα της καθημερινής ζωής των αρχαίων δίνουν τα απλά πήλινα σκεύη φαγητού και πόσης που χρησιμοποιούσαν στο τραπέζι τους, οι πήλινες αγνύθες (υφαντικά βάρη) από τους αργαλειούς τους, οι χάλκινοι καθρέφτες και οι μετάλλινες στλεγγίδες (ξύστρες για τον καθαρισμό του σώματος).

-Ένα πήλινο ηλιακό ρολόι επίπεδου τύπου, του οποίου σώθηκε μόνο ένα μικρό τμήμα. Χρονολογείται στους ύστερους χρόνους της αρχαιότητας και βρέθηκε στην περιοχή της Τροιζήνας μέσα στην επίχωση ενός χριστιανικού καμαροσκέπαστου τάφου.

- Πήλινα αγγεία, λυχνάρια και κοσμήματα, που αντιπροσωπεύουν την παλαιοχριστιανική και τη βυζαντινή περίοδο και προέρχονται από τάφους των χριστιανικών χρόνων που ανασκάφηκαν κατά την τελευταία εικοσαετία στην Τροιζήνα.

- Ένα μεγάλο ανάγλυφο με παράσταση σκύλου, λαξευμένο σε ογκώδη λιθόπλινθο με αναθυρώσεις που δείχνουν ότι ήταν ενσωματωμένο σε αρχαίο οικοδόμημα. Βρέθηκε στην περιοχή του Αγίου Γεωργίου στην κοιλάδα της Φούσας (κοντά στο χωριό Άνω Φανάρι), όπου είναι από παλιά γνωστή η ύπαρξη εκτεταμένου αρχαίου οικισμού και νεκροταφείων.

- Ευρήματα των μυκηναϊκών θολωτών τάφων στην Μαγούλα του Γαλατά (αγγεία, ειδώλια, κοσμήματα, χάλκινα όπλα, λίθινα βέλη κλπ.), με χαρακτηριστικό δείγμα της ισχύος και του πλούτου των τοπικών ηγεμόνων ένα χάλκινο ξίφος τύπου Α, με επάργυρα καρφιά στη θέση στερέωσης της λαβής (προϊστορική περίοδος)

- Αγγεία από τους θαλαμοειδείς τάφους που ερευνήθηκαν κατά την τελευταία δεκαπενταετία στην Απάθεια του Γαλατά και προσφέρουν μια καλή εικόνα της μυκηναϊκής κεραμικής της περιοχής.

- Ένας αμφορέας των υστερογεωμετρικών χρόνων και ένας αξιόλογος ωοειδής κρατήρας με παράσταση σφίγγας και ταύρου, που χρονολογείται στο α' μισό του 7ου αι. π.Χ. και προέρχονται από το Κάτω Φανάρι (Δρυόπη)

- Πολλά άλλα αρχαία ευρήματα από την περιοχή των Μεθάνων και του Πόρου (περισσότερα στο odysseus.culture.gr/h/1/gh151.jsp?obj_id=3494)
.

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟΤΕΡΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΟΡΙΣΜΕΝΩΝ ΕΚΘΕΜΑΤΩΝ ΤΟΥ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΥ ΜΟΥΣΕΙΟΥ ΠΟΡΟΥ

Μαρμάρινο αγαλμάτιο όρθιας ντυμένης γυναικείας μορφής

Μαρμάρινο αγαλμάτιο όρθιας ντυμένης γυναικείας μορφής, που σώθηκε από
το λαιμό έως τα γόνατα. Λείπουν επίσης το δεξιό χέρι και ο αριστερός πήχυς. Η γυναίκα φοράει πέπλο και ιμάτιο που φέρεται από τον αριστερό ώμο και συγκρατείται από το αριστερό χέρι. 4ος αι. π.Χ. Ανήκει στα ευρήματα των παλαιών ανασκαφών του Ε. Legrand στην Αρχαία Τροιζήνα.

Χρονολόγηση: Κλασική περίοδος, 4ος αι. π.Χ.
Τόπος Εύρεσης: Ακρόπολη Αρχαίας Τροιζήνας
Διαστάσεις: ύψος: 0,65 μ.
Υλικό: Μάρμαρο

Δικλινής ηγεμών καλυπτήρας συμφυής προς στρωτήρα

Δικλινής ηγεμών καλυπτήρας συμφυής προς στρωτήρα. Τα φύλλα και οι έλικες του ανθεμίου αποδίδονται πλαστικά. Το μέτωπο του στρωτήρα είναι διακοσμημένο με πλοχμό, που έχει διατηρήσει ίχνη τόρνου (διαβήτη). 570-560 π.Χ. Από τις παλαιές ανασκαφές του Ε. Legrand στην Τροιζήνα.

Χρονολόγηση: Αρχαϊκή περίοδος, 570 π.Χ. - 560 π.Χ.
Τόπος Εύρεσης: Ναός Αφροδίτης ακραίας στην ακρόπολη της Αρχαίας Τροιζήνας (ή ναός Πανός κατά τον Ε. Legrand)
Διαστάσεις: μήκος: 0,177 μ., πλάτος: 0,169 μ., ύψος: 0,141 μ.
Υλικό: Πηλός

Επιτύμβια στήλη με παράσταση γυναίκας σε υπερφυσικό μέγεθος

Μαρμάρινη επιτύμβια στήλη με παράσταση όρθιας μετωπικής γυναικείας μορφής σε υπερφυσικό μέγεθος. Η γυναίκα φοράει αργείο πέπλο με χαμηλό κόλπο, που φθάνει έως τα γόνατα, και ιμάτιο που της καλύπτει το κεφάλι, την πλάτη, τους βραχίονες και πέφτει μπροστά έως τις παρυφές του κόλπου. Το κεφάλι με τον λαιμό και οι βραχίονες, που λείπουν, ήταν ένθετα μέσα σε κοιλότητες. 4ος αι. π.Χ. Από την περιοχή του Δυτικού Νεκροταφείου της Αρχαίας Τροιζήνας.

Χρονολόγηση: Κλασική περίοδος, 4ος αι. π.Χ.
Τόπος Εύρεσης: Αρχαία Τροιζήνα (θέση Πουλί)
Διαστάσεις: πλάτος: 0,68 μ., ύψος: 1,69 μ.
Υλικό: Μάρμαρο

Πήλινη γωνιακή σίμη με υδρορροή σε σχήμα λεοντοκεφαλής

Πήλινη γωνιακή σίμη με υδρορροή σε σχήμα λεοντοκεφαλής. Φέρει άριστης διατήρησης γραπτή διακόσμηση με μαύρο και κόκκινο χρώμα. Στην πλάγια όψη η διακόσμηση αποτελείται από δύο ζώνες που πληρώνονται η μία (κάτω) με διπλό πλοχμό και η άλλη (πάνω) με όρθια "δωρικά" φύλλα. 570-560 π.Χ. Από τις παλαιές ανασκαφές του Ε. Legrand στην Τροιζήνα.

Χρονολόγηση: Αρχαϊκή περίοδος, 570 π.Χ. - 560 π.Χ.
Τόπος Εύρεσης: Ναός Αφροδίτης ακραίας στην ακρόπολη της Αρχαίας Τροιζήνας (ή ναός Πανός κατά τον E. Legrand)
Διαστάσεις: μήκος: 0,47 μ., πλάτος: 0,304 μ., ύψος: 0,274 μ.
Υλικό: Πηλός

Τραπεζοφόρο διακοσμημένο με πλαστική παράσταση Διονύσου

Μαρμάρινο τραπεζοφόρο διακοσμημένο με πλαστική παράσταση νεανικού Διονύσου σε στάση ανάπαυσης. Λείπει το κεφάλι της μορφής και το δεξιό χέρι από την αρχή του βραχίονα. Το αριστερό χέρι στηρίζεται σε κορμό δένδρου, γύρω από τον οποίο τυλίγεται κλαδί κληματαριάς, ενώ το δεξιό υψωνόταν προς τα πάνω και στηριζόταν στο κεφάλι. Ο θεός συνοδευόταν από πάνθηρα, όπως φαίνεται από τα υπολείμματα μιας μορφής αιλουροειδούς δίπλα στο δεξιό πόδι του. 2ος αι. μ.Χ.

Χρονολόγηση: Ρωμαϊκή περίοδος, 2ος αι. μ.Χ.
Τόπος Εύρεσης: Τροιζήνα, θέση "Λακκώματα"
Διαστάσεις: ύψος: 0,73 μ., Ύψος Βάσης: 0,18 μ.
Υλικό: Μάρμαρο

Αναδημοσίευση (αποσπάσματα) από:
www.arxaiologia.gr/assets/media/PDF/migrated/81_135-138.pdf

odysseus.culture.gr/h/1/gh151.jsp?obj_id=3494

ΠΗΓΗ: www.culture.gr
ΠΗΓΗ: www.arxaiologia.gr

Οι καταστροφές των αρχαιοτήτων το 1729 μ.Χ.

2009-05-07T10:00:00.003+03:00

ΟΙ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΕΣ ΤΟΥ ΓΑΛΛΟΥ ΑΒΒΑ ΦΟΥΡΜΟΝΤ

Ο,τι είχε απομείνει από την αρχαία Τροιζήνα, το κατέστρεψε το 1729 ο Γάλλος Αββάς – ιερέας – Φουρμόντ.
Όπως κατέστρεψε και πάμπολες αρχαιότητες άλλων Ελληνικών πόλεων: ναούς, αγάλματα, θέατρα, επιγραφές.
Ηταν από τους πιο γνωστούς αρχαιοθήρες, τους πιο επικίνδυνους βανδάλους των ελληνικών αρχαιοτήτων.
Γεννημένος το 1690, αφού διδάχθηκε την ελληνική, την εβραϊκή και τη συριακή γλώσσα, το 1720 χειροτονήθηκε κληρικός και στη συνέχεια έγινε καθηγητής της συριακής στο γαλλικό κολέγιο και διερμηνέας στη Βασιλική Βιβλιοθήκη.
Τέλος, το 1724 κατάφερε να ανακηρυχθεί μέλος της Ακαδημίας Επιγραφών και Καλών Τεχνών.
Το Φεβρουάριο του 1729, συνοδευόμενος από τον ανιψιό του, ο Φουρμόντ έφτασε στην Κωνσταντινούπολη και εφοδιάστηκε με φιρμάνι του Σουλτάνου Αχμέτ Γ’, με το οποίο αποκτούσε το δικαίωμα να ερευνήσει και να μελετήσει όσους αρχαιολογικούς χώρους ήθελε στην επικράτεια της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.
Τον Φουρμόντ έστελνε στην ανατολή ο βασιλιάς της Γαλλίας Λουδοβίκος ΙΕ’, με την εντολή να συλλέξει βυζαντινά χειρόγραφα και άλλες αρχαιότητες, που θα ήταν εύκολο να μεταφερθούν στο Παρίσι.
Πρώτος σταθμός του Γάλλου ιερωμένου στην Ελλάδα ήταν η Αθήνα, και μετά – με τον «Παυσανία» στο χέρι - η Τροιζήνα όπου «ερεύνησε» και ξεσήκωσε ό,τι μπορούσε, κι ό,τι δε μπορούσε το κατέστρεψε.
Μετά οι Αργολίδα, Κορινθία, Αρκαδία, Αχαΐα, και βάδισε για την υπόλοιπη Πελοπόννησο.
Για να επισκεφθεί τις τουρκοκρατούμενες περιοχές, ο Γάλλος ιερέας δε χρειαζόταν άδεια, γιατί ήταν εφοδιασμένος με σουλτανικό φιρμάνι, το οποίο όχι μόνο του εξασφάλιζε κάθε ελευθερία αλλά και προστασία.
Όπως εξιστορεί ο Κυριάκος Σιμόπουλος, ο Γάλλος ιερωμένος κατέστη κυριολεκτικά ασύδοτος και επί δύο περίπου χρόνια διήλθε την κυρίως Ελλάδα, όχι μελετώντας αλλ’ αντιθέτως καταστρέφοντας συστηματικά σπάνιες αρχαιότητες.
Το καταστροφικό έργο του μοχθηρού Γάλλου αρχαιοκάπηλου εκδηλώθηκε με ιδιαίτερη σφοδρότητα και βαρβαρότητα, όπως φαίνεται μέσα από επιστολή του, Απρίλη του 1730 προς τον φίλο του Φρενέ: «Τα ισοπέδωσα όλα, τα εκθεμελίωσα όλα… δεν απέμεινε πλέον λίθος επί λίθου….. Δεν γνωρίζω κύριε και αγαπητέ φίλε εάν υπάρχει στον κόσμο πράγμα ικανό να δοξάσει μια αποστολή περισσότερο από το να έχει τη δυνατότητα να σκορπίσεις στους ανέμους τα πάντα…».

Αναδημοσίευση (αποσπάσματα) από: www.koutouzis.gr/trizina-arxaioi

ΠΗΓΗ: www.koutouzis.gr

Αρχαία Τροιζήνα. Από το 420 π.Χ. και μετά

2009-05-06T10:00:00.002+03:00

ΤΑ ΜΕΤΑ ΤΟ 420 π.Χ.

Το 413 π.Χ. οι Τροιζήνιοι, παίρνουν μέρος στον Πελοποννησιακό πόλεμο, με 10 πλοία, μαζί με τους Επιδαύριους, τους Ερμιονείς και τους Μεγαρείς.
Ο πόλεμος συνεχίστηκε μέχρι το 404 π.Χ. και υπήρξε η πιο τρομερή δοκιμασία που πέρασε η Ελλάδα.
Νικήθηκαν οι Αθηναίοι, εγκατέλειψαν ότι είχαν κατακτήσει, και η Τροιζήνα, από τα ερείπιά της, άρχισε να ορθώνεται και πάλι.

Αργότερα, το 394 π.Χ. όταν οι Κορίνθιοι επιτέθηκαν στους Σπαρτιάτες, οι Τροιζήνιοι τους βοήθησαν με 3.000 οπλίτες, μαζί με τους Επιδαύριους, τους Ερμιονείς και τους Ειλεείς.

Το 377 π.Χ. η Αθήνα κάνει συμφωνία ειρήνης με τη Σπάρτη, αλλά η Τροιζήνα παραμένει σύμμαχος των Σπαρτιατών μέχρι τη μάχη των Λεύκτρων, οπότε της επιτίθεται ο Επαμεινώνδας.

Το 373 π.Χ. οι Τροιζήνιοι βοηθούν τους Σπαρτιάτες να επιτεθούν κατά των Αθηναίων, διότι οι τελευταίοι θέλησαν να εμποδίσουν τον αποκλεισμό της Κέρκυρας που επιχείρησε η Σπάρτη.
Αλλά οι διαμάχες πήραν μικρή έκταση.

Το 369 π.Χ. η Τροιζήνα συμμετείχε σε πολεμικές επιχειρήσεις κατά του Επαμεινώνδα.
Κατά τη διάρκεια των επιχειρήσεων, στρατεύματα του Επαμεινώνδα λεηλάτησαν την ύπαιθρο της Τροιζήνας και της Επιδαύρου, αλλά δεν μπόρεσαν να καταλάβουν τις πόλεις, γιατί φυλάσσονταν ισχυρά.

Το 365 έκλεισαν συμφωνία ειρήνης με τη Θήβα.
Μετά τη μάχη της Χαιρώνειας, ένας μακεδονίζων Αθηναίος, ο Αθηνογένης, που απόκτησε πολιτικά δικαιώματα στην Τροιζήνα, γίνεται «άρχων» της πόλης και δημιουργεί ένα είδος τυραννίας για μικρό διάστημα.

Το 338 π.Χ, όταν ο Φίλιππος κατέλαβε στρατιωτικά την Κόρινθο και προχώρησε στο εσωτερικό της Πελοποννήσου, πολλοί «Φιλιππίζοντες» εκδήλωσαν τον ενθουσιασμό τους.
Ωστόσο πολέμησαν στον Λαμιακό πόλεμο, και κατόπιν μπήκαν στους πολέμους των Διαδόχων.
Στην αρχή πέρασαν στα χέρια του Αντίπατρου και ύστερα του Κάσσανδρου.
Μετά από διάφορες περιπέτειες, τελικά πήγαν με το μέρος του Δημητρίου του Πολιορκητού και ελευθερώθηκαν από τη φρουρά του Κάσσανδρου, που είχε εγκατασταθεί εκεί.
Όμως το 293 π.Χ. ο Δημήτριος ενισχύει τους ολιγαρχικούς και βάζει φρουρά στην Τροιζήνα, που την διατηρεί και ο γιος του Αντίγονος Γονατάς.

Το 287 π.Χ. οι Τροιζήνιοι βοήθησαν το Δημήτριο στην εκστρατεία του στην Μ. Ασία.

Το 280 π.Χ. όταν ο Αντίγονος εκστρατεύει στην Μ. Ασία, ο βασιλιάς της Σπάρτης Κλεώνυμος, καταλαμβάνει την Τροιζήνα, και διώχνει τη Μακεδονική φρουρά.
Αλλά οι Μακεδόνες επανέρχονται.

Το 243 π.Χ., αφού αποχώρησαν οι Μακεδόνες, όταν ο Άρατος ο Σικυώνιος ήταν επικεφαλής της Αχαϊκής συμπολιτείας η Τροιζήνα προσχώρησε σ' αυτήν.
Αυτό κράτησε 15 χρόνια. Στο διάστημα αυτό, Τροιζήνιοι και Καλαβροί, πολέμησαν με τον Άρατο το Σικυώνιο, για την κατάληψη του Ακροκορίνθου.

Το 227 π.Χ. ο βασιλιάς της Σπάρτης, Κλεομένης νίκησε τον Άρατο, και κατέλαβε πολλές πόλεις.
Το 225 π.Χ. οι Τροιζήνιοι προσχώρησαν στον Κλεομένη.
Όταν το 223 π.Χ. ο Κλεομένης έκανε νέα επίθεση κατά του Άρατου, ο τελευταίος ζήτησε τη βοήθεια του Αντίγονου. Ο Αντίγονος επικεφαλής 30.000 ανδρών, νίκησε την άνοιξη του 222 π.χ. τον Κλεομένη και διέλυσε τη δύναμή του ολοσχερώς.
Τότε η Τροιζήνα, μαζί με όλη την Πελοπόννησο, τέθηκε κάτω από την κυριαρχία του Αντίγονου, και του Άρατου, με μορφή φιλίας.
Κατόπιν διαδραματίστηκαν διάφορα γεγονότα, ασήμαντα για την περιοχή.

Το 191π.Χ. τον Άρατο διαδέχθηκε ο Φιλοποίμην, ύστερα ήρθε ο Μεναλκίδας, και τέλος ο Μεγαλοπολίτης Διαίος.

Αλλά το 147 π.Χ., ύστερα από αίτημα των Σπαρτιατών, ήρθαν οι Ρωμαίοι με τον σκληρό Λεύκιο Μόμιο, διέλυσαν την Αχαϊκή Συμπολιτεία, υποδούλωσαν και κατέστρεψαν τις πόλεις της Πελοποννήσου.

Αναδημοσίευση (αποσπάσματα) από: www.koutouzis.gr/trizina-arxaioi

ΠΗΓΗ: www.koutouzis.gr

Το ψήφισμα για τη ναυμαχία της Σαλαμίνας.

2009-05-05T10:00:00.002+03:00

ΤΟ ΨΗΦΙΣΜΑ ΓΙΑ ΤΑ ΓΥΝΑΙΚΟΠΑΙΔΑ

Το 1958, ο καθηγητής των Γαλλικών στο Γυμνάσιο του αείμνηστος Χρήστος Φουρνιάδης, ακούραστος αρχαιοδίφης, μάζεψε πολλά αρχαιολογικά ευρήματα που ήταν διασκορπισμένα εδώ κι εκεί στο παλιό σχολείο της Τροιζήνας κι έβαλε το πρώτο λιθαράκι για την ίδρυση μουσείου. ( Ο Χρήστος Φουρνιάδης είναι θαμμένος στο εκκλησάκι του Αη Γιάννη του αποκεφαλισθέντος της Τροιζήνας - σύμφωνα με την επιθυμία του).

Ανάμεσα στα ευρήματα, ήταν και το «ψήφισμα που περιλαμβάνει τις διατάξεις προπαρασκευής των Αθηναίων και εκκένωσης των Αθηνών, και την μεταφορά των γυναικόπαιδων στην Τροιζήνα» (Ύψος 0,61, πλάτος 0,37, πάχος 0,09 μ.). Το «ψήφισμα» αυτό είναι το δεύτερο μέγα αρχαιολογικό εύρημα.

Αρχικά η μαρμάρινη αυτή στήλη είχε βρεθεί το 1930, από αγρότη, σε κτήμα του στο λεμονόκηπο της Τροιζήνας, ενώ επιχειρούσε να φυτέψει λεμονιές.
Αγνοώντας τη σημασία του ευρήματος, την μετέφερε στο σπίτι του και την έκανε σκαλοπάτι.

Η στήλη αυτή αποτελούσε τη μια πλευρά τάφου μικρού παιδιού, μέσα στον οποίο βρέθηκε και πήλινο αγγείο, χωρίς χρώματα.
Το «ψήφισμα» διάβασε, διερχόμενος από την Τροιζηνία, ο καθηγητής του Πανεπιστημίου της Πενσυλβανίας Τζαίημσον, ο οποίος και το «δημοσίευσε».
Όπως διαπιστώθηκε η επιγραφή γράφτηκε 150 και πλέον χρόνια μετά τη ναυμαχία, διότι χρησιμοποιήθηκε το «μετευκλείδειο» αλφάβητο, η χρήση του οποίου άρχισε το 403 π.Χ.
Δεν παύει, όμως να είναι εξαιρετικής σημασίας.
Ημερομηνία του ψηφίσματος δεν υπάρχει γιατί η επιγραφή δεν είναι ολόκληρη, πιστεύεται, όμως ότι το «ψήφισμα» έγινε τον Ιούνιο του 480 π.Χ., την εποχή, δηλαδή, της αποστολής στρατευμάτων στο Αρτεμίσιο και τις Θερμοπύλες.

Στο σωζόμενο τμήμα της επιγραφής, στην αρχή προτάσσεται η απόφαση της Βουλής και του Δήμου των Αθηναίων (που ελήφθη ύστερα από πρόταση του Θεμιστοκλή και του Δήμου Φρεαρρίων, με πρόταση του γιου του Νειοκλή) περί εκκένωσης της πόλης των Αθηνών, και η οργάνωση της άμυνας στη θάλασσα.
Ακολουθούν οργανωτικές διατάξεις για την επάνδρωση 200 τριήρων υπό των τριηραρχών, «επιβατών» ανά 20 και «τοξοτών» ανά 4, καθώς και λεπτομέρειες για άλλες υπηρεσίες.
Ακόμη αναφέρεται η κατάρτιση καταλόγων των πληρωμάτων των πλοίων, και κατανομής «κατά τάξεις», με όνομα τριήρους και τριηράρχου.
Επίσης δινόταν εντολή να κάνουν θυσίες στους θεούς, η Βουλή και οι στρατηγοί.
Στη συνέχεια καθορίζονταν οι αντικειμενικοί στόχοι των πλοίων.
Εκατό πλοία θα πήγαιναν στο Αρτεμίσιο, τα δε υπόλοιπα στη Σαλαμίνα και στο Σαρωνικό, για να προστατεύουν τη χώρα.
Τέλος για να εξασφαλιστεί σύμπνοια διατάσσονταν οι εξόριστοι να συγκεντρωθούν στη Σαλαμίνα, μέχρι νεότερης απόφασης του Δήμου των Αθηναίων.

Αναδημοσίευση (αποσπάσματα) από: www.koutouzis.gr/trizina-arxaioi

ΠΗΓΗ: www.koutouzis.gr

Αρχαία Τροιζήνα. Από το 1180 π.Χ. και μετά

2009-05-04T10:00:00.002+03:00

ΤΑ ΧΡΟΝΙΑ ΜΕΤΑ ΤΟΝ ΠΙΤΘΕΑ

Πότε ακριβώς πέθανε ο Πιτθέας, δεν είναι γνωστό.
Πάντως δεν ζούσε την εποχή του Τρωικού πολέμου, γιατί δεν αναφέρεται πουθενά.
Και η Αίθρα, βρίσκεται πότε στην Αφιδνα, πότε στη Σπάρτη και πότε στην Τροία.
Άλλωστε το γεγονός ότι οι Τροιζήνιοι (1180 π.Χ) μετείχαν στον Τρωικό πόλεμο υπό τον Διομήδη β’ του Άργους-Σικυώνας, φανερώνει ότι ο Πιτθέας δεν υπήρχε.
Μετά από αυτόν καταργήθηκε η βασιλεία στην Τροιζήνα.
Το πολίτευμα αναφέρεται σαν «αριστοκρατικό», αλλά στην ουσία διάφοροι τύραννοι κυβέρνησαν την περιοχή, μεταξύ των οποίων ο Τήμενος του Άργους και ο Δηϊφόντης β’ της Επιδαύρου.

Το 1124 π.Χ. έγιναν μετακινήσεις πληθυσμών στην περιοχή, πρώτα Δωριέων και μετά Ιώνων.
Τότε ή λίγο μετά, πρέπει να δημιουργήθηκε ο θεσμός της Αμφικτιονίας της Καλαυρίας (με αυτό το όνομα την συναντάμε).
Επίσης πρέπει να δημιουργήθηκε και ο ναός του Ποσειδώνα.
Αλλά τα στοιχεία που γνωρίζουμε δεν μας βοηθούν περισσότερο.
Πάντως είναι σίγουρο ότι με την αμφικτιονία της Καλαυρίας, η Τροιζήνα πέρασε σε δεύτερο πλάνο.

Το 750 π.Χ. υπαγόταν στον Αργείο βασιλιά Φείδωνα.
Από κει και μετά άρχισε και η μετανάστευση.

Στα χρόνια 656-5l0 π.Χ. Τροιζήνιοι, Αχαιοί και πολλοί Καλαβροί, μετανάστευσαν στην νότια Ιταλία, στην ακτή της Λευκανίας και έχτισαν την πόλη Ποσειδωνία, κοντά στη Σύβαρη.
Όλη δε αυτή η περιοχή ονομάστηκε Καλαβρία.
Σε πολλές πόλεις της ακόμη και σήμερα μιλούν ελληνικά.

Το φθινόπωρο του 481 π.Χ. εμφανίζεται ο Περσικός κίνδυνος και ακολουθούν οι Μηδικοί πόλεμοι.
Η Τροιζήνα ήταν μέσα στις πόλεις που υπεράσπιζαν την τιμή της φυλής.
Τότε οι Τροιζήνιοι (480 π.Χ.) έστειλαν 5 πλοία στο Αρτεμίσιο και πήραν μέρος στην οχύρωση του Ισθμού της Κορίνθου.
Την εποχή εκείνη οι Αθηναίοι, εν όψει πιθανής κατάληψης των Αθηνών, σύμφωνα με σχέδιο του Θεμιστοκλή, άδειασαν την πόλη από τα γυναικόπαιδα και τα πήγαν στην Τροιζήνα.
Οι Τροιζήνιοι τα φιλοξένησαν υποδειγματικά, και τα έτρεφαν με έξοδα της πόλης τους, δίνοντας δυο οβολούς κατ' άτομο. Πλήρωναν τους δασκάλους τους και τα άφηναν να κόβουν άφθονα φρούτα από τους κήπους τους.
Την προηγούμενη της ναυμαχίας της Σαλαμίνας συγκεντρώθηκε στον Πώγωνα (Βίδι) ο μισός Ελληνικός στόλος.
Ο Πώγων ήταν μέσα στην αμυντική γραμμή κατά των Περσών: Πώγων - Αίγινα, Ηράκλειο (Πέραμα) - Σαλαμίνα.
Στα πλοία που πήγαν στον Πώγωνα, προστέθηκαν και 5 τριήρεις των Τροιζηνίων.
Τη νύχτα της 21ης προς την 22α Σεπτεμβρίου του 480 π.Χ., όταν δόθηκε το σήμα της επίθεσης, περικύκλωσαν την Περσική αρμάδα που είχε επικεφαλής τον Ξέρξη και όπως είναι γνωστό νίκησαν.
Αλλά μετά τη νίκη της Σαλαμίνας οι ελεύθεροι Έλληνες ανησυχούσαν γιατί ο Μαρδόνιος κατείχε την Στερεά Ελλάδα.
Για να αποσοβήσουν τον κίνδυνο αυτό δίνουν και άλλη μάχη στις Πλαταιές, αρχές του 479 και νικούν τον Μαρδόνιο.
Οι Τροιζήνιοι , μαζί με τα Μέθανα και την Καλαυρία, πήραν μέρος με 1000 οπλίτες και 200 «ψιλούς».
Οι Τροιζήνιοι πήραν μέρος και στη ναυμαχία της Μυκάλης το 479, αλλά και σε όλες τις εθνικές μάχες που ακολούθησαν, και οι Πέρσες τράπηκαν σε φυγή.
Τότε οι Τροιζήνιοι, ανήγειραν το ναό του Ηλίου Ελευθερίου επειδή σώθηκαν από τους Πέρσες.
Αλλά οι νίκες δεν συμβιβάζονται πάντοτε με τις υλικές ανάγκες της ζωής. Έτσι δραματική υπήρξε η επόμενη μέρα, μετά το θρίαμβο για τους Αθηναίους.
Η πόλη ήταν ερειπωμένη και ο λαός της διασκορπισμένος στη Σαλαμίνα, στην Αίγινα και κυρίως στην Τροιζήνα όπου βρισκόντουσαν τα γυναικόπαιδα.
Οι πόλεις αυτές άρχισαν να διαμαρτύρονται γιατί ερχόταν και χειμώνας.
Ύστερα από αυτό οι Αθηναίοι αποφάσισαν να γυρίσουν στις εστίες τους.
Ωστόσο οι Τροιζήνιοι έστησαν στην αγορά ανάγλυφα, που παρίσταναν τις αθηναϊκές οικογένειες που είχαν καταφύγει εκεί.

ΞΕΣΠΑΣΑΝ ΕΣΩΤΕΡΙΚΕΣ ΔΙΑΜΑΧΕΣ

Νικήθηκαν οι Πέρσες, αλλά ξέσπασαν εσωτερικές διαμάχες.
Κατά το 458-457 π.Χ. η Κόρινθος η Αίγινα και η Επίδαυρος, κήρυξαν πόλεμο κατά των Αθηνών.
Το 456 π.Χ. οι Αθηναίοι συγκρούστηκαν στην Τανάγρα με τους Σπαρτιάτες (σύμμαχοί τους οι Τροιζήνιοι).
Εκεί οι Αθηναίοι νικήθηκαν. Αιτία της σύγκρουσης το γεγονός ότι η Αθήνα αποκτούσε όλο και μεγαλύτερη ακμή, κάτι που ζήλευαν οι Σπαρτιάτες.
Όπως αναφέρει ο ιστορικός Ηρόδοτος (445 π.Χ.), γύρω στο 500 π.Χ. οι Τροιζήνιοι κυριαρχούσαν στην Ύδρα, την οποία είχαν παραλάβει από Σάμιους πειρατές (αυτοί την είχαν αγοράσει από τους Ερμιονείς με χρήματα που έκλεψαν από Σιφνίους).
Αλλά τότε η Ύδρα ήταν άσημη και χωρίς πολλούς κατοίκους. Περισσότερους είχε η Δοκός.

Δέκα χρόνια αργότερα οι Λακεδαιμόνιοι, πάλι με σύμμαχους τους Τροιζήνιους, εκστρατεύουν εκ νέου εναντίον των Αθηνών.
Αλλά τις σώζει ο Περικλής μετά από μακρές διαπραγματεύσεις.

Όμως και οι Αθηναίοι δεν ηρεμούν.
Το 446, επιχειρούν να καταλάβουν την Τροιζήνα για να μπορέσουν από εκεί να επιτεθούν στην Κόρινθο. Αλλά απέτυχαν.
Τότε συνάπτονται «οι τριακονταετείς σπονδαί» (συμφωνία ειρήνης), αλλά κρατούν μόνο δέκα χρόνια.

Το 436 π.Χ. οι Τροιζήνιοι, βοηθούν τους Κορίνθιους με δύο πλοία στην εκστρατεία τους κατά της Κέρκυρας.
Τον ίδιο χρόνο οι Αθηναίοι εκστρατεύουν εναντίον της Επιδαύρου με αρχηγό τον Περικλή, αλλά αποτυγχάνουν.
Τότε λεηλατούν τις περιοχές της Τροιζήνας, Ερμιόνης, Αλιέων (Πόρτο Χέλι) και καταστρέφουν το φρούριο των Πρασιών.

Το 432 π.Χ. Σπαρτιάτες, Τροιζήνιοι και άλλοι σύμμαχοί τους αποφασίζουν πόλεμο κατά πόλεις.
Έτσι τον Ιούλιο του 431, π.Χ. αρχίζουν εχθροπραξίες μεταξύ Αθηνών -Σπάρτης.
Στην αρχή οι δυνάμεις των Πελοποννησίων κέρδιζαν έδαφος, αλλά κατόπιν οι Αθηναίοι ξαναπήραν τις δυνάμεις τους και άρχισαν να κυριεύουν πολλές πόλεις συμμάχους των Σπαρτιατών.

Το 425 π.Χ. οι Αθηναίοι κατέλαβαν την Τροιζήνα και την κατέστρεψαν.
Στο δε στενό που την ενώνει με τα Μέθανα, έχτισαν φρούριο (ερείπια σώζονται) και εγκατέστησαν φρουρά για να μη μπορούν οι Τροιζήνιοι να παρέχουν βοήθεια στους Σπαρτιάτες.
Από εκεί έκαναν επιδρομές στην Τροιζήνα, την Επίδαυρο, την Ερμιόνη και τους Αλιείς.
Αλλά μετά τέσσερα χρόνια το εγκατέλειψαν, με την Νικίειο ειρήνη.
(Πάνω στα ερείπιά του ο Γάλλος στρατηγός Φαβιέρος έχτισε το 1826 νέο φρούριο).

Την εποχή αυτή πρέπει να έζησε στην Τροιζήνα, ο Τροιζήνιος φιλόσοφος, Δημήτριος ο Γραμματικός, στον οποίο αποδίδεται σύγγραμμα φιλολογικού και ιστορικού περιεχομένου με τον τίτλο «Κατά Σοφιστών», στο οποίο γίνεται λόγος και περί του θανάτου του Εμπεδοκλέους (435 π.Χ.).

Αναφέρεται επίσης ο Δημόκριτος ο Τροιζήνιος ο οποίος ασχολήθηκε με τον Όμηρο, και μεταξύ άλλων αναφέρει ότι πατέρας του ήταν ο Δαήμων, έμπορος το επάγγελμα. Ίσως πρόκειται περί του ίδιου.

Αναδημοσίευση (αποσπάσματα) από:
www.koutouzis.gr/trizina-arxaioi

ΠΗΓΗ : www.koutouzis.gr

Φαίδρα και Ιππόλυτος

2009-05-03T10:00:00.002+03:00

Φαίδρα και Ιππόλυτος. Ψηφιδωτό απο τον οίκο του Διονύσου 3ος αιώνας μ.χ (Πάφος)

-Ο Θησεύς, αφού παντρεύτηκε τη Φαίδρα, έστειλε το νόθο γιο του Ιππόλυτο στον Πιτθέα, ο οποίος τον υιοθέτησε σαν διάδοχο για το θρόνο της Τροιζήνας.
Έτσι ο Ιππόλυτος δεν είχε λόγους να φιλονικεί με τα νόμιμα αδέλφια του Ακάμαντα και Δημοφών, γιους της Φαίδρας, για το δικαίωμα βασιλείας στην Αθήνα (1).

-Ο Ιππόλυτος πού είχε κληρονομήσει την αποκλειστική αφοσίωση στην αγνή Άρτεμη, έκτισε ένα ναό προς τιμήν της θεάς στην Τροιζήνα, όχι μακριά από το θέατρο.
Σαν συνέπεια αυτού του γεγονότος η Αφροδίτη αποφάσισε να τον τιμωρήσει γιατί το θεώρησε προσβολή απέναντι της.
Έτσι, όταν θα παρευρισκόταν στα Ελευσίνια Μυστήρια, η Φαίδρα θα τον ερωτευόταν παράφορα.
Ήλθε ντυμένος μέσα σε λευκά λινά, με στεφάνι στα μαλλιά του και παρόλο πού η εμφάνιση του ήταν σκληρή, της φάνηκε θαυμαστά αυστηρή (2).

-Επειδή εκείνο τον καιρό ο Θησεύς έλειπε στη Θεσσαλία με τον Πειρίθου, ή μπορεί να βρισκόταν στον τάρταρο, η Φαίδρα ακολούθησε τον Ιππόλυτο στην Τροιζήνα.
Εκεί έκτισε το ναό της Κατασκοπίας Αφροδίτης με θεά προς το στάδιο για να μπορεί να παρακολουθεί από εκεί καθημερινά απαρατήρητη τον γυμνό άνδρα στο τρέξιμο, στο άλμα και στην πάλη.
Στον περίβολο του ναού υπήρχε και μια γέρικη μυρτιά.
Η Φαίδρα, από το πάθος πού δεν μπορούσε να εκδηλώσει, τρυπούσε τα φύλλα της με μια πολύτιμη καρφίτσα των μαλλιών και γι' αυτό από τότε ακόμη τα φύλλα της μυρτιάς έχουν πολλές τρύπες.
Όταν αργότερα ο Ιππόλυτος παρευρέθηκε στα Παναθήναια και κάθισε στη θέση του Θησέα, χρησιμοποίησε για τον ίδιο σκοπό το ναό της Αφροδίτης πάνω στην Ακρόπολη (3).

-Η Φαίδρα δεν αποκάλυψε σε κανένα την αιμομικτική της επιθυμία αλλά έτρωγε λίγο, κοιμόταν άσχημα και είχε γίνει τόσο αδύνατη πού στο τέλος η γριά τροφός της μάντεψε την αλήθεια και την ικέτευσε να στείλει ένα γράμμα στον Ιππόλυτο.
Έτσι και έκανε η Φαίδρα εξομολογούμενη τον έρωτα της και λέγοντας ότι τώρα μόνον την Άρτεμη λάτρευε, της οποίας τα δύο ξύλινα αγάλματα είχε φέρει από την Κρήτη και είχε επαναφιερώσει στη θεά.
Δεν θα ερχόταν για κυνήγι κάποια μέρα;
- Εμείς οι γυναίκες του κρητικού Βασιλικού Οίκου έγραφε, είμαστε αναμφίβολα καταδικασμένες να ατιμαζόμαστε στον έρωτα: μάρτυρας μου η γιαγιά μου Ευρώπη, η μητέρα μου Πασιφάη και τελευταία η αδελφή μου Αριάδνη!
Α δύστυχη Αριάδνη, πού σε εγκατέλειψε ο πατέρας σου, ο άπιστος Θησεύς που τότε δολοφόνησε και τη δική σου Βασιλική μητέρα - γιατί οι Ερινύες δεν σε τιμώρησαν αφού έδειξες τόση απαράδεκτη αδιαφορία στη μοίρα της; - και κάποια μέρα θα πρέπει να σκοτώσει και μένα.
Δεν θα μπορούσαμε να φύγουμε και να ζήσουμε μαζί, έστω και για λίγο, βρίσκοντας σαν πρόφαση μια κυνηγετική αποστολή;
Στο μεταξύ κανείς δεν θα μπορεί να υποψιαστεί τα αληθινά αισθήματα πού τρέφει ο ένας για τον άλλο. Ήδη μένουμε κάτω από την ίδια στέγη και η τρυφερότητα μας θα θεωρηθεί αθώα, ακόμη και αξιέπαινη (4).

-Ο Ιππόλυτος έκαψε αυτό το γράμμα με φρίκη και μπήκε στην κάμαρά της βροντοφωνάζοντας για το αίσχος.
Αυτή όμως ξέσχισε τα ρούχα της, ορθάνοιξε τις πόρτες της κάμαρας της και άρχισε να φωνάζει. .
- Βοήθεια, βοήθεια! Με βιάζουν.
Έπειτα κρεμάστηκε από το ανώφλι αφού άφησε ένα σημείωμα όπου τον κατηγορούσε για τερατώδη εγκλήματα (5).

-Όταν ο Θησεύς πήρε στα χέρια του το σημείωμα, καταράστηκε τον Ιππόλυτο και έδωσε διαταγές να εκδιωχθεί αμέσως από την Αθήνα και να μη ξαναγυρίσει ποτέ.
Αργότερα θυμήθηκε τις τρεις ευχές πού ο πατέρας του ο Ποσειδών είχε υποσχεθεί να εκπληρώσει και προσευχήθηκε με ειλικρίνεια για το θάνατο του Ιππόλυτου την ίδια εκείνη μέρα.
- Πατέρα, ικέτευε, στείλε ένα θηρίο μπροστά στο δρόμο του Ιππόλυτου, όπως πηγαίνει αυτός για την Τροιζήνα (6).

Ο Θάνατος του Ιππόλυτου, Jean-Baptiste Lemoyne (1679–1731), Μουσείο του Λούβρου

-Ο Ιππόλυτος έφυγε ολοταχώς μακριά από την Αθήνα.
Καθώς περνούσε το στενό μονοπάτι του Ισθμού, ένα πελώριο κύμα πού σκέπασε ακόμη και τις Μολουρίδες Πέτρες, στριφογύρισε με βοή προς την ακτή και από την κορυφή του ξεπήδησε ένας μεγάλος σκύλος - φώκια (ή άσπρος ταύρος κατά άλλους) πού μούγκριζε κι έβγαζε νερό.
Τα τέσσερα άλογα του Ιππόλυτου παρέκκλιναν προς το γκρεμό, αφηνιασμένα από το φόβο, αλλά επειδή ήταν δεινός ηνίοχος κατάφερε να τα επαναφέρει και να μη πέσουν από το χείλος.
Το θηρίο έτρεχε πίσω απειλώντας τον ηνίοχο, ο οποίος δεν κατόρθωσε να κρατήσει τα άλογα του στην ευθεία.
Όχι μακριά από το ιερό της Σαρώνιας Άρτεμης, έδειχναν μια αγριελιά πού ονόμαζαν ο περιελιγμένος ράχος - ο τροιζηνιακός όρος για την αγριελιά είναι ράχος - και γύρω από ένα κλαδί αυτού του δένδρου είχαν πιαστεί τα ηνία των άλογων του.
Το άρμα του εκσφενδονίστηκε στα πλάγια πάνω σε ένα σωρό πέτρες και έγινε κομμάτια.
Ο Ιππόλυτος, αφού μπλέχτηκε μέσα στα ηνία, έπεσε πρώτα πάνω σε ένα κορμό δένδρου, έπειτα πάνω στα βράχια και τέλος σύρθηκε από τα άλογα του μέχρι πού πέθανε ενώ το ζώο πού τον καταδίωκε εξαφανίστηκε (7).

-Ορισμένοι όμως αναφέρουν ότι η Άρτεμις είπε μετά την αλήθεια στον Θησέα και τον μετέφερε αμέσως στην Τροιζήνα όπου πρόλαβε να συμφιλιωθεί μαζί του πριν πεθάνει και ότι εκδικήθηκε την Αφροδίτη προκαλώντας το θάνατο του Άδωνη.
Κατά άλλους, διέταξε τούς Τροιζήνιους να απονέμουν θείες τιμές στον Ιππόλυτο και από τότε, όλες οι νύφες της Τροιζήνας να κόβουν μια μπούκλα από τα μαλλιά τους και να την αφιερώνουν σ' αυτόν.
Ήταν ο Διομήδης πού αφιέρωσε τον αρχαίο ναό και παράσταση του Ιππόλυτου στην Τροιζήνα και, αυτός πρώτος προσέφερε σ' αυτόν την ετήσια θυσία του.
Τούς τάφους της Φαίδρας και του Ιππόλυτου, από τούς οποίους ο δεύτερος είναι τούμπα, έδειχναν στον περίβολο αυτού του ναού, κοντά στη μυρτιά με τα τρύπια φύλλα.

-Οι ίδιοι οι Τροιζήνιοι αρνούνται το γεγονός ότι ο Ιππόλυτος σκοτώθηκε συρόμενος από τα άλογα και ακόμη ότι βρίσκεται θαμμένος στο ναό του.
Ούτε αποκαλύπτουν το μέρος όπου βρίσκεται ο πραγματικός τάφος.
Υποστηρίζουν πώς οι θεοί τον έβαλαν ανάμεσα στα αστέρια, σαν Ηνίοχο (8).

-Οι Αθηναίοι έκτισαν ένα τύμβο στη μνήμη του Ιππόλυτου κοντά στο ναό της Θέμιδος, γιατί ο θάνατος του προκλήθηκε από κατάρες.
Ορισμένοι λένε ότι ο Θησεύς, πού κατηγορήθηκε για φόνο, αποδείχτηκε ένοχος, εξοστρακίστηκε και εξορίστηκε στη Σκύρο όπου τελείωσε τη ζωή του μέσα στη ντροπή και τη θλίψη.
Πιστεύεται όμως γενικά ότι τελικά ξέπεσε επειδή προσπάθησε να απαγάγει την Περσεφόνη (9).

-Η ψυχή του Ιππόλυτου κατέβηκε στα Τάρταρα και η Άρτεμις, με μεγάλη αγανάκτηση ικέτευσε τον Ασκληπιό να ξαναζωντανέψει το πτώμα του.
Ο Ασκληπιός άνοιξε τις πόρτες του ιατρικού του ντουλαπιού από ελεφαντόδοντο και πήρε ένα βοτάνι με τη βοήθεια του οποίου είχε ξαναζωντανέψει και ο Κρης Γλαύκος. Άγγιξε μ' αυτό τρεις φορές το στήθος του Ιππόλυτου, επαναλαμβάνοντας κάποια μαγική λέξη και με το τρίτο άγγιγμα ο νεαρός σήκωσε το κεφάλι από το έδαφος.
Αλλά ο Άδης και οι Τρεις Μοίρες σκανδαλισμένες από αυτή τη ρήξη των προνομίων, έπεισαν το Δία να σκοτώσει τον Ασκληπιό με ένα κεραυνό.

-Οι Λατίνοι αναφέρουν ότι μετά η Άρτεμις τύλιξε τον Ιππόλυτο μέσα σε ένα πυκνό σύννεφο, τον μεταμόρφωσε σε γέρο και άλλαξε τα χαρακτηρίστηκα του.
Αφού δίστασε αν θα τον κρύψει στην Κρήτη ή στη Δήλο, τον έφερε στο Ιερό άντρο της στην Αρικία της Ιταλίας.
Εκεί, με τη συγκατάθεση της, παντρεύτηκε τη νύμφη Ηγερία και από τότε ζει εκεί δίπλα στη λίμνη, μέσα στα σκοτεινά δάση βελανιδιάς περιτριγυρισμένος από απότομους γκρεμούς.
Για να θυμάται το θάνατο του, η Άρτεμις άλλαξε το όνομα του σε Virbiυs πού σημαίνει vir bis δηλαδή «άνδρας δύο φορές» και δεν επιτρέπονταν άλογα στην περιοχή.
Το Ιερατικό αξίωμα της Αρικίας Άρτεμης ήταν ανοιχτό μόνο σε σκλάβους πού είχαν δραπετεύσει.
Μέσα στο άντρο της υπήρχε μια γέρικη βελανιδιά, τα κλαδιά της οποίας δεν έπρεπε να σπάσουν και αν κάποιος σκλάβος τολμούσε να το κάνει, τότε ο Ιερέας πού είχε σκοτώσει ο ίδιος τον προκάτοχό του και από τότε ζούσε μέσα σ' ένα διαρκή φόβο θανάτου, έπρεπε να μονομαχήσει μαζί του με το σπαθί για την Ιερατεία.
Οι Αρικιανοί λένε ότι ο Θησεύς παρακάλεσε τον Ιππόλυτο να μείνει μαζί του στην Αθήνα, αλλά ότι αυτός αρνήθηκε.

-Η επιγραφή πάνω σε μια πλάκα στο Ασκληπιείο της Επιδαύρου θυμίζει ότι ο Ιππόλυτος για να δείξει την ευγνωμοσύνη του στον Ασκληπιό, επειδή του χάρισε τη ζωή, του αφιέρωσε είκοσι άλογα.

Σημειώσεις
1.Απόλλοδωρος Επιτομή Α 18• Παυσανίας Α 22, 2' . Οβίδιος Ηρωί¬δες ιν 67 κεξ.
2.ΠαυσανΙας Β 31, 6• Οβίδιος Ο.π.
3.Οβίδιος ό.π.• Σενέκας Ιππόλυτος 835 κέξ.• Παυσανίας Β 32,3 και Α 22, 5' Ευριπίδης Ιππόλυτος 1 κέξ.• Διόδωρος Σικελιώτης Δ 62.
4.Οβίδιος Ο.π.• Παυσανίας Α 18, 5.
5.Απόλλόδωρος Επιτομή Α 18• Διόδωρος Σικελιώτης Δ 62' Υγίνος Μύθος 47.
6.Πλούταρχος Βίοι Παράλληλοι 34' Σέρβιος στην Αίνειάδα του Βιργιλίου νι 445.
7.ΠαυσανΙας Β 32, 8• Ευριπίδης Ιππόλυτος 1193 κέξ.• Οβίδιος Μεταμορφώσεις χν 506 κεξ.• Πλούταρχος Ο.π.• Διόδωρος Σικελιώ¬της Δ 62.
8.ΕύριπΙδης Ιππόλυτος 1282 κεξ. και 1423 κέξ.• Παυσανίας Β 32" 1-2.
9.ΠαυσανΙας Α 22, 1 Φιλοστρατος Τα είς τον Τυανέα Απόλλώνιον Ζ 42' Διοδωρος Σικελιώτης Δ 62.
10.Οβίδιος Μεταμορφώσεις Χν 532 κεξ. και Ημερολόγιον νι 745.
11.ΒιργΙλιος Αινείας 775' Όβίδιος Ημερολόγιον ν 312 και Μεταμορ¬φώσεις χν 545• Στράβων Γ 263 κεξ.• Παυσανίας Β 27, 4.
12.Σέρβιος στην Αίνειάδα του Βιργιλίου νι 136' Στράβων Ε 3, 12• Σουητώνιος Καλιγούλας 35' Παυσανίας Ο.π.

Αναδημοσίευση από:
www.toxolyros.gr/index.php?option=com_content&task=view&id=22994&Itemid=725

ΠΗΓΗ: www.toxolyros.gr

Ο θάνατος του Θησέα

2009-05-02T10:00:00.002+03:00

-Κατά τη διάρκεια της απουσίας του Θησέα στον Τάρταρο, οι Διόσκουροι συγκέντρωσαν ένα στρατό Λακώνων και Αρκάδων, βάδισαν εναντίον των Αθηνών και απαίτησαν την επιστροφή της Ελένης.
Όταν οι Αθηναίοι αρνήθηκαν ότι της είχαν προσφέρει καταφύγιο, ή ότι τουλάχιστον ήξεραν που μπορούσε να βρίσκεται, οι Διόσκουροι προχώρησαν να καταστρέψουν την Αττική, μέχρι πού οι κάτοικοι της Δεκέλειας, οι οποίοι αποδοκίμαζαν τη συμπεριφορά του Θησέα , τούς οδήγησαν στις Αφίδνες όπου βρήκαν και ελευθέρωσαν την αδελφή τους. Οι Διόσκουροι στη συνέχεια ισοπέδωσαν τις Αφίδνες.
Απάλλαξαν τούς Δεκελείδες από όλους τούς φόρους προς τη Σπάρτη και τούς απένειμαν τις τιμητικές θέσεις στις σπαρτιάτικες γιορτές -κατά τον Πελοποννησιακό Πόλεμο , μόνο τα δικά τους εδάφη γλίτωσαν όταν οι Σπαρτιάτες επιδρομείς ερήμωσαν την Αττική (1).

- Άλλοι λένε ότι αυτός πού φανέρωσε τον κρυψώνα της Ελένης ονομαζόταν Ακάδημος ή Εχέδημος, ένας Αρκάς πού είχε έλθει στην Αθήνα μετά από πρόσκληση του Θησέα.
Οι Σπαρτιάτες βέβαια, όσο ήταν στη ζωή, του απέδωσαν μεγάλες τιμές και στις επιδρομές πού έκαναν αργότερα, δεν πείραξαν το μικρό του κτήμα πάνω στον ποταμό Κηφισό, έξι στάδια μακριά από την Αθήνα.
Τώρα ονομάζεται Ακαδημία: ένας όμορφος, καλοποτισμένος κήπος, όπου συναντιόνταν οι φιλόσοφοι για να εκφράσουν τις άθρησκες απόψεις τους πάνω στη φύση των θεών (2).

-Ο Μάραθος ήταν αρχηγός του αποσπάσματος των Αρκάδων στο στρατό των Διοσκούρων και υπακούοντας σε κάποιο χρησμό, πρόσφερε τον εαυτό του σε θυσία, επικεφαλής των ανδρών του.
Ορισμένοι λένε ότι αυτός και όχι ο Μαραθών, ο πατέρας του Σικυώνα και του Κορίνθου, έδωσε το όνομα του στην πόλη του Μαραθώνα (3).

-Τώρα, ο Πετεώς, γιος του Ορνέα και εγγονός του Ερεχθέα, είχε εξοριστεί από τον Αιγέα, και οι Διόσκουροι για να εξοργίσουν τον Θησέα, έφεραν το γιο του Μενεσθέα από την εξορία και τον έκαναν αντιβασιλέα στην Αθήνα.
Αυτός ο Μενεσθεύς ήταν ο πρώτος δημαγωγός.
Κατά τη διάρκεια της απουσίας του Θησέα στον Τάρταρο απόκτησε την εύνοια του λαού υπενθυμίζοντας στους ευγενείς την εξουσία πού έχασαν με τον Συνοικισμό και λέγοντας στους φτωχούς ότι τούς είχαν στερήσει την πατρίδα και τη θρησκεία και ότι ήταν υποταγμένοι σε έναν τυχοδιώκτη σκοτεινής προέλευσης - ο οποίος είχε εγκαταλείψει το θρόνο και φημολογείτο ότι είχε πεθάνει (4).

-Όταν έπεσαν οι Αφίδνες, και η Αθήνα κινδύνευε, ο Μενεσθεύς έπεισε τον κόσμο να καλωσορίσει τούς Διόσκουρους και να τούς δεχτεί στην πόλη σαν ευεργέτες και λυτρωτές.
Πράγματι, αυτοί συμπεριφέρθηκαν πολύ σωστά και ζήτησαν μόνο να γίνουν δεκτοί στα Ελευσίνια Μυστήρια, όπως είχε κάνει και ο Ηρακλής.
Η αίτηση τους έγινε δεκτή και οι Διόσκουροι έγιναν επίτιμοι πολίτες των Αθηνών.
Ο Αφιδνος ήταν ο θετός πατέρας τους, όπως ο Πύλιος για τον Ηρακλή σε μια παρόμοια περίσταση.
Στη συνέχεια, τούς συγκέντρωσαν και τούς απέδωσαν θείες τιμές, σαν ευγνωμοσύνη για την επιείκεια πού έδειξαν στο απλό λαό.
Με χαρά έφεραν την Ελένη πίσω στη Σπάρτη, μαζί με τη μητέρα του Θησέα την Αίθρα και μια αδελφή του Πειρίθου σαν δούλη.
Ορισμένοι λένε ότι βρήκαν την Ελένη ακόμη παρθένα.
Άλλοι ότι ο Θησεύς την άφησε έγκυο και ότι στο Άργος, στην επιστροφή στο σπίτι, γέννησε ένα κορίτσι, την Ιφιγένεια και αφιέρωσε ένα ιερό στην Άρτεμη για να την ευχαριστήσει για την καλή της γέννα (5).

-Ο Θησεύς πού γύρισε από τον τάρταρο αμέσως μετά, έστησε αμέσως ένα βωμό στον Ηρακλή Σωτήρα και επαναφιέρωσε σ' αυτόν όλους τούς ναούς και άντρα του, εκτός από τέσσερα. Από τα βασανιστήρια όμως ήταν πια πολύ αδύναμος και βρήκε την Αθήνα τόσο θλιβερά διεφθαρμένη από τις κλίκες και τις αναταραχές πού δεν ήταν πια σε θέση να τηρήσει την τάξη (6).
Μετέφερε πρώτα κρυφά τα παιδιά του έξω από την πόλη, στην Εύβοια, όπου ο Ελπήνωρ, γιος του Χαλκώδοντα, του πρόσφερε καταφύγιο μερικοί - όμως λένε ότι εκεί είχε καταφύγει πριν την επιστροφή του - και μετά αφού καταράστηκε επίσημα το λαό της Αθήνας από το λόφο του Γαργηττού, σαλπάρισε για την Κρήτη, όπου ο Δευκαλίων είχε υποσχεθεί να του προσφέρει προστασία.

-Μια θύελλα έκανε το πλοίο να εκτραπεί από την πορεία του και η πρώτη στεριά πού συνάντησε ήταν το νησί της Σκύρου, κοντά στην Εύβοια, όπου ο βασιλιάς Λυκομήδης, αν και στενός φίλος του Μενεσθέα, τον υποδέχτηκε με όλη τη μεγαλοπρέπεια πού άρμοζε στη φήμη και στην καταγωγή του.
Ο Θησεύς πού είχε κληρονομήσει ένα κτήμα στη Σκύρο, ζήτησε την άδεια να εγκατασταθεί έχει.
Αλλά ο Λυκομήδης από καιρό θεωρούσε αυτό το κτήμα σαν δικό του και, με την πρόφαση να δείξει στον Θησέα τα όρια του, τον παρέσυρε στην κορυφή ενός ψηλού γκρεμού, τον έσπρωξε από κει πάνω και έπειτα είπε ότι έπεσε παραπατώντας ενώ μεθυσμένος έκανε τη βόλτα του μετά το γεύμα (7).

-Ο Μενεσθεύς, πού ανενόχλητος έμεινε πια στο θρόνο, ήταν ανάμεσα στους θαυμαστές της Ελένης και οδήγησε τις αθηναϊκές δυνάμεις στην Τροία, όπου απέκτησε πολύ καλή φήμη για τη στρατηγική του αλλά σκοτώθηκε στη μάχη.
Οι γιοι του Θησέα τον διαδέχτηκαν (8).

-Λέγεται ότι ο Θησεύς απήγαγε με τη βία την Αναξώ από την Τροιζήνα και ότι πλάγιασε με την Ιόπη, την κόρη του Τιρύνθιου Ιφικλή.
Οι ερωτικές του ιστορίες προκάλεσαν στους Αθηναίους τόσο συχνές στενοχώριες, ώστε δύσκολα εκτίμησαν την πραγματική του αξία, ακόμη και για αρκετές γενεές μετά το θάνατο του.
Στη μάχη του Μαραθώνα όμως, το πνεύμα του υψώθηκε από τη γη για να τούς ενθαρρύνει, ορμώντας πάνοπλο εναντίων των Περσών.
Όταν η νίκη είχε εξασφαλιστεί, το μαντείο των Δελφών διέταξε να μεταφέρουν πίσω τα οστά του.
Οι Αθηναίοι είχαν υποστεί για πολλά χρόνια την περιφρονητική μεταχείριση των Σκυριανών και το μαντείο ανήγγειλε ότι αυτό θα συνεχιζόταν όσο αυτοί κρατούσαν τα οστά (9).
Ήταν όμως δύσκολο να τα ανακτήσουν, γιατί οι Σκυριανοί σίγουρα δεν ήταν λιγότερο σκληροί και όταν ο Κίμων κατέλαβε το νησί, δεν του αποκάλυψαν την περιοχή όπου βρισκόταν ο τάφος του Θησέα.
Ο Κίμων όμως παρατήρησε ένα θηλυκό αετό στη κορυφή ενός λόφου πού έσκαβε το χώμα με τα νύχια του.
Πιστεύοντας ότι ήταν σημάδι από τον ουρανό, άρπαξε μια αξίνα, έτρεξε προς την τρύπα πού είχε κάνει ο αετός και άρχισε να την ανοίγει.
Σχεδόν αμέσως η αξίνα χτύπησε πάνω σε ένα πέτρινο φέρετρο, μέσα στο οποίο βρήκε ένα σκελετό ψηλού άνδρα οπλισμένο με μια μπρούντζινη λόγχη και ένα σπαθί: μπορούσε να ήταν μόνο του Θησέα.
Ο σκελετός μεταφέρθηκε με ευλάβεια στην Αθήνα και ξαναθάφτηκε με μεγάλες τελετές μέσα στο Ιερό του Θησέα κοντά στο Γυμνάσιο (10).

-Ο Θησεύς ήταν ένας επιδέξιος λυράρης και μαζί με τον Ηρακλή και τον Ερμή, έγινε προστάτης όλων των Γυμνασίων και των σχολών πάλης στην Ελλάδα.
Η ομοιότητα του με τον Ηρακλή είναι παροιμιώδης.
Συμμετείχε στο κυνήγι του Καλυδώνιου κάπρου, εκδικήθηκε το θάνατο των πολεμιστών πού έπεσαν στις Θήβες και παρά λίγο να γίνει και ένας από τούς Αργοναύτες αν δεν ήταν κρατούμενος στον Τάρταρο, όταν σαλπάρισαν για τη Κολχίδα.
Ο πρώτος πόλεμος μεταξύ Πελοποννησίων και Αθηναίων προκλήθηκε από την αρπαγή της Ελένης και ο δεύτερος από την άρνηση να παραδώσουν τούς γιους του Ηρακλή στον βασιλιά Ευρυσθέα (11).

-Οι σκλάβοι και οι εργάτες, των οποίων οι πρόγονοι απευθύνονταν σ' αυτόν για προστασία απέναντι στους καταπιεστές, τώρα ζητούσαν καταφύγιο στο Ιερό του, όπου προσφέρονταν θυσίες την όγδοη μέρα κάθε μήνα.
Αυτή τη μέρα διάλεξαν μάλλον γιατί όταν από την Τροιζήνα έφτασε στην Αθήνα για πρώτη φορά, ήταν η όγδοη του Εκατομβαιώνα και επέστρεψε από την Κρήτη την όγδοη του Πυανεψίωνα.
Ή ίσως γιατί ήταν γιος του Ποσειδώνα: Οι γιορτές προς τιμήν του Ποσειδώνα γίνονταν επίσης εκείνη τη μέρα του μήνα, επειδή οκτώ είναι ο πρώτος κύβος ζυγού αριθμού και αντιπροσωπεύει την ακλόνητη δύναμη του Ποσειδώνα (12).

Σημειώσεις
1.Απόλλοδωρος Επιτομή Α 23• 'Ηρέας, παρατίθεται στον Θησέα του Πλούταρχου 32' 'Ηρόδοτος Θ 73.
2.Δικαιαρχος, παρατίθεται στον Πλούταρχο ό.π.• Διογένης Λαέρτιος Γ 1, 9• Πλούταρχος Κίμων 13.
3.Δικαιαρχος, παρατίθεται στον Θησέα του Πλούταρχου 32' Παυσανίας Β 1, 1.
4.ΠαυσανΙας 1 35,5' Απολλόδωρος Επιτομή Α 23• Πλούταρχος Ο.π.
5.Πλούταρχος Θησεύς 33' Υγίνος Μύθος 79' Παυσανίας Β 22, 7.
6.ΑΙλιανος Ποικίλη ιστορία Ιν 5' Φιλόχορος, παρατίθεται στον Θησέα του Πλούταρχου 35' Πλούταρχος ό.π.

Αναδημοσίευση από:
www.toxolyros.gr/index.php?option=com_content&task=view&id=22997&Itemid=725

ΠΗΓΗ: www.toxolyros.gr

Οι ΆθλοιΤου Θησέα

2009-05-01T22:47:00.001+03:00

-Ο Θησεύς έβαλε σκοπό να ελευθερώσει τον παραλιακό δρόμο που από την Τροιζήνα οδηγούσε στην Αθήνα και καταδυναστεύονταν από ληστές.
Δεν ήθελε να έλθει μόνο σε σύγκρουση, αλλά να εκδικηθεί όλους εκείνους πού θα τολμούσαν να του κάνουν κακό τιμωρώντας τους με τον ίδιο τρόπο, όπως τα εγκλήματα τους, όπως έκανε ο Ηρακλής (1).

-Στην Επίδαυρο ο Περιφήτης, ο ανάπηρος, του επιτέθηκε.
Ο Περιφήτης, γιος του Ποσειδώνα ή κατά άλλους γιος του Ήφαιστου και της Αντίκλειας, είχε ένα πελώριο σιδερένιο ρόπαλο με το οποίο σκότωνε τούς περαστικούς.
Γι' αυτό και επονομαζόταν Κορυνήτης ή «ροπαλοφόρος».
Ο Θησεύς άρπαξε το ρόπαλο από τα χέρια του και τον χτύπησε πολλές φορές, μέχρι πού τον σκότωσε.
Το μέγεθος και το βάρος του ρόπαλου του άρεσε τόσο πολύ πού από τότε σχεδόν πάντα το κουβαλούσε μαζί του.
Αν και ο ίδιος ήταν ικανός να αποκρούσει την φονική του ταλάντωση, χρησιμοποιώντας το ο ίδιος ποτέ δεν απέτυχε στο στόχο του (2).

-Στο πιο στενό σημείο του Ισθμού, από όπου φαίνονται και ο Κορινθιακός και ο Σαρωνικός Κόλπος, ζούσε ο Σίνις, ο γιος του Πήμονα ή κατά άλλους του Πολυπήμονα και της Συλέας, κόρης του Κορίνθου, πού ισχυριζόταν ότι ήταν νόθος γιος του Ποσειδώνα (3).
Επονομαζόταν Πιτυοκάμπτης δηλ. «αυτός πού λυγίζει τα πεύκα» γιατί ήταν τόσο δυνατός πού λύγιζε τα πεύκα μέχρι πού η κορυφή τους άγγιζε τη γη και συχνά ζητούσε βοήθεια από τούς αθώους περαστικούς, οπότε ξαφνικά τα άφηνε.
Καθώς το δένδρο πεταγόταν όρθιο ξανά, αυτοί εκσφενδονίζονταν ψηλά στον αέρα και όταν έπεφταν σκοτώνονταν.
Ή λύγιζε δύο γειτονικά δένδρα μέχρι να συναντηθούν οι κορυφές τους, έδενε από ένα χέρι του θύματος σε κάθε δένδρο και αφήνοντας τα να ξαναγυρίσουν στη θέση τους, τούς καταξέσκιζε (4).

-Ο Θησεύς πάλεψε με τον Σίνι και τον εξολόθρευσε με τον ίδιο τρόπο.
Καθώς γίνονταν αυτά, μια όμορφη κοπέλα έτρεξε να κρυφτεί μέσα σε μια πυκνή συστάδα από βούρλα και άγρια σπαράγγια. την ακολούθησε και μετά από μακρά αναζήτηση, την βρήκε να ξορκίζει τα φυτά υποσχόμενη ότι αν κατάφερναν να την κρύψουν, ποτέ δεν θα τα έκαιγε ή θα τα κατάστρεφε.
Όταν ο Θησεύς ορκίστηκε ότι δεν θα της έκανε κακό, δέχτηκε να βγει έξω και αποδείχτηκε ότι ήταν η Περιγούνη, η κόρη του Σίνι.
Η Περιγούνη ερωτεύτηκε τον Θησέα με την πρώτη ματιά, του συγχώρεσε το φόνο του μισητού πατέρα της και έκανε μαζί του ένα γιο, τον Μελάνιππο στη συνέχεια, την πάντρεψε με τον Δηιονέα από την Οιχαλία.
Ο γιος του Μελάνιππου Ιωξός, μετοίκησε στην Καριά.
Εκεί, οι απόγονοι του Ιωξίδες σέβονταν τα βούρλα και τα άγρια σπαράγγια και δεν άναβαν ποτέ φωτιά μ’ αυτά (5).

-Κάποιοι όμως λένε ότι ο Θησεύς σκότωσε τον Σίνι πολλά χρόνια αργότερα και επαναφιέρωσε τα Ίσθμια σ' αυτόν, παρόλο πού είχαν καθιερωθεί από τον Σίσυφο προς τιμήν του Μελικέρτη, του γιου της Ινώς (6).

-Στη συνέχεια, κυνήγησε και σκότωσε στην Κρομμυώνα, μια μανιασμένη τερατώδη αγριογούρουνα (Φαία), πού είχε σκοτώσει τόσους πολλούς κάτοικους στην περιοχή, πού δεν τολμούσαν πια να οργώσουν τα χωράφια τους.
Αυτό το θηρίο πού πήρε το όνομα από τη γριά πού το ανέθρεψε, λέγεται ότι ήταν παιδί του Τυφώνα και της Έχιδνας (7).

-Ακολουθώντας τον παραλιακό δρόμο, ο Θησεύς έφτασε στους απόκρημνους βράχους πού υψώνονται κάθετα πάνω από τη θάλασσα και ήταν το οχυρό του ληστή Σκίρωνα.
Ορισμένη τον αποκαλούν Κορίνθιο, γιο του Πέλοπα ή του Ποσειδώνα, άλλοι γιο της Ηνιόχης και του Κανήθου.
Ο Σκίρων καθόταν συνήθως πάνω σ' ένα βράχο και ανάγκαζε τούς περαστικούς να του πλένουν τα πόδια.
Μόλις εκείνοι έσκυβαν να τον υπηρετήσουν, αυτός με μια κλοτσιά τούς γκρέμιζε από το βράχο στη θάλασσα, όπου μια γιγάντια θαλάσσια χελώνα περίμενε να τούς καταβροχθίσει. (Οι θαλάσσιες χελώνες μοιάζουν πολύ με τις χερσόβιες με τη διαφορά ότι είναι μεγαλύτερες και έχουν πτερύγια αντί για πόδια).
Ο Θησεύς αρνούμενος να πλύνει τα πόδια του Σκίρωνα, τον έσπρωξε με ορμή και τον εξακόντισε μέσα στη θάλασσα (9).

-Οι Μεγαρείς πάντως λένε ότι ο μοναδικός Σκίρων με τον όποιο ο Θησεύς ήλθε σε σύγκρουση ήταν ένας τίμιος και γενναιόδωρος πρίγκιπας των Μεγάρων, ο πατέρας της Ενδηίδας, πού παντρεύτηκε τον Αιακό και από αυτόν γέννησε τον Πηλέα και τον Τελαμώνα.
Προσθέτουν ότι ο Θησεύς σκότωσε τον Σκίρωνα με την κατάληψη της Ελευσίνας, πολλά χρόνια αργότερα, και τέλεσε τα Ίσθμια προς τιμήν του, υπό την προστασία του Ποσειδώνα (10).

-Οι Σκιρωνίδες Πέτρες βρίσκονται κοντά στις Μολουρίδες Πέτρες και από πάνω τους περνάει το μονοπάτι που κατασκεύασε ο ίδιος ο Σκίρων όταν ήταν αρχηγός των Μεγαρικών στρατευμάτων.
Ο δυνατός βορειοδυτικός άνεμος ,πού φυσάει από τη θάλασσα ανάμεσα από αυτά τα υψώματα, ονομάστηκε Σκίρων από τούς Αθηναίους (11).

-Η λέξη σκίρων σημαίνει «σκιάδιο» και ο μήνας Σκιροφοριών ονομάζεται έτσι γιατί στις Γυναικείες Γιορτές της Δήμητρας και της Κόρης, την δωδέκατη μέρα του Σκιροφοριώνα, ο ιερέας του Ερεχθέα κρατούσε ένα λευκό σκιάδιο και η ιέρεια της Αθηνάς Σκιράς ένα άλλο κατά την τελετουργική πομπή από την Ακρόπολη - γιατί μ' αυτή την αφορμή η θεϊκή μορφή καλυπτόταν με σκίρο, ένα είδος γύψου, για να τιμήσουν τη μνήμη της λευκής εικόνας πού ο Θησεύς έκανε για χάρη της όταν εξολόθρευσε τον Μινώταυρο (12).

-Στη συνέχεια του ταξιδιού του προς την Αθήνα ο Θησεύς συνάντησε τον Κερκύονα από την Αρκαδία πού μερικοί θεωρούν γιο του Βράγχου και της νύμφης Αργιόπης, άλλοι όμως λένε ότι ήταν γιος του Ήφαιστου ή του Ποσειδώνα (13).
Προκαλούσε τούς διαβάτες να παλέψουν μαζί του και μετά τους συνέθλιβε μέσα στη δυνατή αγκαλιά του.
Ο Θησεύς όμως τον σήκωσε ψηλά από τα γόνατα και για μεγάλη χαρά της Δήμητρας πού παρακολουθούσε τη μάχη, τον έριξε με δύναμη με το κεφάλι προς τα κάτω, πάνω στη γη. Ο Κερκύων πέθανε αμέσως.
Ο Θησεύς δεν είχε τόση εμπιστοσύνη στη δύναμη, όση στην επιδεξιότητα, γιατί είχε επινοήσει την τέχνη της πάλης, οι αρχές της οποίας δεν είχαν γίνει κατανοητές μέχρι τότε .
Η παλαίστρα του Κερκύονα υπάρχει ακόμη κοντά στην Ελευσίνα, στο δρόμο για τα Μέγαρα δίπλα στον τάφο της κόρης του Αλόπης, την οποία όπως λέγεται γοήτευσε ο Θησεύς (14).

-Φτάνοντας στον Κορυδαλλό της Αττικής, ο Θησεύς σκότωσε τον πατέρα του Σίνι τον Πολυπήμονα, πού επονομαζόταν Προκρούστης.
Ζούσε δίπλα στο δρόμο και μέσα στο σπίτι του είχε δυο κρεβάτια, ένα κοντό και ένα μακρύ. Πρόσφερε νυκτερινή διαμονή στους ταξιδιώτες, ανάγκαζε τούς κοντούς να ξαπλώσουν στο μακρύ κρεβάτι και τούς βασάνιζε τραβώντας τους μέχρι να τούς φέρει ίσια με το κρεβάτι, ενώ από τούς μεγαλόσωμους πάνω στο κοντό κρεβάτι έκοβε τα πόδια πού περίσσευαν.
Άλλοι λένε ότι χρησιμοποιούσε μόνο ένα κρεβάτι και τραβούσε ή έκοβε τα πόδια των φιλοξενούμενων μέχρι να 'ρθουν στα μέτρα του.
Όπως κι αν έχει όμως, ο Θησεύς τον περιποιήθηκε με τον ίδιο τρόπο.

Σημειώσεις
1.Διοδωρος Σικελιώτης Δ 59• Πλούταρχος Θησεύς 7 και 11.
2.Υγίνος Μύθος 38' 'Απολλόδωρος Γ 16, 1• Παυσανίας Β 1, 4' Πλούταρχος Θησεύς8
3.ΠαυσανΙας ο.π.• Οβίδιος Ίβις 507 κεξ.• 'Απολλόδωρος Γ 16,2' Σχολιαστής στον Ιππόλυτο του Ευριπίδη 977.
4.Οβίδιος Μεταμορφώσεις V» 433 κεξ.• 'Απολλόδωρος Ο.π.• Ύγίνος
Ο.π.• Διόδωρος Σικελιώτης Δ 59' Παυσανίας Ο.π.
5.Πλούταρχος Θησεύς 8 και 29.
6.Πάριο Μάρμαρο 35 κεξ.• Πλούταρχος Θησεύς 25.
7.Πλούταρχος Θησεύς 9• Διόδωρος Σικελιώτης Δ 59• Οβίδιος Μετα¬μορφώσεις νιι 433 κεξ.• 'Απολλόδωρος Επιτομή Α l' Ύγίνος Μύθος 38.
8.Στραβων Θ 1,4' . Απολλόδωρος Επιτομή Α 2• Πλούταρχος Θησεύς 25.
9.Σχολιαστης στην Θηβαΐδα του Στατιου 339' Παυσανίας Α 44, 12' Απολλόδωρος Επιτομή Α 2-3.
10.Πλούταρχος Θησεύς 10 και 25.
11.Παυσανίας Α 44, 10-12' Στράβων Θ 1, 4.
12.Σχολιαστης στις Έκκλησιάζουσες του 'Αριστοφάνη 18• . Αριστοφάνης Σφήκες 925' Μέγα Έτυμολογικόν λ. Σκυροφοριών.
13.Πλούταρχος Θησεύς 11' 'Απολλόδωρος Επιτομή Α 3' Υγίνος Μύθος 38' Άυλος Γέλλιος Χ»l 21.
14.Οβίδιος Ίβις 407 κεξ.• 'Απολλόδωρος ο.π.• Παυσανίας Α 39,3' Πλούταρχος Θησεύς 11 και 29.
15. Διόδωρος Σικελιώτης Δ 59' 'Απολλόδωρος Έπιτομή Α 4' Παυσανίας Α 38, 5 Υγίνος Μύθος 38• Πλούταρχος Θησεύς 11.

Αναδημοσίευση από:
www.toxolyros.gr/index.php?option=com_content&task=view&id=22989&Itemid=725

ΠΗΓΗ: www.toxolyros.gr

Ο Θησέας στον Άδη

2009-05-01T15:00:00.003+03:00

-Μετά το θάνατο της Ιπποδάμειας ο Πειρίθους έπεισε τον Θησέα, του οποίου η γυναίκα η Φαίδρα είχε πρόσφατα κρεμαστεί, να επισκεφθεί μαζί του τη Σπάρτη, να απαγάγουν την Ελένη, την αδελφή του Κάστορα και του Πολυδεύκη, των Διόσκουρων, με την οποία και οι δύο φιλοδοξούσαν να παντρευτούν.
Εκεί όπου βρίσκεται το Σεραπειο στην Αθήνα ορκίστηκαν να βοηθήσει ο ένας τον άλλο σ' αυτή την επικίνδυνη επιχείρηση και να ρίξουν κλήρο για την Ελένη όταν την κέρδιζαν. Έπειτα να κλέψουν μια άλλη κόρη του Δία για τον χαμένο, οποίοι κι αν ήταν οι κίνδυνοι πού θα συναντούσαν (1).

-Αφού αποφάσισαν αυτά, οδήγησαν ένα στρατό στη Λακεδαιμόνια.
Μετά, σαν αρχηγοί του κύριου σώματος, απήγαγαν την Ελένη την ώρα πού προσέφερε θυσία στο ναό της Όρθίας Άρτεμης στη Σπάρτη, και καλπάζοντας έφυγαν μακριά.
Σύντομα βρέθηκαν σε μεγάλη απόσταση από τούς διώκτες τους από τούς οποίους απαλλάχτηκαν στη Τεγέα όπου, όπως είχαν συμφωνήσει, έριξαν τον κλήρο για την Ελένη και ο Θησεύς βγήκε νικητής (2).
Πρόβλεψε όμως ότι οι Αθηναίοι ποτέ δεν θα επιδοκίμαζαν το γεγονός ότι άνοιξε με τέτοιο τρόπο διαμάχη με τούς τρομερούς Διόσκουρους, και γι' αυτό έστειλε την Ελένη πού ακόμη δεν ήταν σε ηλικία γάμου -παιδούλα δώδεκα χρονών ή και μικρότερη ¬στην Αττική κώμη των Αφιδνών, όπου ανέθεσε στο φίλο του Άφιδνο την επιτήρηση της με τη μεγαλύτερη προσοχή και μυστικότητα.
Η Αίθρα, η μητέρα του Θησέα, συνόδευσε την Ελένη και την περιποιήθηκε πολύ. Ορισμένοι προσπαθούν να απαλλάξουν τον Θησέα λέγοντας ότι ο Ίδας και ο Λυγκεύς έκλεψαν την Ελένη και έπειτα την εμπιστεύτηκαν στην προστασία του Θησέα, για να εκδικηθούν την απαγωγή των ΛευκιππΙδων από τούς Διόσκουρους.
Άλλοι αναφέρουν ότι ο πατέρας της Ελένης Τυνδάρεως, την εμπιστεύτηκε ο ίδιος στο Θησέα, μόλις έμαθε ότι ο ανιψιός του Εναραίφόρος, γιος του Ιπποκόωντα, σκόπευε να την απαγάγει (3).

-Πέρασαν μερικά χρόνια, οπότε η Ελένη μεγάλωσε αρκετά για να την παντρευτεί ο Θησεύς και ο Πειρίθους του θύμισε τη συμφωνία.
Συμβουλεύτηκαν μαζί ένα μαντείο του Δία, τον οποίο είχαν καλέσει σαν μάρτυρα στον όρκο τους και η ειρωνική απόκριση ήταν:
- Γιατί δεν πάτε στον Τάρταρο να διεκδικήσετε την Περσεφόνη, τη γυναίκα του Άδη, σα νύφη για τον Πειρίθου ; Είναι η πιο εκλεκτή μου κόρη.
Ο Θησεύς προσβλήθηκε όταν ο Πειρίθους, πού πήρε στα σοβαρά την υπόδειξη αυτή, του ζήτησε να τηρήσει τον όρκο του.
Όμως δεν τόλμησε να αρνηθεί να πάει και έτσι, με το σπαθί στο χέρι, κατέβηκαν στον Τάρταρο.
Απέφυγαν να περάσουν από τον πορθμό της Λήθης και διάλεξαν τον πίσω δρόμο, η είσοδος του οποίου βρίσκεται σε μια σπηλιά στο Ταίναρο της Λακωνίας.
Σύντομα βρέθηκαν να χτυπούν τις πύλες του παλατιού του Άδη.
Ο Άδης άκουσε ήρεμα την παράτολμη απαίτηση τους και προσποιούμενος φιλοξενία, τούς κάλεσε να καθίσουν.
Ανυποψίαστοι πήραν το κάθισμα πού τούς προσέφερε πού αποδείχτηκε ότι ήταν ο θρόνος της Λήθης, ο οποίος έγινε με μιας μέρος της σάρκας τους και έτσι δεν μπορούσαν να σηκωθούν χωρίς να ακρωτηριαστούν.
Φίδια τούς είχαν ζώσει και σφύριζαν καταπάνω τους, οι Ερινύες τούς μαστίγωναν και ο Κέρβερος τούς τραυμάτιζε με τα δόντια του ενώ ο Άδης παρακολουθούσε χαμογελώντας βλοσυρά (4).

-Βασανίστηκαν έτσι επί τέσσερα ολόκληρα χρόνια, μέχρι τον ερχομό του Ηρακλή πού τον έστειλε ο Ευρυσθεύς να σκοτώσει τον κέρβερο.
Ο Ηρακλής τούς αναγνώρισε καθώς άπλωναν βουβοί τα χέρια τους, εκλιπαρώντας βοήθεια. Η Περσεφόνη υποδέχτηκε τον Ηρακλή σαν αδελφό, επιτρέποντας ευχαρίστως να ελευθερώσει τούς κακοποιούς και να τούς πάρει πίσω στον Πάνω Κόσμο, αν μπορούσε (5).
Ο Ηρακλής άδραξε τότε με τα δύο του χέρια τον Θησέα και τον σήκωσε με τη δύναμη ενός γίγαντα, μέχρι πού τον τράβηξε με ένα φοβερό θόρυβο.
Ένα μεγάλο μέρος από τις σάρκες του έμεινε κολλημένο πάνω στο βράχο και γι' αυτό οι Αθηναίοι απόγονοι του Θησέα έχουν τόσο αστεία μικρά πισινά.
Άρπαξε μετά τον Πειρίθου από τα χέρια, αλλά η γη σείστηκε προειδοποιητικά και παραιτήθηκε.
Εξάλλου ο Πειρίθους υπήρξε ο εγκέφαλος αυτής της άσεβους επιχείρησης (6).

-Σύμφωνα όμως με ορισμένες διηγήσεις, ο Ηρακλής ελευθέρωσε τον Πειρίθου όπως και τον Θησέα, ενώ σύμφωνα με άλλες δεν ελευθέρωσε κανέναν αλλά άφησε τον Θησέα αλυσοδεμένο για πάντα πάνω σε ένα φλεγόμενο κάθισμα και τον Πειρίθου γερμένο δίπλα στον Ιξίονα πάνω σε ένα χρυσό ανάκλιντρο - και μπροστά στα πεινασμένα τους μάτια υψώνονταν θαυμαστά εδέσματα τα οποία η πρεσβύτερη από τις Ερινύες άρπαζε από μπροστά τους. Λέγεται ακόμη, πώς ο Θησεύς με τον Πειρίθου ποτέ δεν κατέβηκαν στον Τάρταρο παρά μόνο πήγαν σε μια πόλη της Θεσπρωτίας η της Μολοσσίας, την Κίχυρο, της οποίας ο βασιλιάς Αϊδωνεύς όταν κατάλαβε ότι ο Πειρίθους είχε σκοπό να απαγάγει τη γυναίκα του, τον πέταξε σ' ένα κοπάδι κυνηγόσκυλα και έκλεισε τον Θησέα μέσα σ' ένα μπουντρούμι, από όπου μάλλον ο Ηρακλής τον ελευθέρωσε (7).

Σημειώσεις
1.Διόδωρος Σικελιώτης Δ 63' Πίνδαρος, παρατίθεται στον Παυσανία Α 18, 5• Παυσανίας Α 41, 5.
2.Διοδωρος Σικελιώτης ό.π.• Υγίνος Μύθος 79' Πλούταρχος Θησεύς 31.
3.Απόλλοδωρος Επιτομή Α 24' Τζέτζης Είς τον Λυκόφρονα 143• Ευστάθιος στην Ιλιάδα του Όμηρου σ. 215' Πλούταρχος ό.π.
4.Υγίνος Μύθος 79• Διόδωρος Σικελιώτης Ο.π.• Οράτιος Ωδές ιν 7, 27' Πανύασσις, παρατίθεται στον Παυσανία Ι 29, 4' . Απολλόδωρος Επιτομή Α 24.
5.Σενέκας ίππ6λυτος 835 κεξ.• Απολλόδωρος Β 5, 12• Διόδωρος Σικελιώτης Δ 26' Ευριπίδης Ηρακλής μαινόμενός 619• Υγίνος Ο.π.
6.Απόλλοδωρος ο.π.• ΣουΙδας λ Λίσποι' Σχολιαστής στους ιππείς του Αριστοφάνη 1368.
7.Διοδωρος Σικελιώτης Δ 63' Βιργίλιος Αίνειάς νι 601-19' Αιλιανός Ποικίλη ιστορία Ιν 5• Πλούταρχος Θησεύς 31

Αναδημοσίευση από:
www.toxolyros.gr/index.php?option=com_content&task=view&id=22996&Itemid=725

ΠΗΓΗ: www.toxolyros.gr

Ο Θησέας στη σύγκρουση Κενταύρων και Λαπιθών

2009-05-01T15:00:00.002+03:00

-Ορισμένοι λένε πώς ο Πειρίθους ο Λαπίθης ήταν γιος του Ιξίονα και της Δίας, κόρης του Ηιονέα. Άλλοι ότι ήταν γιος του Δία πού μεταμορφωμένος σε άλογο, κυνήγησε τη Δία πριν την αποπλανήσει (1).

-Για τη δύναμη και την ανδρεία του Θησέα έφτασαν στα αυτιά του Πειρίθου σχεδόν απίστευτες περιγραφές.
Ήταν βασιλιάς των Μαγνητών, στις εκβολές του Πηνειού και μια μέρα αποφάσισε να τούς δοκιμάσει εισβάλλοντας στην Αττική και καταδιώκοντας ένα κοπάδι βοοειδή πού έβοσκαν στο Μαραθώνα.
Όταν ο Θησεύς πήγε αμέσως στο κυνήγι, ο Πειρίθους γύρισε με τόλμη να τον αντιμετωπίσει.
Αλλά και οι δύο ένιωσαν τέτοιο θαυμασμό για την ευγενική εμφάνιση του άλλου πού ξέχασαν τα βόδια και ορκίστηκαν αιώνια φίλια μεταξύ τους (2).

-Ο Πειριθους παντρεύτηκε την Ιπποδάμεια, κόρη του Βούτη - η κατά άλλους του Άδραστου - και προσκάλεσε όλους τούς Ολύμπιους στο γάμο του, εκτός από τον Άρη και την Έριδα. Θυμήθηκε την αναστάτωση πού είχε προκαλέσει η Έρις στο γάμο του Πηλεα και της Θέτιδας.
Επειδή για τη γιορτή είχε έλθει στο παλάτι περισσότερος κόσμος από ότι χωρούσε, τα ξαδέλφια του οι Κένταυροι μαζί με το Νέστορα, τον Καινεα και άλλους Θεσσαλούς πρίγκιπες κάθισαν σε τραπέζια εκεί κοντά, σε μια σπηλιά πού σκίαζαν δένδρα.

-Οι Κένταυροι όμως δεν ήταν συνηθισμένοι στο κρασί και όταν μύρισαν την ευωδιά του παραμέρισαν το ξινόγαλα πού είχαν μπροστά τους και έτρεξαν να γεμίσουν τα ασημένια τους δοχεία σε σχήμα κέρατος, από τούς ασκούς με το κρασί.
Μέσα στην άγνοια τους ρούφηξαν το δυνατό ποτό χωρίς να το αραιώσουν με νερό με αποτέλεσμα να μεθύσουν τόσο πολύ ώστε όταν η νύφη μπήκε για να τους χαιρετίσει, ο Εύρυτος ή Ευρυτίων πήδηξε από το σκαμνί του, αναποδογύρισε το τραπέζι και την έσυρε κάτω τραβώντας την από τα μαλλιά.
Και οι άλλοι Κένταυροι ακολούθησαν αμέσως το αισχρό παράδειγμά του, καβαλικεύοντας τις γυναίκες και τα αγόρια πού βρίσκονταν κοντά τους.

-Ο Πειρίθους και ο παράνυμφος του ο Θησεύς όρμησαν για να σώσουν την Ιπποδάμεια, έκοψαν τα αφτιά και τη μύτη του Ευρυτίωνα και με τη βοήθεια των Λαπιθών τον πέταξαν έξω από τη σπηλιά.
Η μάχη πού τελικά εξελιχτηχε, κατά τη διάρκεια της οποίας σκοτώθηκε ο Καινεύς ο Λαπίθης, διήρκεσε μέχρι τη νύχτα και έτσι άρχισε μια μακροχρόνια έχθρα ανάμεσα στους Κενταύρους και στους γειτονικούς Λαπίθες πού μηχανεύτηκαν ο Άρης και η Έρις σαν εκδίκηση για την περιφρόνηση πού τούς έδειξαν (4).

-Στη συγκεκριμένη περίπτωση οι Κένταυροι έπαθαν μεγάλη ζημία και ο Θησεύς τούς οδήγησε από τα αρχαία πηλιορείτικα εδάφη τους, όπου κυνηγούσαν, στη χώρα των Αιθίκων, κοντά στο όρος Πίνδος.
Δεν ήταν όμως εύκολο να υποτάξει τούς Κενταύρους, οι οποίοι είχαν ήδη φιλονικήσει για το βασίλειο του Ιξίονα με τον Πειρίθου και πού τώρα, ανασυγκροτώντας τις δυνάμεις τους εισέβαλαν στο έδαφος των Λαπιθών.
Αιφνιδίασαν και κατάσφαξαν τον κύριο στρατό των Λαπιθών και όταν οι επιζήσαντες κατέφυγαν στη Φολόη της Ήλιδας, οι εκδικητικοί Κένταυροι τούς εξεδίωξαν και μετέτρεψαν τη Φολόη σε δικό τους ληστρικό οχυρό.
Τελικά οι ΛαπΙθες εγκαταστάθηκαν στο Μαλέα.

-Κατά τη διάρκεια της εκστρατείας του εναντίον των Κενταύρων, ο Θησεύς ξανασυνάντησε τον Ηρακλή, για πρώτη φορά μετά την παιδική του ηλικία και σύντομα τον μύησε στα Μυστήρια της Δήμητρας στην Ελευσίνα (5).

Σημειώσεις
1.Διοδωρος Σικελιώτης Δ 70' Ευστάθιος, παρατίθεται στον Όμηρο σ. 101.
2.Στραβων Απόσπασμα 14' Πλούταρχος Θησεύς 30.
3.Απόλλοδωρος Επιτομή Α 21' Διόδωρος Σικελιώτης Δ 70· Υγίνος Μύθος 33' Σέρβιος στην Αινειάδα του Βιργιλίου VII 304.
4.Πίνδαρος Απόσπασμα 166f, παρατίθεται στον 'Αθηναίο ΙΑ 476b' Απολλόδωρος ό.π.· Οβίδιος Μεταμορφώσεις Χ» 210 κέξ.' Όμηρος Οδύσσεια φ 295' Παυσανίας Ε 10, 2.
5.Πλούταρχος ό.π.· Όμηρος Ιλιάς Β 470 κέξ.· Διόδωρος Σικελιώτης Ο.π.· Ηρόδοτος, παρατίθεται στον Πλούταρχο Ο.π.

Αναδημοσίευση από:
www.toxolyros.gr/index.php?option=com_content&task=view&id=22995&Itemid=725

ΠΗΓΗ: www.toxolyros.gr

Ο Θησέας και οι Αμαζόνες

2009-05-01T14:00:00.001+03:00

-Ορισμένοι υποστηρίζουν ότι ο Θησεύς συμμετείχε στην επιτυχή αποστολή του Ηρακλή εναντίον των Αμαζόνων και σαν μερίδιο από τα λάφυρα, πήρε τη βασίλισσα Αντιόπη πού ονομαζόταν και Μελανίππη.
Αυτό όμως δεν ήταν και τόσο μεγάλο ατύχημα, όπως πολλοί νόμισαν, γιατί είχε προδώσει την πόλη Θεμίσκυρα, πάνω στον ποταμό Θερμώδοντα, σαν απόδειξη του πάθους πού ο Θησεύς ήδη είχε ανάψει στην καρδία της (1).

-Άλλοι λένε πώς ο Θησεύς επισκέφθηκε τη χώρα τους λίγα χρόνια αργότερα, μαζί με τον Πειρίθου και τούς συντρόφους του και ότι οι Αμαζόνες χάρηκαν για τον ερχομό τόσο πολλών και όμορφων πολεμιστών και τούς δέχτηκαν χωρίς βία.
Η Αντιόπη ήλθε να χαιρετίσει τον Θησέα με δώρα και μόλις έβαλε το πόδι της πάνω στο πλοίο του, αυτός σήκωσε άγκυρα και την απήγαγε.
Άλλοι πάλι λένε ότι έμεινε για κάποιο διάστημα στην Αμαζονία όπου φιλοξενήθηκε από την Αντιόπη.
Προσθέτουν ότι ανάμεσα στους συντρόφους ήταν και τρία αδέλφια ο Εύηνος, ο Θόας και ο Σολόεις, από τούς οποίους ο τελευταίος ερωτεύτηκε την Αντιόπη, αλλά μην τολμώντας να την πλησιάσει άμεσα, ζήτησε τη βοήθεια του Εύηνου.
Η Αντιόπη απέρριψε αυτές τις αξιώσεις, παρόλο πού συνέχισε να μεταχειρίζεται τον Σολόεντα με όχι λιγότερη ευγένεια από πριν, και μόνον όταν ρίχτηκε στον ποταμό Θερμώδοντα και πνίγηκε, ο Θησεύς κατάλαβε τι είχε συμβεί και στενοχωρήθηκε πάρα πολύ.
Όταν θυμήθηκε την προειδοποίηση του μαντείου των Δελφών, ότι αν ποτέ βρισκόταν βαθιά λυπημένος σε ξένη χώρα, θα έπρεπε να ιδρύσει μια πόλη και να αφήσει πίσω του κάποιους από τούς συντρόφους του να την κυβερνήσουν, έκτισε την Πυθόπολη προς τιμήν του Πύθιου Απόλλωνα και ονόμασε το γειτονικό ποταμό Σολόεντα.
Εκεί άφησε τον Εύηνο, τον Θόαντα και τον Έρμο, έναν αθηναίο ευγενή, του οποίου η κατοικία στην Πυθοπο η λανθασμένα ονομάζεται «Οικία του Ερμή».
Έπειτα ο Θησεύς πήρε την Αντιόπη στο πλοίο του και έφυγαν μακριά (2).

-Η αδελφή της Αντιόπης, Ωρείθυια, πού πολλοί μπερδεύουν με την Ιππολύτη, τη ζώνη της οποίας κέρδισε ο Ηρακλής, ορκίστηκε να εκδικηθεί τον Θησέα.
Έκανε συμμαχία με τούς Σκύθες και οδήγησε μια μεγάλη δύναμη, Αμαζόνων πάνω στους πάγους του Κιμμέριου Βόσπορου, μετά διέσχισαν το Βόσπορο και πέρασαν τη Θράκη, τη Θεσσαλία και τη Βοιωτία.
Στην Αθηνά στρατοπέδευσε στον Άρειο Πάγο και εκεί πρόσφερε θυσία στον Άρη, γεγονός από το οποίο κάποιοι λένε ότι ο λόφος πήρε το όνομα του.
Πρώτα όμως διέταξε ένα απόσπασμα να εισβάλει τη Λακωνία και να αποθαρρύνει τούς Πελοποννησιους να ενισχύσουν τον Θησέα μέσω του Ισθμού (3).

-Οι αθηναϊκές δυνάμεις είχαν ήδη παραταχθεί αλλά καμία πλευρά δεν ήθελε να αρχίσει τις εχθροπραξίες.
Τελικά, μετά τη συμβουλή κάποιου μαντείου, ο Θησεύς πρόσφερε θυσία στον Φόβο, γιο του Άρη, και άρχισε τη μάχη την έβδομη μέρα του Βοηδρομιώνα, ημέρα κατά την οποία γιορτάζονταν τα Βοηδρόμια.
Μερικοί όμως λένε ότι η γιορτή αυτή είχε ήδη καθιερωθεί προς τιμήν της νίκης του Ξούθου κατά του Εύμολπου για τη βασιλεία του Ερεχθέα.
Το μέτωπο της μάχης των Αμαζόνων εκτεινόταν μεταξύ της θέσης πού βρισκόταν αργότερα το Αμαζόνειο ηρώο και του λόφου της Πνύκας κοντά στη Χρύσα.
Η δεξιά πτέρυγα του Θησέα προχώρησε από τον τάφο των Μουσών και έπεσε πάνω στην αριστερή τους πτέρυγα αλλά ηττήθηκε και αναγκάστηκε να υποχωρήσει μέχρι το ναό των Ευμενίδων.
Αυτό το γεγονός θυμίζει μια πέτρα πού έστησαν προς τιμήν του τοπικού αρχηγού Χαλκώδοντα σε ένα δρόμο ευθυγραμμισμένο με τούς τάφους αυτών πού έπεσαν στο πλευρό του .
Η αριστερή πτέρυγα των Αθηναίων όμως έκανε έφοδο από το Παλλάδιο, το λόφο του Αρδηττου και το Λύκειο και οδήγησε τη δεξιά πτέρυγα των Αμαζόνων στον καταυλισμό τους με σοβαρές απώλειες (4).

-Μερικοί λένε πώς οι Αμαζόνες δέχτηκαν να κάνουν ειρήνη μόνο μετά από τέσσερις μήνες σκληρής μάχης.
Η ανακωχή πού σύναψαν κοντά στο Ιερό του Θησέα, εξακολουθούσε να γιορτάζεται κατά την Αμαζόνεια θυσία, την παραμονή της γιορτής του.
Σύμφωνα όμως με μια άλλη εκδοχή, η Αντιόπη πού έγινε γυναίκα του Θησέα, πολέμησε ηρωικά στο πλευρό του μέχρι πού σκοτώθηκε από το βέλος της Μολπαδίας, την οποία στην συνέχεια σκότωσε ο Θησεύς.
Λέγεται επίσης ότι η Ωρείθυια με μερικές ακόλουθές της το ‘σκασαν και κατέφυγαν στα Μέγαρα, όπου πέθανε από θλίψη και απελπισία και ότι οι υπόλοιπες Αμαζόνες, οδηγημένες από το νικητή Θησέα, έφυγαν από την Αττική και εγκαταστάθηκαν στη Σκυθία (5).

-Σε κάθε περίπτωση όμως, αυτή ήταν η πρώτη φορά πού οι Αθηναίοι απέτρεψαν ξένους εισβολείς.
Μερικές από τις Αμαζόνες πού είχαν μείνει πληγωμένες στο πεδίο της μάχης, τις έστειλαν στη Χαλκίδα για θεραπεία.
Η Αντιόπη και η Μολπαδία θάφτηκαν κοντά στο ναό της Μητέρας Γης και μια χωμάτινη στήλη έδειχνε τον τάφο της Αντιόπης. Άλλες κείτονται στο Αμαζόνειο.
Οι Αμαζόνες πού σκοτώθηκαν καθώς διέσχιζαν τη Θεσσαλία, θάφτηκαν στη Σκοτουσσαία και στις Κυνός Κεφαλές.
Άλλες κοντά στη Χαιρώνεια δίπλα στον Αίμωνα ποταμό.
Στην περιοχή της Πυρριχης στη Λακωνία, Ιερά δείχνουν το μέρος όπου οι Αμαζόνες διέκοψαν τη πορεία τους και αφιέρωσαν δύο ξύλινα αγάλματα στην Άρτεμη και στον Απόλλωνα, στη δε Τροιζήνα ένας ναός του Άρη τιμά τη μνήμη της νίκης του Θησέα κατά του αποσπάσματος αυτού, όταν στην επιστροφή προσπάθησε να παραβιάσει τον Ισθμό (6).

-Σύμφωνα με μια διήγηση, οι Αμαζόνες εισέβαλαν τη Θράκη μέσω Φρυγίας, όχι Σκυθίας και καθώς πορεύονταν κατά μήκος της ακτής, έκτισαν το ιερό της Εφέστιας Άρτεμης. Σύμφωνα με μια άλλη, είχαν καταφύγει εκεί σε δύο προηγούμενες περιστάσεις: συγκεκριμένα όταν τις κατατρόπωσε ο Διόνυσος και, μετά την ήττα της βασίλισσας Ιππολύτης ο Ηρακλής και ότι οι πραγματικοί ιδρυτές του ήταν ο Κρησος και ο Έφεσος (7).

-Η αλήθεια σχετικά με την Αντιόπη είναι ότι μάλλον επέζησε από τη μάχη και ότι ο Θησεύς αναγκάστηκε να τη σκοτώσει, όπως είχε προφητεύει το μαντείο των Δελφών, όταν σύναψε συμφωνία με το βασιλιά Δευκαλίωνα από την Κρήτη και παντρεύτηκε την αδελφή του Φαίδρα.
Η ζηλόφθονη Αντιόπη πού δεν ήταν νόμιμη σύζυγός του, διέκοψε τις γαμήλιες γιορτές εισβάλλοντας πάνοπλη με βία και απειλώντας ότι θα σφάξει τούς καλεσμένους.
Ο Θησεύς και οι σύντροφοι του έκλεισαν γρήγορα τις πόρτες και την σκότωσαν μετά από μια άγρια μάχη, παρόλο πού του είχε χαρίσει ένα γιο, τον Ιππόλυτο πού ονομαζόταν επίσης Δημοφών και παρόλο πού δεν είχε ποτέ πλαγιάσει με άλλον άνδρα (8).

Σημειώσεις
1.Απόλλοδωρος Επιτομή Α 16' 'ΗγΙας Ο Τροιζηνιος, παρατίθεται στον Παυσανία Α 2, 1.
2.Πινδαρος, παρατίθεται στον Παυσανία Α 2, 1• Φερεκύδης και Βίων, παρατίθενται στον Θησέα του Πλούταρχου 26' Μενεκρατης, παρατίθεται στον Πλούταρχο Ο.Π.
3,Ιουότινος Β 4• 'Ελλάνικος, παρατίθεται στον Θησέα του Πλούταρχου 26-7' Διόδωρος Σικελιώτης Δ 28 'Απολλόδωρος Επιτομή Α 16' ΑΙσχύλος Ευμενίδες 680 κεξ.
4.Πλούταρχος Θησεύς 27' Μέγα Ετυμολογικόν λ Βοηδρόμια' Ευριπίδης Ιών 59• Κλείδημος, παρατίθεται στον Πλούταρχο Ο.π.
5.Κλειδημος, παρατίθεται στον Πλούταρχο ο.π.• Πλούταρχος Ο.π.•
Παυσανίας Α 41, 7' Διόδωρος Σικελιώτης Δ 28.
6.Πλούταρχος Ο.π. Παυσανίας Α 2, l' Α 41, 7' Γ 25, 2 και Β 32, 8.
7.Πινδαρος, παρατίθεται στον Παυσανία Ζ 2, 4. .
8.Υγίνος Μύθος 241' 'Απολλόδωρος Επιτομή Α 17' Διόδωρος Σικε¬λιώτης Δ 62• Οβίδιος Ηρωίδες 121 κεξ Παυσανίας Α 22, 2' Πίνδαρος, παρατίθεται στον Θησέα του Πλούταρχου 28.

Αναδημοσίευση από:
www.toxolyros.gr/index.php?option=com_content&task=view&id=22993&Itemid=725

ΠΗΓΗ: www.toxolyros.gr

Ο Θησέας βασιλιάς της Αθήνας

2009-05-01T13:00:00.001+03:00

Ο συνοικισμός της αττικής

-Όταν ο Θησεύς διαδέχτηκε στον θρόνο των Αθηνών τον πατέρα του Αιγέα, δυνάμωσε την κυριαρχία του εκτελώντας όλους σχεδόν τούς αντίπαλους του, εκτός από τον Πάλλοντα και όσους από τούς 50 γιους του είχαν απομείνει.
Λίγα χρόνια αργότερα σκότωσε κι αυτούς προληπτικά και όταν κατηγορήθηκε για φόνο στην Αυλή του Δελφικού Απόλλωνα, έφερε την χωρίς προηγούμενο πρόφαση ότι ήταν «δικαιολογημένη ανθρωποκτονία» πράγμα πού εξασφάλισε την αθώωση του.
Εξαγνίστηκε από το αίμα τους στην Τροιζήνα όπου τότε βασίλευε ο γιος του Ιππόλυτος και πέρασε εκεί έναν ολόκληρο χρόνο.
Στην επιστροφή του υποψιάστηκε κάποιο ετεροθαλή αδελφό του πού επίσης ονομαζόταν Πάλλας, ότι δεν του ήταν πια πιστός και τον εξόρισε αμέσως .
Ο Πάλλας ίδρυσε μετά την πόλη Παλλάδιο στην Αρκαδία, αν και ορισμένοι λένε ότι ο Πάλλας, γιος του Λυκάονος, την ίδρυσε αμέσως μετά τον Κατακλυσμό του Δευκαλίωνα (1).

-Ο Θησεύς απέδειξε ότι ήταν νομοταγής αρχών και ξεκίνησε μια πολιτική συνοικισμού πού αποτέλεσε τη βάση της μετέπειτα αθηναϊκής ευημερίας.
Μέχρι τότε η Αττική ήταν χωρισμένη σε δώδεκα κοινότητες, κάθε μια από τις οποίες διευθετούσε τις υποθέσεις της χωρίς τη παρέμβαση του Αθηναίου βασιλιά, εκτός σε κατάσταση ανάγκης.
Οι Ελευσίνιοι είχαν κηρύξει τον πόλεμο ακόμη και στον Ερεχθέα, αφθονούσαν δε και άλλες άλληλοκτονες διαμάχες.
Αν αυτές οι κοινότητες δέχονταν να παραιτηθούν από την ανεξαρτησία τους, ο Θησεύς έπρεπε να πλησιάσει κάθε φυλή και οικογένεια μια - μια με τη σειρά, όπως και έκανε. Βρήκε τούς μικροκτηματίες και τούς δουλοπάροικους πού ήταν έτοιμοι να τον υπακούσουν και έπεισε τούς περισσότερους μεγαλοκτηματίες να συμφωνήσουν με το σχέδιό του υποσχόμενός την κατάλυση της μοναρχίας και την εγκαθίδρυση της δημοκρατίας, παραμένοντας όμως ο ίδιος αρχηγός και ανώτατος κριτής.
Όσοι δεν πείστηκαν με τα επιχειρήματα του, στο τέλος αναγκάστηκαν να σεβαστούν τη δύναμη του (2).

-Ο Θησεύς είχε τη δυνατότητα να διαλύσει όλες τις τοπικές κυβερνήσεις, αφού συγκάλεσε τούς αντιπροσώπους τους στην Αθήνα όπου τούς παραχώρησε ένα κοινό Βουλευτήριο και Πρυτανείο, πού σώζονται μέχρι σήμερα.
Απέφυγε όμως να συγκρουστεί με τούς νόμους της ιδιοκτησίας.
Στη συνέχεια ένωσε τα προάστια με την πόλη πού μέχρι τότε αποτελούσε η Ακρόπολη, καθώς και τις κτήσεις προς νότο, συμπεριλαμβάνοντας τούς αρχαίους ναούς του Ολυμπίου Διός, του Πύθιου Απόλλωνα, της Μητέρας Γης, του Διονύσου των Λιμνών και τη Εννεάκρουνο.
Από τότε οι Αθηναίοι ονόμαζαν την Ακρόπολη «το άστυ».

-Ονόμασε την δεκάτη έκτη μέρα του Εκατομβαιώνα (Ιουλίου) «Συνοίκια» και καθιέρωσε μια δημόσια γιορτή προς τιμήν της Αθηνάς, κατά τη διάρκεια της οποίας προσφερόταν αναίμακτη θυσία στην Ειρήνη (3).
Στους αθηναϊκούς αγώνες πού τελούνταν εκείνη τη μέρα έδωσε το όνομα «Παναθήναια» ανοίγοντας τους έτσι στο σύνολο της Αττικής.
Διέδωσε επίσης τη λατρεία της Πάνδημου Αφροδίτης και της Πειθούς.
Στη συνέχεια, αφού παραιτήθηκε από το θρόνο όπως είχε υποσχεθεί, έδωσε στην Αττική το νέο της σύνταγμα και κάτω από τούς καλύτερους οιωνούς γιατί το μαντείο των Δελφών είχε προφητεύσει ότι η Αθήνα θα έπλεε στις τρικυμιώδεις θάλασσες σαν τον ασκό από χοιρόδερμα (4).

-Για να μεγαλώσει την πόλη ακόμη περισσότερο, ο Θησεύς κάλεσε όλους τούς αξιόλογους ξένους να γίνουν συμπολίτες του.
Οι κήρυκες του πού γύριζαν όλη την Ελλάδα διαλαλούσαν : «Όλοι εσείς ελάτε προς τα εδώ».
Αμέσως άρχισαν να μετακινούνται μεγάλα πλήθη προς την Αθήνα και διαίρεσε τον πληθυσμό της Αττικής σε τρεις τάξεις: τούς Ευπατρίδες, «τούς αντάξιους της πατρικής τους γης», τούς Γεώμορους, «τούς αγρότες», και τούς Δημιουργούς, «τούς τεχνίτες».
Οι Ευπατρίδες ανέλαβαν τις θρησκευτικές υποθέσεις, αναπλήρωναν τούς δικαστές, ερμήνευαν τούς νόμους και γενικά κατείχαν τα υψηλότερα αξιώματα όλων.
Οι Γεώμοροι καλλιεργούσαν τη γη και αποτελούσαν τη ραχοκοκαλιά του κράτους.
Τούς Δημιουργούς, πού κατά πολύ υπερείχαν σε αριθμό, αποτελούσαν διαφόρων ειδών τεχνίτες όπως μάντεις, χειρούργοι, κήρυκες, μαραγκοί, γλύπτες και κατασκευαστές γλυκισμάτων (5).
Ο Θησεύς υπήρξε έτσι ο πρώτος βασιλιάς πού ίδρυσε την κοινοπολιτεία και αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο ο Όμηρος, στον Νέων Κατάλογον, μόνο τούς Αθηναίους χαρακτηρίζει κυρίαρχο λαό - και το σύνταγμά τους εξακολούθησε να ισχύει μέχρι τη στιγμή πού οι τύραννοι κατέλαβαν την εξουσία .
Υπάρχουν όμως μερικοί πού αρνούνται την αλήθεια αυτής της παράδοσης: λένε ότι ο Θησεύς συνέχισε να βασιλεύει όπως πριν και ότι μετά το θάνατο του βασιλιά Μενεσθέα, ο οποίος οδήγησε τούς Αθηναίους εναντίον των Τρώων, η δυναστεία του παρέμεινε στην αρχή επί τρεις γενεές (6).

-Ο Θησεύς, ο πρώτος Αθηναίος βασιλιάς πού έκοψε νομίσματα, χάραξε επάνω τη μορφή ενός ταύρου.
Δεν είναι γνωστό κατά πόσο αντιπροσώπευε τον ταύρο του Ποσειδώνα ή τον στρατηγό του Μίνωα Ταύρο ή αν απλά ήθελε να ενθαρρύνει την ανάπτυξη της γεωργίας.
Αυτή όμως η νομισματοκοπία όρισε τη σταθερή αξία πού για ένα σημαντικό χρονικό διάστημα αναφερόταν ως δεκάμβοιον ή εκατόμβοιον.
Όπως ο Ηρακλής όρισε τον πατέρα του Δία προστάτη των Ολυμπιακών Αγώνων, έτσι και ο Θησεύς όρισε τον πατέρα του Ποσειδώνα, προστάτη των Ίσθμιων.
Μέχρι τότε, ο θεός πού τιμούσαν ήταν ο Μελικέρτης, ο γιος της Ινώς, και τα αγωνίσματα πού γίνονταν νύχτα, ήταν περισσότερο μυστήρια παρά δημόσιο θέαμα.
Ο Θησεύς ικανοποίησε έπειτα την αξίωση των Αθηναίων για την κυριαρχία των Μεγάρων και στη συνέχεια, αφού συγκάλεσε τούς πελοποννήσιους εκπροσώπους στον Ισθμό, τούς ανάγκασε να μπουν σε μια μακρόχρονη διαμάχη στα σύνορα με τούς Ίωνες γείτονες τους. Σε κάποιο σημείο πού συμφώνησαν και οι δύο πλευρές έστησαν τον περίφημο στύλο στην ανατολική πλευρά του οποίου έγραφε: «Τάδ' ουχι Πελοπόννησος άλλ' Ιωνία» και στη δυτική: «Τάδ' εστί Πελοπόννησος, ουκ' Ιωνία».
Κέρδισε επίσης την συγκατάθεση των Κορινθίων να παίρνουν οι Αθηναίοι τις πρώτες θέσεις στα Ίσθμια, και μάλιστα τόση έκταση, όση μπορούσε να σκεπάσει το πανί του πλοίου, με το οποίο είχαν πάει στον Ισθμό (7).

Σημειώσεις
1.Υγίνος Μύθος 244' Απολλόδωρος Επιτομή Α 11' Σέρβιος στην - ΑΙνειάδα του Βιργιλίου ν»Ι 54' Ευριπίδης Ιππόλυτος 34-7' Παυσανίας Α 22, 2' Α 28, 10 και Η 3, 1.
2.Διοδωρος Σικελιώτης 61' Θουκυδίδης 15' Πλούταρχος Θησεύς 24.
3.ΘουκυδΙδης Ο.π.• Πλούταρχος Ο.π.• Σχολιαστής στην ΕΙρήνη του 'Αριστοφάνη 962.
4.ΠαυσανΙας Η 2, 1 και Α 22, 3• Πλούταρχος Ο.π.
5.Πλούταρχος Θησεύς 25' "Όμηρος Οδύσσεια 383 κέξ. και τ 135' Πλάτων Συμπόσιον 188d και Πολιτεία 52ge 'Ηροδοτος Ζ 31.
6.Πλούταρχος ο.π.• Όμηρος ίλιάς Β 552 κεξ.• Παυσανίας Α 3, 2.
7.Στραβων Θ. 1, 6.

Αναδημοσίευση από:
www.toxolyros.gr/index.php?option=com_content&task=view&id=22992&Itemid=725

ΠΗΓΗ: www.toxolyros.gr