1/5/09

Ο Θησέας και ο Μινώταυρος

-Κατά πόσο η Μήδεια έπεισε τον Αιγέα να στείλει τον Θησέα για να αντιμετωπίσει τον άγριο άσπρο ταύρο του Ποσειδώνα ή αν ο Θησεύς από μόνος του ανέλαβε να εξολοθρεύσει το τέρας αυτό πού έβγαζε φωτιές από τα ρουθούνια, αφού εκδιώχθηκε η Μήδεια από την Αθήνα, ελπίζοντας ότι έτσι θα αποκτήσει μεγαλύτερη εύνοια από τούς Αθηναίους, είναι ένα σημείο διαμάχης .
Ο ταύρος πού είχε φέρει ο Ηρακλής από την Κρήτη, τον οποίο άφησε ελεύθερο στην πεδιάδα του Άργους και από έχει, μέσω του Ισθμού, οδήγησε στο Μαραθώνα, είχε σκοτώσει εκατοντάδες άνδρες στις πόλεις Προβάλινθο και Τρικόρυνθο, μεταξύ των οποίων (κάποιοι λένε) και τον Ανδρόγεω, τον γιο του Μίνωα.
Ο Θησεύς άρπαξε με θάρρος τα θανατηφόρα κέρατα, έσυρε θριαμβευτικά τον ταύρο μέσα στους δρόμους της Αθήνας και ανηφόρισε την απότομη πλαγία της Ακρόπολης όπου τον θυσίασε στην Αθηνά ή στον Απόλλωνα (1).



-Καθώς πλησίαζε στο Μαραθώνα, ο Θησεύς φιλοξενήθηκε πολύ εγκάρδια από μια μόνη γριά φτωχιά γυναίκα πού ονομαζόταν Εκάλη ή Εκαλίνη, η οποία έταξε ένα κριάρι στο Δία αν τον βοηθούσε να επιστρέψει σώος.
Πέθανε όμως πριν το γυρισμό του και ο Θησεύς καθιέρωσε προς τιμήν της και του Εκάλειου Δία, τα Eκαλήσια πού από τότε πάντα γιορτάζονταν.
Επειδή ο Θησεύς δεν ήταν παρά ένας έφηβος τον καιρό εκείνο, η Εκάλη τον χάιδεψε στοργικά σαν να 'ταν παιδί της και γι' αυτό συχνά την αναφέρουν περισσότερο με το υποκοριστικό της Εκαλίνη παρά Εκάλη (2).

-Σαν αντίποινα για το θάνατο του Ανδρόγεω, ο Μίνως απαίτησε από τούς, Αθηναίους να στέλνουν εφτά νέους και εφτά νέες κάθε εννιά χρόνια - συγκεκριμένα με τον τερματισμό κάθε Μεγάλου Έτους - στον κρητικό Λαβύρινθο, όπου ο Μινώταυρος περίμενε να τούς καταβροχθίσει.
Αυτός ο Μινώταυρος πού ονομαζόταν Αστέριος ή Αστερίων ήταν το τέρας με κεφάλι ταύρου πού η Πασιφάη είχε γεννήσει από τον λευκό ταύρο (3).
Μόλις ο Θησεύς έφτασε στην Αθήνα ήταν η ώρα πού θα πληρωνόταν ο ανθρώπινος φόρος για τρίτη φορά και λυπήθηκε τόσο βαθιά για τούς γονείς των παιδιών πού θα διάλεγαν με κλήρο, ώστε προσφέρθηκε ο ίδιος σαν θύμα, παρά τις επίμονες προσπάθειες του Αιγέα να τον μεταπείσει.
Άλλοι όμως λένε ότι ο κλήρος είχε πέσει σ' αυτόν και άλλοι ότι ο βασιλιάς Μίνως είχε έλθει αυτοπροσώπως με μεγάλο στόλο για να διαλέξει τα θύματα.
Το μάτι του έλαμψε όταν είδε τον Θησέα, ο οποίος αν και γεννημένος στην Τροιζήνα κι όχι στην Αθήνα, προσφέρθηκε εθελοντικά να πάει, με τη συμφωνία ότι αν κατάφερνε να υποτάξει τον Μινώταυρο με γυμνά χέρια, ο Μίνως θα δεχόταν να άρει τον φόρο.

-Τις δύο προηγούμενες φορές, το πλοίο πού μετέφερε τα δεκατέσσερα θύματα ταξίδευε με μαύρα πανιά αλλά ο Θησεύς ήταν πεπεισμένος ότι οι θεοί ήταν με το μέρος του και γι' αυτό ο Αιγεύς του έδωσε ένα λευκό πανί για να υψώσει στην επιστροφή του, σαν σημάδι επιτυχίας, αν και μερικοί λένε ότι ήταν κόκκινο, βαμμένο με τον καρπό ενός είδους βελανιδιάς (5).

-Όταν τραβήχτηκαν οι κλήροι μέσα στο Πρυτανείο, ο Θησεύς οδήγησε τούς συντρόφους του στο Δελφίνιο ναό όπου, εκ μέρους όλων, προσέφερε στον Απόλλωνα ένα κλαδί ελιάς με τυλιγμένο πάνω του άσπρο μαλλί.
Οι δεκατέσσερις μητέρες έφεραν εφόδια για το ταξίδι και για να ενθαρρύνουν τα παιδιά τους διηγιόνταν παραμύθια και ιστορίες με ήρωες.
Ο Θησεύς όμως αντικατέστησε δύο από τις κοπέλες με δύο θηλυπρεπείς νέους πού είχαν ασυνήθιστο θάρρος και ετοιμότητα πνεύματος.
Τούς πρόσταξε να κάνουν ζεστά μπάνια, να αποφεύγουν τις ακτίνες του ήλιου, να αρωματίζουν τα μαλλιά και το σώμα τους με λάδια και να εξασκηθούν στη γυναικεία ομιλία, στις χειρονομίες και στο περπάτημα.
Μ' αυτό το τρόπο θα μπορούσε να εξαπατήσει τον Μίνωα και να τούς περάσει για κοπέλες (6).

-Ο Φαίαξ, ο πρόγονος των Φαιάκων ανάμεσα στους οποίους βρέθηκε ο Οδυσσεύς, στέκονταν κυβερνήτη πλώρη του πλοίου με τα τριάντα κουπιά με το οποίο ταξίδεψαν, γιατί τα χρόνια εκείνα κανένας Αθηναίος δεν ήξερε από ναυτιλία.
Μερικοί λένε ότι κυβερνήτης ήταν ο Φέρεκλος αλλά μάλλον έχουν δίκαιο αυτοί πού τον ονομάζουν Ναυσιθοο, γιατί ο Θησεύς, μετά το γυρισμό του ανέγειρε μνημεία προς τιμήν του Ναυσιθόου και του Φαίακα στο Φάληρο, στο λιμάνι της αναχώρησης.
Προς τιμήν τους γίνονταν επίσης και η τοπική γιορτή Κυβερνήσια (7).

-Το μαντείο των Δελφών είχε συμβουλεύσει τον Θησέα να πάρει την Αφροδίτη για οδηγό και σύντροφο στο ταξίδι του, για αυτό προσέφερε θυσία στη θεά κοντά στη θάλασσα.
Και να! έγινε το θαύμα. την ώρα της θυσίας, το θύμα πού ήταν μια γίδα, έγινε τράγος. Μ' αυτό το θαύμα της μεταμόρφωσης κέρδισε η Αφροδίτη την επωνυμία Επιτραγία (8).

-Την έκτη μέρα του Μουνιχιώνα (Απρίλη), ο Θησεύς άνοιξε πανιά.
Από τότε, κάθε χρόνο την ίδια μέρα, οι Αθηναίοι έστελναν παρθένες στο Δελφίνιο ναό για να εξευμενίσουν τον Απόλλωνα γιατί ο Θησεύς είχε παραλείψει να το κάνει πριν ξεκινήσει το ταξίδι του .
Η δυσαρέσκεια του θεού φάνηκε με μια καταιγίδα πού τον ανάγκασε να βρει καταφύγιο στους Δελφούς όπου, καθυστερημένα, προσέφερε θυσίες (9).

-Όταν μετά από λίγες μέρες το πλοίο έφτασε στην Κρήτη, ο Μίνως έσπευσε στο λιμάνι για να συναντήσει τα θύματα.
Ερωτεύτηκε αμέσως μια από τις αθηναίες κοπέλες - δεν είναι σίγουρο αν ονομαζόταν Περίβοια (αυτή πού έγινε μητέρα του Αίαντα), Ερίβοια ή Φερέβοια, γιατί αυτά τα ονόματα μοιάζουν μεταξύ τους και μπερδεύονται - και όταν αμέσως την άρπαξε με βία, ο Θησεύς διαμαρτυρήθηκε και είπε ότι καθήκον του είναι, σαν γιος του Ποσειδώνα, να υπερασπίζεται τις παρθένες από τις προσβολές των τυράννων .
Ο Μίνως, γελώντας πρόστυχα, απάντησε ότι ο Ποσειδών ποτέ δεν φημιζόταν για τη λεπτή του συμπεριφορά απέναντι στις παρθένες της αρέσκειας του (10).
- Χα, ξεφώνισε, για να αποδείξεις ότι είσαι γιος του Ποσειδώνα, να μου φέρεις πίσω αυτό το δαχτυλίδι.
Και λέγοντας αυτά, πέταξε το χρυσό του δαχτυλίδι με το σφραγιδόλιθο μέσα στη θάλασσα.
- Απόδειξε πρώτα πώς εσύ είσαι γιος του Δία, αποκρίθηκε ο Θησεύς.

-Αυτό και έκανε ο Μίνως.
Η προσευχή του «Πατέρα Δία, άκουσε με» αμέσως απαντήθηκε με μια αστραπή και βροντή κεραυνού.
Χωρίς περισσότερες κουβέντες ο Θησεύς βούτηξε μέσα στη θάλασσα όπου μια μεγάλη αγέλη δελφινιών τον συνόδευσαν τιμητικά κάτω, μέχρι το παλάτι των Νηρηίδων.
Κάποιοι λένε ότι η Νηρηίς Θέτις του έδωσε το πολύτιμο στεφάνι, το γαμήλιο δώρο της από την Αφροδίτη, πού μετά φόρεσε η Αριάδνη.
Άλλοι, ότι του το 'δωσε η θαλασσοθεά Αμφιτρίτη και ότι έστειλε τις Νηρηίδες να κολυμπήσουν προς κάθε κατεύθυνση για να βρουν το δαχτυλίδι.
Πάντως, όταν ο Θησεύς αναδύθηκε από τη θάλασσα φορούσε και το δαχτυλίδι και το στεφάνι, όπως το απεικόνισε ο Μίκων στον τρίτο τοίχο του Ιερού τού Θησέα (11).

-Η Αφροδίτη πράγματι συντρόφευσε τον Θησέα γιατί όχι μόνο η Περίβοια και η Φερέβοια προσκάλεσαν τον γενναίο Θησέα στη κλίνη τους χωρίς αυτός να τις απωθήσει, αλλά και η ίδια η κόρη του Μίνωα, η Αριάδνη, τον ερωτεύτηκε με την πρώτη ματιά.
- Θα σε βοηθήσω να σκοτώσεις τον ετεροθαλή αδελφό μου, το Μινώταυρο του υποσχέθηκε μυστικά, αν με κάνεις γυναίκα σου και με πάρεις μαζί σου πίσω στην Αθήνα.
Την προσφορά αυτή δέχτηκε με μεγάλη χαρά ο Θησεύς και ορκίστηκε πώς θα την παντρευτεί.
Πριν φύγει ο Δαίδαλος από την Κρήτη, είχε δώσει στην Αριάδνη ένα μαγικό κουβάρι νήμα, το μίτο, και της είχε δείξει πώς να μπαίνει και να βγαίνει από τον Λαβύρινθο. Έπρεπε να ανοίξει την πόρτα της εισόδου και να δέσει την ελεύθερη άκρη του νήματος στο υπέρθυρο.
Καθώς προχωρεί, να αφήνει σιγά-σιγά το κουβάρι να ξετυλίγεται μέσα στα απατηλά γυρίσματα και στροφές, μέχρι την πιο εσωτερική γωνιά όπου έμενε ο Μινώταυρος.
Αυτό το κουβάρι έδωσε η Αριάδνη στον Θησέα μαζί με τις χρήσιμες οδηγίες για να φτάσει μέχρι στο κοιμισμένο τέρας, το οποίο θα’ πρεπε να αρπάξει από τα μαλλιά και να θυσιάσει στον Ποσειδώνα.
Θα έβρισκε το δρόμο της επιστροφής ξανατυλίγοντας το νήμα στο κουβάρι (12).



-Την ίδια νύχτα ο Θησεύς έκανε αυτά πού του είχε πει.
Υπάρχουν όμως αντίθετες γνώμες για το αν σκότωσε το Μινώταυρο με ένα σπαθί πού η Αριάδνη του είχε δώσει, με γυμνά χέρια ή με το περίφημο ρόπαλό του.
Σε ένα γλυπτό διάζωμα στις Αμύκλες φαίνεται ο Θησεύς πού θριαμβευτικά κουβαλάει στην Αθήνα το Μινώταυρο δεμένο.
Αυτή όμως δεν είναι μια αφήγηση γενικά αποδεκτή (13).

-Όταν ο Θησεύς βγήκε από το Λαβύρινθο μες' στα αίματα η Αριάδνη τον αγκάλιασε με πάθος και οδήγησε όλη την ομάδα των Αθηναίων στο λιμάνι γατί στο μεταξύ οι δύο νέοι πού έμοιαζαν θηλυπρεπείς είχαν σκοτώσει τους φύλακες της γυναικείας πτέρυγας και είχαν ελευθερώσει τις κοπέλες.
Ανέβηκαν κλεφτά πάνω στο πλοίο τους όπου ο Ναυσίθοος και ο Φαίαξ τούς περίμεναν και απομακρύνθηκαν κωπηλατώντας με ταχύτητα.
Παρόλο όμως που ο Θησεύς είχε προλάβει να ανοίξει τρύπες στα αμπάρια αρκετών κρητικών καραβιών για να μην μπορέσουν να τους κυνηγήσουν, σήμανε συναγερμός με αποτέλεσμα, πριν διαφύγει, να δώσει μια ναυμαχία μέσα στο λιμάνι, ευτυχώς χωρίς απώλειες, μια και καλυπτόταν από το σκοτάδι (14).

Σημειώσεις
1.Απόλλοδωρος Επιτομή Α 5' Σέρβιος στην Αίνειάδα του Βιργιλίου ν»ι 294' πρώτος Βατικανος Μυθογράφος 47' Παυσανίας Α 27,9' Πλούταρχος Θησεύς 14• Ησύχιος λ Βόλυνθος.
2.Πλούταρχος Ο.π.• Καλλίμαχος Απόσπασμα 40, εκδ. BenΤley' Οβίδιος Τα αντιφάρμακα του έρωτα 747.
3.Διοδωρος Σικελιώτης Δ 61' Υγίνος Μύθος 41' Απολλόδωρος Γ 1, 4• Παυσανίας Β 31, 1.
4.Πλούταρχος Θησεύς 17' 'Απολλόδωρος Επιτομή Α 7' Σχολιαστής στην ίλιάδα του Όμηρου Σ 590• Διόδωρος Σικελιώτης ο.π.• Ελλάνικος, παρατίθεται στον Θησέα του Πλούταρχου 19.
5.Πλούταρχος Οπ.• Σιμωνίδης, παρατίθεται στον Πλούταρχο Ο.π.
6.Πλούταρχος Θησεύς 18• Δήμων ιστορία, παρατίθεται στον Θησέα του Πλούταρχου 23.
7.Φιλόχόρος, παρατίθεται στον Θησέα του Πλούταρχου 17' Σιμωνίδης παρατίθεται στον Πλούταρχο Ο.π.• Παυσανίας Α 1, 2.
8.Πλούταρχος Θησεύς 18.
9.Πλούταρχος Ο.π.• Σχολιαστής στους Ιππής του Αριστοφάνη 725.
10.Παυσανιας Α 42,1' Υγίνος Ποιητική Αστρονομία 5 Πλούταρχος
Θησεύς 29.
11.Παυσανιας Α 17,3' Υγίνος Ο.π.
12.Πλούταρχος Θησεύς 29' 'Απολλόδωρος Επιτομή Α 8.
13.Σχολιαστ/ς στην 'Οδύσσεια του' Όμηρου λ 322, παρατίθεται στον Φερεκύδη' 'Όμηρος 'Iλιάς Σ 590' Ευστάθιος στην 'Οδύσσεια του Όμηρου λ 320• 'Απολλόδωρος Επιτομή Α 9' Οβίδιος Ήρωιδες ιν 115 Παυσανίας Γ 18, 7.
14.ΠαυσανΙας Β 31, 3' Φερεκύδης, παρατίθεται στον Θησέα του Πλούταρχου 19 Δήμων, παρατίθεται στον Πλούταρχο Ο.π.
15. Σχολιαστής στα Ειδύλλια του Θεόκριτου Β 45' Διόδωρος Σικελιώτης
Δ 61, 5• κατουλλος LXιν 50 κεξ.• Πλούταρχος Θησεύς 29• Υγίνος Μύθος 43.


Αναδημοσίευση (απόσπασμα) από:

www.toxolyros.gr/index.php?option=com_content&task=view&id=22991&Itemid=725

ΠΗΓΗ: www.toxolyros.gr

Δεν υπάρχουν σχόλια: